J.D. Meijerplein

Begrotingsstaat (onderdeel van een officieel register).

Dit document is een begrotingsstaat van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen voor het jaar 1921. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de geplande uitgaven voor het fysieke onderhoud van diverse marktgebouwen en -faciliteiten. Opvallend is de aanzienlijke stijging in de voorgedragen begroting voor 1921 (f 152.266,39) ten opzichte van het toegestane budget in 1920 (f 67.083,49). Dit is meer dan een verdubbeling, wat waarschijnlijk verklaard kan worden door achterstallig onderhoud uit de oorlogsjaren (1914-1918) of de sterke naoorlogse inflatie van zowel materiaal- als loonkosten. In de toelichting zien we een specificatie van werkzaamheden op bekende Amsterdamse locaties zoals het J.D. Meijerplein, het Amstelveld en de Noordermarkt. Vooral de Vischmarkt op de Nieuwmarkt vergt een grote investering, waarbij de post voor binnenverfwerk in het kantoor van de marktmeester (f 3.180,-) eruit springt. De aanwezigheid van een budgetpost voor het onderhoud van een "auto" getuigt van de modernisering van de gemeentelijke dienstverlening in die tijd.

Begrotingsstuk (financiële staat).

Dit document is een gedetailleerde begrotingspost voor de onderhoudskosten van diverse marktgebouwen en -faciliteiten in Amsterdam voor het jaar 1921. * **Vergelijking:** De tabel toont een enorme stijging in de voorgedragen begroting voor 1921 (f 162.266,39) ten opzichte van de werkelijke uitgaven in 1919 (f 69.427,84). Dit wijst op grootschalig gepland onderhoud of uitbreiding na de Eerste Wereldoorlog. * **Specificatie:** De rechterkolom ("Toelichting") specificeert waar het geld aan besteed zal worden. Opvallend is de gedetailleerde post voor de **Vischmarkt op de Nieuwmarkt** (totaal f 4585,-), variërend van schilderwerk aan ventilatiekappen tot het herstellen van het plaveisel. * **Onderhoud:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen "gewoon onderhoud" (kleine reparaties) en specifiek "buitenverfwerk" of "binnenverfwerk". * **Modernisering:** De post "onderhoud auto" onderaan de toelichting getuigt van de beginnende motorisering van de gemeentelijke diensten in deze periode.

Getypt afschrift van een officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief van de Dienst der Publieke Werken aan de wethouder legt een ruimtelijk conflict bloot op het J.D. Meyerplein in Amsterdam. De bouw van een nieuwe Tandheelkundige Polikliniek wordt gehinderd door een bestaand "Marktmeestershuisje". De kern van de kwestie is een procedurefout: men heeft een verouderde kaart gebruikt waarop het huisje niet stond, waardoor de Directeur van het Marktwezen aanvankelijk niet geconsulteerd was. Nu er een besluit moet vallen over de nieuwe locatie van het huisje, zijn er twee opties: 1. **Locatie A:** Het voorstel van de afzender (Publieke Werken). 2. **Locatie B:** Het voorstel van de Directeur Marktwezen, waarbij een bestaand urinoir opgeheven moet worden. De afzender maakt bezwaar tegen optie B, omdat het urinoir een belangrijke publieke functie vervult voor de kerkgangers van de nabijgelegen Mozes en Aäronkerk. Het document illustreert hoe praktische stadsplanning in de jaren '20 balanceerde tussen modernisering (gezondheidszorg) en bestaande religieuze en publieke voorzieningen.

Ambtelijke rapportage / brief

* **Kernboodschap:** De brief betreft een inspectie van het Jonas Daniël Meijerplein om te bepalen of er ruimte is voor viskarren. De inspecteur concludeert dat er fysiek plek is voor 15 tot 20 karren. * **Belemmeringen:** De auteur waarschuwt voor twee complicaties: 1. **Jurisdictie van de Politie:** De visventers hebben reeds een toegewezen plek op Uilenburg door de politie. Verplaatsing vereist ambtelijk overleg. 2. **Regelgeving:** Het officieel aanwijzen van het plein als dagmarkt heeft juridische gevolgen voor de bestaande marktverordeningen. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw (bijv. "heb ik de eer, U mede te deelen").

Document

De tekst is een formeel en adviserend schrijven. De auteur, de Marktmeester (ondertekend als "De Marktm."), adviseert tegen het aanwijzen van het J.D. Meijerplein als een gereguleerde "Dagmarkt". In plaats daarvan pleit hij voor de status van "vrije markt" specifiek voor verse vis. De kern van zijn argumentatie is tweeledig: 1. **Toezicht:** Vrije markten vallen onder het beheer en toezicht van de politie, wat essentieel wordt geacht voor de ordehandhaving. 2. **Capaciteit en Dynamiek:** Het verlenen van vaste vergunningen aan een kleine groep (de "11 onderteekenaren") lost de problematiek niet op. In de middaguren stroomt het plein namelijk vol met straatventers die elders hun ronde hebben gedaan en hun resterende vis ("overschot") daar alsnog proberen te verkopen. Een vrije marktstructuur zou beter aansluiten bij deze fluctuerende toeloop.

Handgeschreven brief (verzoek om een onderhoud).

* **Inhoud:** De heer A. Salomons verzoekt om een persoonlijk gesprek met de directeur van het Gemeentelijk Marktwezen. De aanleiding is een zaak (vermoedelijk een marktkraam of handelsplaats) die hij exploiteert op de bloemenmarkt aan het Singel, ter hoogte van nummer 542. * **Schrijfwijze:** De brief is geschreven in een duidelijk, enigszins formeel handschrift. De schrijver hanteert de toen gebruikelijke beleefdheidsvormen ("W. E Dz." staat voor *WelEdele Zeergeleerde*). Er zit een kleine grammaticale fout in ("stuurd" met een 'd' in plaats van een 't'), wat niet ongewoon was voor die tijd. * **Administratieve sporen:** De verschillende nummers en stempels bovenaan de brief tonen aan dat het document officieel is ingeboekt door de gemeentelijke administratie van Amsterdam.

Document

* **Vorm:** Het document is een strak georganiseerde tabel, kenmerkend voor ambtelijke administratie. De spelling ("boomen", "versche visch", "den waterkant") wijst op een datering voor de spellingshervorming van 1947. * **Inhoud:** De lijst specificeert ondernemers in de ambulante handel. De locaties zijn uiterst specifiek omschreven, inclusief huisnummers en fysieke kenmerken van de omgeving (zoals bomenrijen). De getallen tussen haakjes aan het eind van de locatieomschrijvingen verwijzen waarschijnlijk naar standplaatsnummers op een plattegrond. * **Namen en Locaties:** De namen (o.a. Piller, Beugeltasch, Wertheim, Polak) en de genoemde locaties (Jonas Daniël Meijerplein, Lepelstraat, Nieuwe Kerkstraat) bevinden zich in de van oudsher Joodse buurt van Amsterdam. ---

Handgetekende schematische kaart/bestemmingsplan voor straathandel.

