Archiefdocument
Origineel
Waarschijnlijk circa 1941-1943 (Tijdens de Tweede Wereldoorlog). De tekst is getranscribeerd van boven naar beneden en van links naar rechts.
[Bovenaan rechts, J.D. Meyerplein]:
J.D. MEYERPLEIN
[Doorgehaalde tekst in rood/potlood]
...ster
[Rode cirkel] v.d. Berg
[Horizontale straatnamen]:
NIEUWE HEEREN GRACHT
NIEUWE KEIZERS GRACHT
NIEUWE KERKSTRAAT
NIEUWE PRINSEN GRACHT
LEPELSTRAAT
NIEUWE ACHTER GRACHT
[Verticale straatnamen]:
WEESPERSTRAAT (geschreven als W-E-E-S-P-E-R-S-T-R-A-A-T langs de centrale as)
WEESPERPLEIN (onderaan in een kader)
[Handgeschreven notities en namen bij kruispunten]:
Bij de Nieuwe Keizersgracht:
- (Links): M.v. Suster [?], [Rode cirkel 10], [Cirkel P], [Cirkel L]
- (Rechts): [Rode cirkel 15], [Rode cirkel 21/22], J. de Ruijg [?], [Rode cirkel 3], N. Piller
Tussen Keizersgracht en Kerkstraat:
- Beugeltas
Bij de Nieuwe Kerkstraat:
- [Rode cirkel 16], [Rode cirkel 5], [Cirkel 7], [Cirkel 11], Klammer
Bij de Nieuwe Prinsengracht:
- (Links): [Rode cirkel 37], [Rode cirkel 5], Roelofsen, W. de Jong, [Rode cirkel], [Cirkel 6], Wehler?
- (Rechts): [Rode cirkel 7] J. Piller -> J. de Ruijg, [Rode cirkel 30] Drap, J. Polak, [Doorgehaalde cirkel], [Rode cirkel met X] Hagenaar
Bij de Lepelstraat:
- (Links): [Rode cirkel 51], [Rode cirkel 9], [Rode cirkel 10], A. Schavrien, Putman [?]
- (Rechts): J. Schavrien
Bij de Nieuwe Achtergracht:
- (Rechts): [Rode cirkel 40]
Onderaan bij Weesperplein:
- [Doorgehaalde rode cirkel 12?], ...uijp
--- Deze kaart is een utilitair document dat een zeer specifiek deel van Amsterdam afbeeldt: de Plantage- en Jodenbuurt. De tekenstijl is functioneel en schematisch.
De aanwezigheid van namen (zoals J. Polak, Schavrien, Piller) in combinatie met genummerde rode cirkels suggereert dat dit een werkdocument was om individuen of gezinnen op specifieke adressen te lokaliseren. De rode cirkels kunnen wijzen op prioriteiten, statuswijzigingen (zoals deportatie of onderduik), of specifieke administratieve handelingen. Het doorhalen van namen en cirkels wijst op een dynamisch gebruik van de kaart over een zekere periode. Het gebruik van zowel blauwe als rode inkt en potlood duidt op verschillende lagen van informatie of verschillende bewerkers.
--- De kaart toont de kern van de Amsterdamse Jodenbuurt tijdens de Duitse bezetting. De Weesperstraat was de centrale ader van deze wijk. Veel van de genoemde locaties, zoals het J.D. Meijerplein, zijn historisch beladen; hier vonden de eerste grote razzia's plaats in februari 1941.
Documenten als deze werden vaak gebruikt door organisaties zoals de Joodse Raad voor de administratie van de Joodse bevolking, maar konden ook dienen voor hulpverlening (zoals de 'Beugeltas'-notitie mogelijk hint naar distributie) of door verzetsgroepen om de situatie in de wijk te monitoren. De namen op de kaart corresponderen met Joodse families die in deze straten woonden. De tragiek van de Holocaust in Amsterdam wordt hier tastbaar gemaakt op het niveau van individuele huizen en straten. Veel van de bebouwing aan de Weesperstraat die op deze kaart staat, is na de oorlog gesloopt voor de verbreding van de straat en de aanleg van de metro. A. Schavrien J. Piller J. Polak J. Schavrien J. de Ruijg J.D. Meijerplein J.D. Meyerplein N. Piller W. de Jong