Dit document is een ambtelijke werktekening, waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktpolitie of de afdeling Marktwezen. Het brengt de standplaatsen voor straatverkopers in kaart in een specifiek deel van het centrum. * **Legenda:** De linkerkant bevat een duidelijke legenda: een zwarte stip staat voor een "bestaande plaats", terwijl een rood kruis (X) staat voor een "eventueel nog uit te geven plaats". Afkortingen zoals "fl." (bloemen), "fr." (fruit), "visch" en "haring" geven het type handel aan. * **Dynamiek:** Het document toont de bureaucratische controle op de openbare ruimte. Er wordt exact bijgehouden wie op welke dagen en uren (bijv. "na 14 u.", "11 / 1/2 20 u.") mag staan. * **Correcties:** De doorhalingen (zoals bij J. Dotsch) en de rode toevoegingen wijzen erop dat dit een actueel controledocument was dat regelmatig werd bijgewerkt naargelang vergunningen werden verleend of ingetrokken. * **Geografie:** De schets volgt de topografie van de Amsterdamse grachtengordel nabij het Waterlooplein en de Weesperstraat, een gebied dat destijds het hart van de Joodse buurt vormde.

Document

Deze kaart is een utilitair document dat een zeer specifiek deel van Amsterdam afbeeldt: de Plantage- en Jodenbuurt. De tekenstijl is functioneel en schematisch. De aanwezigheid van namen (zoals J. Polak, Schavrien, Piller) in combinatie met genummerde rode cirkels suggereert dat dit een werkdocument was om individuen of gezinnen op specifieke adressen te lokaliseren. De rode cirkels kunnen wijzen op prioriteiten, statuswijzigingen (zoals deportatie of onderduik), of specifieke administratieve handelingen. Het doorhalen van namen en cirkels wijst op een dynamisch gebruik van de kaart over een zekere periode. Het gebruik van zowel blauwe als rode inkt en potlood duidt op verschillende lagen van informatie of verschillende bewerkers. ---

Handgeschreven inventarisatielijst van winkels en beroepen (straatopname).

Dit document is een minutieuze straat-inventarisatie van de Weesperstraat in Amsterdam, uitgevoerd op 15 maart 1939. De Weesperstraat was destijds een van de belangrijkste winkelstraten in de Amsterdamse Jodenbuurt. **Belangrijke observaties:** 1. **Economische dichtheid:** Het document toont een enorme dichtheid aan kleine neringdoenden. Op een relatief kort stuk straat bevinden zich 129 winkels, variërend van speciaalzaken (zoals een "kussenenfabriek") tot dagelijkse voorzieningen (bakkerijen, slagers, kappers). 2. **Filialisering:** Grote namen uit die tijd zijn aanwezig: Simon de Wit (nr. 57 en nr. 62-64 in verbouwing), Vroom en Dreesman (nr. 66-70), De Gruyter (nr. 72) en Jamin (nr. 95). 3. **Methodiek:** De archivaris of ambtenaar gebruikte kleurcodes om specifieke sectoren (vis, groente/fruit, bloemen) visueel in kaart te brengen. De aanduiding "L" voor hoekhuizen wijst op een ruimtelijke of kadastrale interesse. 4. **Sociale context:** Vermeldingen zoals "Tehuis voor oude vrouwen" (nr. 41-43) en de specifieke vermelding van "Rouwkleeding" (nr. 22) geven inzicht in de sociale structuur van de straat.

Officiële waarschuwingsbrief (formulierbrief).

* **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "hierby", "wys", "blyft", "onherroepelyk" met een 'y' in plaats van 'ij'). Het taalgebruik is formeel en dwingend. * **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van achterstallig marktgeld voor een standplaats op de Dapperstraatmarkt. De ontvanger krijgt vier dagen de tijd om de schuld te voldoen, anders wordt de vaste vergunning per direct ingetrokken op basis van het Marktreglement. * **Sociale bepaling:** Opvallend is de laatste alinea, waarin de directeur wijst op uitzonderingsgronden zoals het ontvangen van 'steun' (sociale bijstand) of ziekenhuisopname. Dit duidt op de economische malaise van de late jaren '30, waarbij veel marktkooplieden moeite hadden het hoofd boven water te houden.

Handgeschreven brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van G. Barend voor een persoonlijk gesprek met de directeur van het Marktwezen. De reden voor het verzoek wordt niet expliciet genoemd, enkel omschreven als het toelichten van "nadere aangelegenheden". * **Stijl en Vorm:** Het document is geschreven in een net, zakelijk handschrift dat kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw. De gehanteerde taal is uiterst beleefd en volgt de toenmalige administratieve conventies, zoals het gebruik van de afkorting "UEd" (Uw Edelachtbare/Edelgestrenge) en de hoffelijke afsluiting. * **Administratieve sporen:** De paarse stempel en de handgeschreven nummers bovenin duiden op een zorgvuldige archivering door de ontvangende instantie (het Marktwezen). Er staat ook een korte krabbel in potlood of andere inkt bij de aanhef, wat waarschijnlijk een paraaf of korte instructie van een ambtenaar is.

Administratieve lijst (waarschijnlijk een inningslijst voor grafonderhoud of contributie).

* **Structuur:** De lijst is systematisch opgezet: Naam / Adres (vaak met verdieping aangeduid in Romeinse cijfers of 'huis') / Locatiecode / Bedrag. * **Namen:** Veel van de namen op deze lijst (o.a. Vischschraper, Ephraïm, Flesschedrager, Waas, van Beem) zijn typerend voor de Amsterdams-Joodse gemeenschap uit die periode. * **Locatiecodes:** De codes zoals "140 a hal" of "123 b" verwijzen naar grafnummers en secties op een begraafplaats. De term "hal" staat waarschijnlijk voor "hal-graf" of een specifieke sectie op de Joodse begraafplaats Muiderberg of Zeeburg. * **Financieel:** Het bedrag van f 2,25 (twee gulden en vijfentwintig cent) is voor elke persoon gelijk, wat wijst op een vaste jaarlijkse contributie of een standaardtarief voor periodiek onderhoud. * **Annotaties:** De kruisjes (X) voor de namen en de verbindingslijnen suggereren dat dit een werkdocument was, mogelijk van een collecteur die langs de deuren ging of een administrateur die betalingen afvinkte. Er zijn correcties aangebracht in adressen en grafnummers (bijv. bij Waterman en Waas).

Handgeschreven brief (ingekomen correspondentie).

De brief is een zakelijke afmelding van een markthandelaar of slager. De afzender, S. Henist, geeft aan dat hij zijn werkzaamheden moet beëindigen vanwege gezondheidsproblemen. Hij ziet af van een toegewezen 'voorkeurskaart' (een vergunning of prioriteitsbewijs voor een standplaats) voor de markt aan de Lindegracht. Tevens verzoekt hij om zijn huidige standplaatsen op de Dapperstraat en de Westerstraat op te zeggen. De term "naar de slacht gaan" duidt erop dat de afzender waarschijnlijk direct betrokken was bij de inkoop en verwerking van vlees voor zijn handel.

Notulen/verslag van een vergadering (waarschijnlijk een gemeentelijke commissievergadering).

Dit document verslaat een discussie over de regulering van straathandel (venten) in de Amsterdamse Weesperstraat. Vanwege de verkeersdrukte stelt de gemeente een "ventverbod" voor, waarbij venters alleen nog op vaste standplaatsen mogen staan in plaats van door de straat te trekken. De kern van de tekst is het betoog van **de heer Presser**. Hij gaat akkoord met het verbod vanwege de verkeerssituatie, maar stelt twee belangrijke voorwaarden/nuances: 1. **Uitzondering voor lompenventers:** Hij pleit ervoor dat zij mogen blijven rondtrekken met hun karren, omdat zij het verkeer niet blokkeren (ze staan alleen stil op afroep) en hun broodwinning anders in gevaar komt. 2. **Religieuze sensitiviteit:** Hij verzoekt om geen standplaatsvergunningen te verlenen op het J.D. Meyerplein op zaterdagen (Sjabbat) en Joodse feestdagen. Dit is om de bezoekers van de daar gelegen synagogen niet te storen of te kwetsen. Als compensatie stelt hij voor om deze venters op zondag te laten staan.

Notulen (verslag) van een vergadering (vermoedelijk van een gemeentelijke commissie in Amsterdam).

* **Taalgebruik:** De tekst hanteert de spelling-De Vries en Te Winkel (vóór de hervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als 'zyn', 'moeilykheden', 'Joodsche' en 'verleenen'. * **Inhoud:** Het document bespreekt de regulering van straathandel in een drukke Amsterdamse straat. De heer Presser, een bekend historicus en politicus, pleit voor nuance: hij erkent de verkeersdruk maar wil uitzonderingen voor 'lompenventers' (voddenmannen) omdat zij mobiel zijn en minder hinder veroorzaken. * **Religieuze sensitiviteit:** Een opvallend punt is de zorg voor de "gevoelens" van synagogebezoekers op het J.D. Meyerplein. Er wordt voorgesteld om geen standplaatsen te verlenen op de Sabbat (zaterdag) en Joodse feestdagen, maar als compensatie de zondag aan te bieden als werkdag voor deze venters.

Brief/verzoekschrift op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De secretaris van de Bond van Kleinfabrikanten dient een verzoek in namens een van hun leden, de heer I. Waas. Er wordt gevraagd om tijdelijke ontheffing van de huurbetaling omdat de heer Waas al negen weken kampt met een ernstige oogziekte die zijn werkzaamheden verhindert. * **Stijl en Vorm:** Het document is zakelijk en formeel. Het taalgebruik is typisch voor die tijd, zoals de afkorting "UED" (U Edelen) en de zinsbouw "het laat zich aanzien". * **Administratieve sporen:** De verschillende dossiernummers (97/5/1 en 97/4/1) en de paarse stempel duiden op een zorgvuldige archivering en koppeling aan eerdere correspondentie.

Administratieve rapportage/notitie betreffende huur en ziekteverzuim.

Het document is een ambtelijke verslaglegging betreffende de financiële en professionele status van de heer P. Wans. De kernpunten zijn: 1. **Gezondheidstoestand:** De heer Wans is sinds 20 november 1939 ziek en volgens zijn vakbond inmiddels blind geworden, waardoor hij zijn beroep als sigarenmaker definitief niet meer kan uitoefenen. 2. **Financiële tegemoetkoming:** Er wordt verwezen naar een besluit van Burgemeester en Wethouders (B.W.) van Amsterdam, waarbij sigarenmakers die hun werkplaats huren van de gemeente, recht hebben op huurvrijstelling bij langdurige ziekte (na een wachttermijn van drie weken). 3. **Berekening:** De kwijtschelding gaat voor Wans in op 17 december 1939. Er staat nog een klein bedrag open (f 2.25) voor de periode daarvoor. 4. **Vergunning:** Er wordt gewaarschuwd dat zijn tabaksvergunning kan vervallen als deze langer dan een jaar ongebruikt blijft.

Handgeschreven notitie of conceptbrief.

De tekst betreft een administratieve instructie of een kladversie van een verzoek aan "den bond" (waarschijnlijk een ziekenfonds of vakbond). De schrijver vraagt om specifieke data met betrekking tot het ziekteverzuim van drie personen: 1. **S. Want** (J.D. Meijerplein 19): einddatum ziekte gezocht. 2. **Ph. Groen** (Transvaalstraat 44 huis): einddatum ziekte gezocht. 3. **L. v. Kleef**: zowel begin- als einddatum van de ziekte gezocht. Het taalgebruik is formeel-administratief ("opgaaf te verstrekken", "op welken datum") en passend bij de eerste helft van de 20e eeuw.

Officieel rapport / Dienstbrief

Dit document betreft een disciplinaire maatregel tegen een marktkoopman genaamd A. Elsas. De kern van het incident is een overtreding van de markttijden op de Ten Katestraat op zaterdag 22 juni 1940. De marktkoopman weigerde ondanks herhaalde waarschuwingen om 13:00 uur (1 uur n.m.) te vertrekken en bleef 35 minuten langer staan. De rapporterende ambtenaar vreest voor precedentwerking (“dat anderen [...] eveneens voortaan langer zullen blijven staan”) en stelt een zware straf voor: het ontzeggen van de standplaats voor de volgende zaterdag. In de kantlijn of onderaan is echter door een hogere functionaris (gedateerd 26 juni) besloten om de straf te matigen tot een **voorwaardelijke** schorsing van één dag. Het handschrift is een typisch Nederlands cursief uit de vooroorlogse periode. Opvallend is het gebruik van de rode pen voor archiefkenmerken en de stempelachtige precisie van de dossiernummers.

Officieel schrijven / kennisgeving van strafoplegging.

De brief is een formele berisping en voorwaardelijke strafoplegging aan een marktkopman, de heer A. Elzas. Uit de tekst blijkt dat de heer Elzas op zaterdag 22 juni 1940 de markt aan de Ten Katestraat niet op tijd (vóór 21:00 uur) had verlaten met zijn goederen, ondanks een eerdere waarschuwing. Op basis van artikel 39 lid 1 van het Marktreglement krijgt hij een voorwaardelijke straf: een ontzegging van het recht om op de Amsterdamse markten te staan voor de duur van één dag. Deze straf wordt pas effectief als hij binnen een jaar na dagtekening (de proeftijd) opnieuw een overtreding begaat op een van de markten in de stad. De brief is ondertekend namens "De Directeur", wat duidt op de directeur van de gemeentelijke marktdienst.

Ambtelijk bijblad / geleideformulier (Gemeente Amsterdam).

Dit document betreft een interne ambtelijke besluitvorming over de herinrichting van de publieke ruimte in Amsterdam. De kern van het voorstel is de verplaatsing van een speeltuin naar het Jonas Daniël Meijerplein. Deze actie is noodzakelijk om ruimte te maken voor de verbreding van een belangrijke verkeersader in de stad. Tevens wordt er gezocht naar een oplossing voor de slechte huisvesting van de marktmeester. Er wordt voorgesteld deze onder te brengen in het 'Arsenaal'. Hierbij wordt specifiek geadviseerd om een aparte ingang aan de zijde van de speeltuin te realiseren om logistieke conflicten bij de ingang aan de Zuiderhagen te vermijden. De schrijver van de nota gaat in principe akkoord, maar stelt nadere afstemming tussen de diensten Publieke Werken (P.W.) en Marktwezen (M.W.) als voorwaarde.

Ambtelijke correspondentie / brief.

* **Inhoud:** De brief betreft een kostenraming en advies voor het huisvesten van de marktmeester op het Jonas Daniël Meijerplein. Er worden twee opties vergeleken: volledige nieuwbouw (f. 4.000,-) of verplaatsing van het huidige gebouwtje (f. 1.600,-). * **Spelling en Stijl:** Het document hanteert de toenmalige ambtelijke spelling (zoals 'tusschen', 'teekening', 'tydelyke', 'myn'). De toon is zakelijk en adviserend. * **Personen:** Er wordt verwezen naar de heer Sixma (Dienst voor het Marktwezen) en Ir. Clerx (Dienst der Publieke Werken). Ir. P.C.J. (Pieter) Clerx was een bekende ingenieur bij Publieke Werken in die periode. * **Valuta:** De bedragen zijn weergegeven in guldens (f.).

Document

Dit document is een officiële melding van een overtreding van de marktverordening op de Dappermarkt in Amsterdam. Dertien kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op zaterdag 22 juni 1940 om 21:00 uur ('9 uur n.m.') nog steeds op de markt aanwezig waren, ondanks eerdere waarschuwingen door de opzichter en de politie. De voorgestelde strafmaat is een schorsing van één dag. De lijst bevat de standplaatsnummers (bijv. 10, 2, 38), namen en woonadressen van de kooplieden. Opvallend is de grote vertegenwoordiging van Amsterdammers met een Joodse achtergrond in deze lijst (o.a. Cohen, Gokkes, Morpurgo, Reens, Vischjager, Blitz), wat kenmerkend was voor de bevolkingssamenstelling van de markthandel in Amsterdam-Oost en de nabijgelegen Jodenbuurt in die periode.

Getypte distributielijst.

* **Inhoud:** Het document is een verzendlijst ("Gezonden aan") met twaalf adressen in Amsterdam. Er staan elf verschillende personen op de lijst; D. Vischjager wordt tweemaal vermeld met verschillende adressen. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (J.D. Meijerplein, Valkenburgerstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Danie Theronstraat). * **Personen:** De namen op de lijst (zoals Aldewereld, Cohen, Gokkes, Morpurgo, Vischjager en Blitz) zijn typisch Sefardische en Asjkenazische Joodse achternamen. * **Format:** De adressen bevatten toevoegingen zoals "huis", "hs" (huis) of Romeinse cijfers (I, II) voor de verdieping, wat destijds de standaard was in Amsterdamse adresnotaties.

Typoscript (doorslag of carbonkopie op dun papier).

Het document betreft een administratieve lijst van twaalf personen (met dertien adressen) aan wie blijkbaar iets is verzonden ("Gezonden aan:"). De opmaak is sober en functioneel, kenmerkend voor ambtelijke of organisatorische correspondentie uit het midden van de 20e eeuw. Opvallend is dat bijna alle genoemde adressen zich bevinden in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en Amsterdam-Oost (J.D. Meijerplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Waterlooplein, Nieuwe Prinsengracht). De namen op de lijst (zoals Aldewereld, Morpurgo, Vischjager, Cohen, Blitz) zijn veelvoorkomende namen binnen de Portugees-Israëlitische en Asjkenazische Joodse gemeenschappen in Amsterdam. Er zijn handgeschreven lijnen of krabbels zichtbaar bij de namen J.v.Delft en L.v.Dommelen, wat kan duiden op een controle of een wijziging in de status van deze personen tijdens het verwerkingsproces.

Registerblad / lijst van straatcollecteurs (oud-papier en lompen).

Het document is een administratieve lijst, vermoedelijk opgesteld door een gemeentelijke instantie of een overkoepelende organisatie van handelaren in herbruikbare materialen. De focus ligt op de 'kleine zelfstandigen' in de afvalsector: de ophalers van oud papier, kranten en lompen. Enkele opvallende observaties: * **Centralisatie:** De firma **C. Bender**, gevestigd aan de **Rustenburgerstraat 38**, komt in bijna elk record voor als de voornaamste afnemer van oud papier. Dit wijst op een dominante positie van deze groothandel in de Amsterdamse papierhandel van die tijd. * **Sociale context:** De notities bieden een uniek inkijkje in de precaire economische situatie van deze ophalers. Er is sprake van seizoensarbeid (Van Keulen werkt in de winter in een fabriek), gezondheidsproblemen ("Hartlijder") en inwoning bij anderen. * **Specialisatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen papierophalers en ophaler van "lompen en metalen". Sommige ophalers hebben vaste routes, terwijl anderen zich richten op fabrieksafval.

Administratieve kaart/oproepformulier van de gemeente (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de straatnamen).

Dit document is een ambtelijke registratie van een verzuim door een marktkoopman, J. van Beem. Uit de kaart blijkt dat de betrokkene zijn toegewezen plek (nummer 65) op de markt in de Westerstraat niet regelmatig bezette. * Op **7 september 1940** is er een eerste waarschuwing uitgegaan. * In **oktober 1940** volgt een officiële oproep om te verschijnen (op de 16e of 18e om 9:00 uur). * De inspecteur noteert op **18 oktober** dat er een brief gestuurd zal worden, wat duidt op een verdere formalisering van de berisping of een besluit over de marktvergunning. * Op **31 oktober 1940** wordt het dossier gesloten en gearchiveerd ("opbergen").

Doorslag van een officiële brief (mogelijk van de Dienst van het Marktwezen, gemeente Amsterdam).

De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer J. van Beem op 17 oktober 1940 was ingediend. De aard van het verzoek wordt niet expliciet vermeld, maar de context suggereert dat het te maken heeft met zijn standplaats op de markt in de Westerstraat. De directeur van de marktdienst stelt een ultimatum: Van Beem moet zijn marktplaats "regelmatig" bezetten, wat door de gemeente strikt wordt gedefinieerd als minimaal drie keer per vier weken. Indien hij hier niet aan voldoet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van het Marktreglement. De toon is bureaucratisch en dwingend. Het onderstreepte woord "niet" benadrukt de onverbiddelijkheid van de beslissing.

Handgeschreven brief (kennisgeving).

In deze brief stelt de heer A. Elzas de directeur van de gemeentelijke marktdienst ervan op de hoogte dat hij zijn standplaats op de markt aan de Ten Katestraat (gelegen in Amsterdam-West) "voorloopig" opgeeft. Elzas woont op het Jonas Daniël Meijerplein, het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam. Opvallend is de ambtelijke notitie onderaan de brief, geschreven een week na ontvangst. Een ambtenaar (mogelijk een marktmeester of inspecteur) merkt op dat de afzender nog een andere standplaats heeft op het Waterlooplein. Hij adviseert met klem ("geef dringend in overweging") om de openstaande schuld van 5 maal het marktgeld van 1,35 gulden (totaal 6,75 gulden) daar in te vorderen. Dit duidt op een strikte administratieve controle op marktgelden, zelfs in een tijd van toenemende maatschappelijke spanning.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Enkele handelaren hebben meerdere standplaatsen op verschillende markten (bijv. J. Biet, L. Boas, B. Brander). * **Locaties Markten:** De afkortingen in de kolom "Markten pl.no." verwijzen naar: * **U.** = Uilenburg * **W.** of **W.A** = Waterlooplein * **N.** = Nieuwmarkt * **Z.** = Zwanenburgwal * **Handelswaar:** Het assortiment is zeer divers, variërend van dagelijkse levensmiddelen (fruit, vis, zuurwaren) tot kleding (2e hands, stoffen, bretels, petten) en specifieke delicatessen zoals "gekookte hart en lever". * **Demografie:** De namen en woonadressen (voornamelijk in de Joodse buurt: Weesperstraat, Rapenburg, J.D. Meyerplein) wijzen op een overzicht van de Joodse marktbevolking in Amsterdam.

Getypt ambtelijk rapport/lijst van marktkooplieden.

Dit document is een ambtelijk overzicht van marktkooplieden in Amsterdam die afhankelijk zijn geworden van de steun (sociale bijstand) of de werkverschaffing. Het hoofddoel van het document is te adviseren over het intrekken van hun **marktkaarten** (vergunningen). De argumentatie voor intrekking is vaak economisch: als iemand in de werkverschaffing zit en niet meer op de markt staat, wordt de kaart als overbodig beschouwd. Opvallend is het geval van A. Barmhartigheid, waar expliciet wordt geadviseerd de vergunning *niet* in te trekken, omdat zijn gebrek aan inkomsten wordt veroorzaakt door het stokken van de bananenimport (door de oorlog), en men verwacht dat hij de handel weer kan oppakken zodra er aanvoer is. Het taalgebruik is zakelijk en typerend voor de vroege bezettingsperiode ("zoodat", "m.i." [mijns inziens], "belanghebbende").

Briefkaart (voorgedrukt zakelijk poststuk).

Het document is een zakelijke briefkaart afkomstig van het Gemeente Energiebedrijf Amsterdam (GEB). De kaart is voorgedrukt om efficiëntie in de correspondentie te vergemakkelijken. De vermelding "Frankeering bij Abonnement" duidt erop dat het energiebedrijf een contract had met de PTT voor het verzenden van grote hoeveelheden post zonder dat er losse postzegels geplakt hoefden te worden. De kaart is geadresseerd aan het "Marktkantoor" op het "J. D. meyerplein" (Jonas Daniël Meijerplein). De aanduiding "ALHIER" geeft aan dat de bestemming binnen dezelfde gemeente (Amsterdam) ligt als de afzender. De handgeschreven letter 'C' achter ALHIER is waarschijnlijk een interne sorteercode of wijkdistributiecode.

Getypte administratieve lijst / namenlijst.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (van Eck tot Feyen). * **Terminologie:** "No. Lkrt." staat zeer waarschijnlijk voor "Nummer Luchtbeschermingskaart" of "Ledenkaart". De afkorting "Hs." in de woonplaats kolom staat voor "Huis" (begane grond), terwijl Romeinse cijfers (I, II, III) de verdieping aanduiden. * **Gegevens:** De geboortedata variëren van 1875 tot 1919. De adressen zijn uitsluitend in Amsterdam gesitueerd (o.a. Jordaan, de Pijp, Amsterdam-Oost en de Indische buurt). * **Opmerkelijke details:** De namen "Espinoza", "Elsas" en "Ensel" duiden op een significante aanwezigheid van personen met een Joodse achtergrond in deze specifieke lijst. De doorgehaalde nummers (2694 en 2137) suggereren een mutatie in het register, zoals een verhuizing of overlijden.

Handgeschreven ambtelijke notitie of memo.

Het document is een interne correspondentie betreffende de handhaving van de openbare orde. De kern van de zaak is het voorkomen van het "innemen van cland. [clandestiene] plaatsen". Dit duidt waarschijnlijk op illegale straathandel of het onbevoegd bezetten van openbare ruimte voor commerciële doeleinden, een veelvoorkomend probleem in het dichtbevolkte Amsterdam van de late 19e eeuw. De auteur, De Haan, stelt een pragmatische aanpak voor: intensiever toezicht door zowel eigen personeel als de politie zou voldoende moeten zijn ("afdoende geregeld"). Hij adviseert expliciet tegen het invoeren van strengere regels of verdergaande maatregelen op dat moment. De vermelding van Hoofdinspecteur Kreeling dient als garantie dat de politie haar deel van de afspraak zal nakomen door "streng te zullen laten optreden". De rode kanttekening lijkt een administratieve afhandeling. Het meldt dat een bepaalde "vordering" (mogelijk een juridische procedure of een opeising van ruimte/goederen) niet langer noodzakelijk is, wat suggereert dat de situatie door het verhoogde toezicht reeds was verbeterd.

Getypte lijst met handgeschreven kanttekeningen.

* **Structuur:** De lijst is administratief van aard. De kolom "Serie No." is niet voor elke naam ingevuld, wat kan duiden op een specifieke selectie of een proces waarbij nog niet iedereen geregistreerd was. * **Geografie:** De adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam (o.a. de Jordaan, de Jodenbuurt en Amsterdam-Oost). * **Handgeschreven toevoegingen:** De codes die beginnen met een 'K' (zoals K 30945) verwijzen naar dossiernummers van de Amsterdamse politie of de bezettingsautoriteiten. De data in de marge en onderaan (juli 1941) zijn cruciaal voor de datering. * **Annotaties:** Er staan vraagtekens en afkortingen (zoals "w.v.m.") bij sommige namen, wat wijst op een controleproces door een ambtenaar of archivaris.

Getypte brief op officieel briefpapier.

Deze brief vormt een zakelijke correspondentie binnen de hiërarchie van de Centrale Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is gericht aan **E.F. Sixma (van Heemstra)**, die destijds betrokken was bij de voedselvoorziening of landbouwadministratie. Er wordt verwezen naar **ir. A.W. van de Plassche**, destijds een prominente figuur binnen het Directoraat-Generaal van de Landbouw. De brief begeleidt een zestal bijlagen ("overzichten") die betrekking hebben op een eerdere vergadering in april. Het centrale doel is het bevestigen van een vervolgafspraak bij het laboratorium van **Prof. Jansen**. De toon is uiterst formeel, zoals gebruikelijk in die tijd ("Hoogedelgestrengen Heer").

Handgeschreven brief (officiële correspondentie).

Dit korte, zakelijke schrijven is een kennisgeving van het opgeven van een marktstandplaats. De afzender, A. Elzas, geeft als reden "door omstandigheden". Deze vage formulering was in de ambtelijke correspondentie van die tijd gebruikelijk, maar verhult in deze specifieke historische context vaak een dwingende of tragische achtergrond. De brief vertoont sporen van ambtelijke verwerking: * **Stempel:** Geeft de registratie binnen het archiefsysteem van het Marktwezen aan. * **Potloodaantekening:** De instructie "inschrijven enz." wijst erop dat de opzegging administratief verwerkt moest worden in de registers van standplaatshouders. * **Adres:** Het J.D. Meijerplein 19 bevond zich in de Joodse buurt van Amsterdam, wat van groot belang is voor de contextuele duiding.

Handgeschreven brief op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** De afzender, A. Elzas, zegt formeel zijn marktstandplaats (nummer M. 96) op het "Mooplein" op. Met "Mooplein" wordt vrijwel zeker het Mosplein in Amsterdam-Noord bedoeld. * **Reden:** De schrijver geeft aan "door omstandigheden gedwongen" te zijn. In de context van juni 1941 is dit een eufemisme voor de uitsluiting van Joodse burgers uit het openbare leven door de Duitse bezetter. * **Administratieve afwikkeling:** In het postscriptum wordt vermeld dat er pasfoto's zijn bijgevoegd van hemzelf en van een zekere Ali Walvisch. Dit duidt op het inleveren van marktvergunningen of legitimatiebewijzen die bij de standplaats hoorden. * **Handschrift:** Het betreft een verzorgd, rechtopstaand cursief handschrift, kenmerkend voor het onderwijs in de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven memo of werkopdracht.

Het document is een zakelijke instructie voor het vervaardigen of herstellen van een "meerpot" (een gietijzeren aanmeerbolder). De opdracht is gericht aan de heer N. Beeren en ondertekend door A.W. Rijvoords. De tekst specificeert de locatie van de werkzaamheden: bij "Wed. [Weduwe] Zijlstra" aan de Nieuwe Heerengracht in Amsterdam. De begunstigde van de opdracht is een zekere J. Dam, gevestigd aan het Meyerplein (het huidige J.D. Meijerplein). De toevoeging "De meerpot ligt op de wal" suggereert dat het object reeds uit het water is gehaald en gereed is voor transport of bewerking op de kade. Het woord linksonder, vermoedelijk "Modelbriefje", duidt erop dat dit een gestandaardiseerde vorm van berichtgeving was binnen de betreffende organisatie. Er is een discrepantie tussen de handgeschreven jaartallen (1942) en de rode stempel (waarschijnlijk 1941, al kan de laatste '1' ook een onduidelijke '2' zijn). Gezien de chronologie van 8, 10 en 21 januari is het aannemelijk dat alle data binnen dezelfde maand vallen.

Document

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per "Wyk Nr" (wijknummer), gevolgd door een specifieke locatie ("Standplaats") en een tijdsbestek ("Tyd"). * **Afkortingen:** Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van afkortingen zoals *b/d* (bij de), *b/h* (bij het), *Nwe* (Nieuwe), *Pl.* (Plantage) en *Hendr.* (Hendrik). * **Notatie:** Tijden worden aangegeven met breuken (½, ¾, ¼) in plaats van minuten. Het dubbele aanhalingsteken (") wordt gebruikt als herhalingsteken voor het woord "uur". * **Typografie:** Het document is vervaardigd op een typemachine. Er is een handmatige correctie of vlek zichtbaar bij wijk 49. In wijk 14 lijkt "Keyzerpl." over een typefout heen getypt te zijn.

Intern ambtelijk memo / conceptbrief.

* **Inhoud:** Het document betreft een instructie om een zekere heer Elzas te sommeren een elektrisch snoer voor marktverlichting terug te geven aan het marktkantoor op het J.D. Meijerplein. Het onderste deel is waarschijnlijk het concept van de brief die naar Elzas is gestuurd. * **Terminologie:** "Onverwijld" (onmiddellijk) duidt op enige spoed of dwingend karakter. "M.i." staat voor 'mijns inziens'. * **Administratief proces:** We zien hier een typisch ambtelijk proces uit die tijd: een voorstel van een ambtenaar, een goedkeuring ("acc.") door een superieur, en de uiteindelijke uitwerking in een conceptbrief.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie) met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een ambtelijk bevel gericht aan de heer A. Elzas. De toon is dwingend ("onverwijld dient in te leveren"). Het onderwerp betreft de inlevering van elektrische materialen (een snoer met toebehoren) die werden gebruikt voor marktverlichting op het Jonas Daniël Meyerplein. De administratieve krabbels bovenin tonen het interne proces: de brief werd een dag na datering verzonden (13 maart) en er werd een notitie gemaakt om de inspecteur hieraan te herinneren, wat duidt op een streng toezicht op de naleving van dit bevel. Het adres van de ontvanger en het genoemde marktkantoor bevinden zich beide op het J.D. Meyerplein in Amsterdam.

Doorslag (carbonkopie) van een brief of memorandum op dun, doorschijnend papier. Het document is gefotografeerd vanaf de achterzijde, waardoor de getypte tekst in spiegelbeeld staat.

Dit document is een administratief stuk van de Joodsche Raad voor Amsterdam uit september 1942, een cruciale fase in de deportaties van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen. * **Administratieve strijd om vrijstellingen:** De kern van het document betreft een personeelslijst van een afdeling van de Joodsche Raad (mogelijk gevestigd aan het J.D. Meijerplein). Werken voor de Raad bood in deze periode vaak een tijdelijke vrijstelling van deportatie, een zogenaamde 'Sperre'. De brief dient om deze lijst te formaliseren en te laten controleren. * **Duitse bemoeienis:** De vermelding van "den heer Bomhoff" en de handgeschreven notities over de "Cent. Stell für Jüd. Auswanderung" (Zentralstelle für jüdische Auswanderung) wijzen op de directe controle van de nazi-bezetter. De Zentralstelle, onder leiding van Ferdinand aus der Fünten, was verantwoordelijk voor de praktische uitvoering van de deportaties. * **Handgeschreven notities:** De vragen in de kantlijn ("Kan een eventuele Ausweis maken", "Is de winkelier gesperrd?") tonen de wanhopige zoektocht naar juridische of administratieve bescherming ('gesperrd' zijn) tegen deportatie via officiële identiteitsbewijzen ('Ausweis').

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** Het document is een getypte tabel met vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (verkochte waar). * **Terminologie:** * *Nw.* staat voor Nieuwe; *Krt.* voor Korte; *Gov.* voor Govert. * De Romeinse cijfers (I, II, III) achter de adressen duiden op de verdieping. * *hs* betekent huis/begane grond. * De term *ongeregeld* duidt op een assortiment van diverse goederen (ongeregelde goederen/waren). * **Opvallende kenmerken:** De spelling is conform de toenmalige tijd (bijv. *zyde* in plaats van zijde, *porceylijn*). De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Portugees- en Hoogduitse Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Agsteribbe, da Costa da Fonseca, Italiaander, Lopes Dias).

Document

Het document is een lijst van personen, alfabetisch geordend op achternaam, binnen twee blokken (R en S). Het bevat administratieve details zoals een serienummer, een volgnummer binnen die serie, volledige namen, geboortedata en adressen (inclusief verdiepingsaanduidingen zoals I, II, III, hs voor 'huis', en inw. voor 'inwonend'). De kolommen zijn duidelijk gedefinieerd en getypt. Er zijn handgeschreven aantekeningen of afkortingen in de kolom "Opmerkingen", zoals "p/a v. Cleef" (per adres van Cleef). De gebruikte straatnamen wijzen sterk op Amsterdam (bijv. Jodenbreestraat, Waterlooplein, Prinsengracht, Transvaalbuurt). De datering van de geboortejaren ligt tussen het eind van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw (ca. 1873-1914).

Getypte lijst met persoonsgegevens, handelswaar en locaties.

Dit document is een administratieve lijst van Joodse marktkooplieden in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De lijst is opgesteld door het stadsbestuur (Stadhuis) in februari 1942. De kolom "Artikel" toont dat de handel zich voornamelijk richtte op levensmiddelen (vis, fruit, ijs) en bloemen. Enkele observaties: * **Afkortingen:** "t/o" betekent *tegenover*; "hs" betekent *huis* (begane grond); "perc." staat voor *perceel*; "id." (*idem*) verwijst naar het artikel in de rij erboven. * **Doorhaling:** De naam van I. Blog is met een horizontale lijn geschrapt, wat kan duiden op het intrekken van de vergunning of een wijziging in de status van de betreffende persoon. * **Locaties:** De standplaatsen bevinden zich door de hele stad, van de Nieuwmarkt tot de Weesperzijde en Amsterdam-Noord (Mosplein). * **Demografie:** De lijst bevat zowel mannen als vrouwen (zoals Sara Bacharach en Sara Biet-Schelvis).

Getypte namenlijst (doorslag of origineel) met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Afkortingen in 'Opmerkingen':** * **X J.R.:** Geregistreerd bij de Joodsche Raad. * **M.W.:** Maatschappelijk Werk of mogelijk een medische keuring (bijv. 'Medische Wijs'). De bijbehorende data (januari/februari 1942) wijzen op een keuringsmoment voor de arbeidsinzet. * **S.Z. / S.P.:** Waarschijnlijk Sociale Zaken of Sociale Post. * **L.M.:** Mogelijk 'Lid Maatschappij' of een specifieke tewerkstellingscode. * **Vrijgesteld:** De handgeschreven aantekening "vrijgesteld" over een blok namen is van cruciaal historisch belang. Dit duidde op een (vaak tijdelijke) 'Sperre' of vrijstelling van deportatie, meestal vanwege werkzaamheden die als essentieel werden beschouwd door de bezetter of de Joodsche Raad. * **Locaties:** De lijst bevat een dwarsdoorsnede van de Joodse bevolking in Amsterdam, van de oude Jodenbuurt (Rapenburg, Jodenbreestraat) tot de nieuwere wijken in Oost (Transvaalbuurt, bijv. Tugelaweg).

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en onderstrepingen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste standplaats hadden op een bloemenmarkt (waarschijnlijk de Amsterdamse bloemenmarkt, gezien de straatnamen). De lijst valt op door de handgeschreven tekens in de linkermarge. De letter 'B' staat mogelijk voor 'Bloemenmarkt'. Bij een aantal namen staat een 'x' toegevoegd. Meest opvallend zijn de **rode onderstrepingen** bij namen als Groenteman, Kroese, De Lande, Reens, Salomons en Schaap. Dit zijn veelal Joodse achternamen. Ook de adressen (Jodenbreestraat, J.D. Meijerplein) wijzen op bewoners van de Joodse buurt in Amsterdam. In de context van de Tweede Wereldoorlog werden dergelijke markeringen vaak gebruikt door de bezetter of collaborerende instanties om Joodse burgers te identificeren en uit te sluiten van economische activiteiten.

Administratieve lijst (getypt met handgeschreven annotaties)

Het document is een register van standplaatshouders op de markt aan het Waterlooplein in Amsterdam. De structuur is als volgt: 1. **Naam:** Achternamen gevolgd door initialen (bijv. "Agsteribbe-Bilderbeek A"). 2. **Geboortedatum:** Dag-maand-jaar. 3. **Adres:** De woonplaats van de vergunninghouder, vaak met verdieping (I, II, III of hs voor huis). 4. **Symbolen/Marges:** * **A (kantlijn):** Mogelijk 'Aspirant' of een specifieke categorie handelaar. * **D / L / T:** Administratieve afkortingen. De 'D' (vaak in een krul geschreven) staat waarschijnlijk voor 'Dagplaats', 'T' voor 'Tussenstand' of 'Tijdelijk'. * **X:** Vaak achter de adressen geplaatst; dit kan duiden op het vervallen van de vergunning of overlijden. * **Doorhalingen:** Wijzen op verhuizingen of adreswijzigingen die handmatig zijn bijgewerkt (bijv. Baumstein R).

Getypte namenlijst met administratieve aantekeningen.

* **Doel van de lijst:** De titel "VASTE PLAATSEN WESTERSTRAAT" verwijst naar de markt op de Westerstraat in de Amsterdamse Jordaan. Dit is een administratieve lijst van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Historische context:** Het document dateert vrijwel zeker uit de periode van de Duitse bezetting (1940-1945). Veel van de namen op de lijst zijn typisch Joods-Nederlands (bijv. Agsteribbe, Blits, Cohen, Dessaur). De onderstrepingen van namen lijken specifiek Joodse marktkooplieden te markeren. * **Codes:** * **T, L, A, D:** Dit zijn waarschijnlijk interne codes van de marktpolitie of de gemeente Amsterdam om het type vergunning of de branche aan te duiden. * **x:** De handgeschreven kruisjes achter de namen lijken later te zijn toegevoegd, mogelijk tijdens een controle of in het kader van de uitsluiting van Joden van de openbare markten (november 1941). * **Mutaties:** Handgeschreven aantekeningen zoals "Overleden", "gestreept" en adreswijzigingen (bijv. naar Hilversum of Broek in Waterland) tonen aan dat dit een werkdocument was dat gedurende langere tijd werd bijgehouden.

Register- of kaartblad (waarschijnlijk een administratieve lijst van de Joodse Raad voor Amsterdam).

Het document is een alfabetisch geordende lijst van personen (gesorteerd op achternaam, lopend van Crost tot Frank). De kolommen bevatten essentiële persoonsgegevens: * **Geboortedatum:** De meeste data liggen rond de eeuwwisseling (ca. 1880-1916). * **Adressen:** Veel adressen bevinden zich in de Amsterdamse Transvaalbuurt (bijv. Tugelaweg, Retiefstraat, Cillierstraat) en de Jodenbuurt (Nw. Uilenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit wijst op een populatie die voor een groot deel bestond uit Joodse Amsterdammers. * **Marginale notities:** Bij namen zoals Druijf en Espinosa staat "overl." (overleden) met data in 1941. Dit duidt erop dat het register gedurende de Tweede Wereldoorlog actief werd bijgehouden. De codes in de laatste kolom (zoals 1, 4, 9) zijn waarschijnlijk administratieve classificaties, mogelijk gerelateerd aan gezinssamenstelling, distributiebescheiden of werkstatus.

Handgeschreven registerpagina (waarschijnlijk een adreslijst of ledenlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (begrijpend bij de letter 'R' en eindigend bij 'S'). * **Kolommen:** 1. Achternaam en initiaal. 2. Datering (waarschijnlijk geboorte- of inschrijfdatum). 3. Straatnaam, huisnummer en verdieping (I, II, III of hs voor huis/begane grond). 4. Een cijfer-code (mogelijk een wijknummer, parochie-indeling of contributieklasse). * **Geografie:** De genoemde straten liggen voornamelijk in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (Joden Houttuinen, Valkenburgerstraat, J.D. Meijerplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Dan. Theronstraat, Transvaalkade). * **Handschrift:** Netjes, geoefend kantoorschrift met karakteristieke lussen voor de letters 'L', 'f' en 't'.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

Dit document is een administratieve lijst die gebruikt werd door de Duitse bezettingsautoriteiten (waarschijnlijk de *Wirtschaftsprüfstelle* of een gelieerde instantie) om toezicht te houden op Joodse bedrijven en vermogens. Een "Verwalter" was een door de Duitsers aangestelde beheerder die de controle overnam van Joodse eigenaren, vaak als opmaat naar liquidatie of "arisering" van het bedrijf. De handgeschreven aantekeningen tonen een actief proces van screening. Termen als "afgekeurd" duiden erop dat bepaalde personen of bedrijven niet voldeden aan de criteria voor de specifieke status die deze lijst beoogde, of dat hun dossier reeds afgehandeld was. De doorhalingen bij namen zoals Julius Kan en Nico J. Cohen bevestigen dat deze lijst voortdurend werd bijgewerkt. Opvallend is de vermelding "Betlem" bij J. Brandel Jr., wat mogelijk verwijst naar een specifieke beheerder of een vervolgdossier.

Handgeschreven registerlijst met persoonsgegevens.

* **Demografie:** De lijst bevat uitsluitend mannen met namen die veelal voorkomen binnen de Joodse gemeenschap in Amsterdam (zoals Polak, Querido, Rodrigues Garcia). * **Geografie:** Alle personen op de lijst zijn geboren in Amsterdam en wonen daar ten tijde van de registratie. De adressen (zoals J.D. Meijerplein, Rapenburgerstraat en Nieuwe Amstelstraat) situeren hen in het hart van de historische Joodse buurt en de Transvaalbuurt. * **Opschrift:** De kop "Rijnen" kan verwijzen naar een categorisering, een specifieke locatie of mogelijk een transportnaam, hoewel dit zonder verdere context niet met zekerheid is vast te stellen. * **Notaties:** De toevoegingen in superscript bij de huisnummers (I, II, III, hs) duiden op de verdieping of de aanduiding 'huis'. Bij de datum van Simon Roos staat een handgeschreven correctie of toevoeging ('32').

Handgeschreven lijst op een voorbedrukt formulier met kolommen.

* **Demografie:** De lijst bevat uitsluitend mannen, geboren tussen circa 1883 en 1917. De overgrote meerderheid is geboren in Amsterdam (afgekort als A'dam) en heeft de Nederlandse nationaliteit. * **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Oosterparkbuurt) en de Joodse buurt (Nieuwe Achtergracht, J.D. Meijerplein), wat typerend is voor de Joodse bevolkingsconcentratie in Amsterdam tijdens die periode. * **Sociale status:** De burgerlijke staat is veelal "gehd" (gehuwd), met een aanzienlijk aantal gezinnen met kinderen (variërend van 1 tot 4). * **Notaties:** De Romeinse cijfers achter de adressen (I, II, III) en "hs" (huis) geven de verdieping aan. De vinkjes suggereren een administratieve controle, bijvoorbeeld bij het oproepen of deporteren van deze personen.

Document

Het document is een zorgvuldig bijgehouden register. De kolommen zijn voorbedrukt, maar de gegevens zijn met de hand ingevuld in een leesbaar handschrift. - **Demografische gegevens:** Bijna alle vermelde personen zijn mannen (gezien de voornamen), geboren tussen eind 19e eeuw en begin 20e eeuw. De meesten zijn geboren in Amsterdam ("A'dam") en hebben de Nederlandse nationaliteit. - **Geografische spreiding:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de Transvaalbuurt (bijv. Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Tugelaweg, Transvaalkade), wijken die tijdens de bezetting zwaar getroffen werden door wegvoeringen. - **Annotaties:** De vinkjes aan de linkerkant suggereren een controleproces, zoals aanwezigheid bij een appel of de verwerking van persoonskaarten. Er staan ook kleine aantekeningen bij de burgerlijke staat, zoals "hoven." (mogelijk hovenier) bij Samuel v d Velde. De "K" in de laatste kolom staat voor 'kinderen'. - **Symboliek:** De asterisk (*) bij Vaz Dias suggereert een specifieke status of extra informatie die elders genoteerd stond.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Visitekaartje. * **Persoon/Instelling:** J. E. Meijer. * **Beroep/Functie:** Makeladij en Expert, Beëedigd Controleur - Weger en Meter. * **Adres:** Chasséstraat 11, Amsterdam-W. * **Datering:** Vermoedelijk midden 20e eeuw (gebaseerd op het vijfcijferige telefoonnummer). * **Kenmerken:** Bedrukt karton met handgeschreven annotaties in de marges.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijke notitie / gespreksverslag. * **Datum:** 7 november 1944. * **Betreft:** J.E. Meijer, betreffende een verzoek voor bedrijfsruimte/vorming van een levensmiddelenconcern op de Centrale Markt (C.M.). * **Locatie:** Chasséstraat 11 (Amsterdam). * **Fysieke kenmerken:** Inkt op vergeeld papier, met dossierkenmerken in de linkerbove...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 15 november 1941. * **Afzender:** J. Meijer, woonachtig aan de N. Uilenburgerstraat 73, Amsterdam. * **Ontvanger:** Waarschijnlijk de Marktwezen-autoriteiten van de gemeente Amsterdam (geadresseerd als "Mijne Heeren"). * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen en een stempelnummer (N<u>o<...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven zakelijke brief op voorgedrukt briefpapier. * **Afzender:** Jan C. Meijer, exploitant van een wagenmakerij en verhuurbedrijf van bakfietsen en handkarren. * **Adres afzender:** Jacob van Lennepstraat 170, Amsterdam-W. * **Geadresseerde:** De Directeur van het Marktwezen te Amsterdam (Dhr. v.d. Laan). * **Datum:** 2 oktober 1939. * **...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / brief. * **Datum:** 9 november (waarschijnlijk 1941, gezien de stempel). * **Afzender:** A.A. Meijer. * **Locatie afzender:** Anjeliersstraat 81-I, Amsterdam. * **Onderwerp:** Wijziging van de marktvergunning (standplaats Lindengracht). * **Kenmerken:** Bevat paarse archiefstempels ("Nº 20/51/1" en "M. 1941") en een ...