Getypt ambtelijk rapport/lijst van marktkooplieden. 10 december 1940. L. Zwaaf, geboren 25-7-89, Nwe. Kerkstraat 1A No. 67173.
Koopman in fruit, genoot vanaf 7 Maart '40 steun, laatste betaling op 22 Augustus d.a.v. wegens plaatsing in de werkverschaffing. De man bezit een standplaatsvergunning brug Nw. Heerengracht/J.D. Meyerplein, heeft ook nog een ventvergunning, zoodat tegen intrekking van zijn marktkaart geen bezwaren bestaan.

F.J. Prenger, geboren 2-3-08, Lijnbaansgracht t/o 53, No. 124618.
De man scharrelde als regel in ouden rommel, haalde ook wel oud papier op en bezocht de kermissen. Vanaf 15-12-38 genoot hij met een korte onderbreking, steeds steun, tot en met 8-6-40. wegens plaatsing in de werkverschaffing. Belanghebbende kan niet bepaald als marktkoopman worden aangemerkt; tegen intrekking marktkaart is geen bezwaar.

S. Bolle,
Omtrent betrokkene zijn dezerzijds geen bijzonderheden bekend; mijn bureau heeft geen bemoeienis met hem gehad.

M. Sierles, geboren 2-3-83, Zwanenburgwal 8, No. 181248.
De man was altijd in den handel, beschikte vroeger over voldoende handelsgeld en had bij diverse leveranciers crediet. Hij handelde in ledewaren, handel ging den laatsten tijd slecht, waardoor het handelsgeld inteerde, terwijl zijn credieten werden stopgezet. Betrokkene is een zenuwpatiënt, geniet steun vanaf 28-9-39. In 't voorjaar '40 verklaarde hij zijn kost niet meer op de markt te kunnen verdienen, marktkaart kan m.i. worden ingetrokken.

J.H. Kampers, geboren 15-4-08, Sloterdijkstraat 11 No. 156284.
De man was voorheen fabrieksarbeider, handelde sedert 1932 in ongeregelde goederen. Een enkele maal werd hem handelsgeld of steun verleend - genoot nu steun vanaf 4-11-39; laatste betaling op 4-5-40 wegens plaatsing in de werkverschaffing. Betrokkene handelde 't laatst in manufacturen, deze handel is niet zoo best meer in verband met de distributiebepalingen. Daar belanghebbende reeds in 't voorjaar '40 geen kans zag zijn kost te verdienen, is m.i. tegen intrekking van zijn marktkaart geen bezwaar.

A. Barmhartigheid, geboren 18-1-03, Lepelstraat 70, No. 174227.
Handelde steeds in bananen; hiervan is geen aanvoer meer, zoodat ingaande 7-9-39 tot steunverleening moest worden overgegaan. De laatste steunuitkeering vond plaats op 20-6-40 wegens plaatsing in de werkverschaffing. Evenals zulks bij andere kooplieden in bananen het geval is, zal hij bij beteren aanvoer weer zijn kost kunnen verdienen, zoodat intrekking van zijn marktkaart niet gewenscht is.

L. Polak, x M.S. vanaf 5-4-39 geb. 10-3-90 Tugela Weg 62 II No. 98266.
Omtrent betrokkene zijn dezerzijds geen bijzonderheden bekend; mijn bureau heeft geen bemoeienis met hem.
6 Sept. 1940 in werkverschaffing, daarvoor steun van Diamantbewerkersbond.

Amsterdam 10 December 1940. Dit document is een ambtelijk overzicht van marktkooplieden in Amsterdam die afhankelijk zijn geworden van de steun (sociale bijstand) of de werkverschaffing. Het hoofddoel van het document is te adviseren over het intrekken van hun marktkaarten (vergunningen).

De argumentatie voor intrekking is vaak economisch: als iemand in de werkverschaffing zit en niet meer op de markt staat, wordt de kaart als overbodig beschouwd. Opvallend is het geval van A. Barmhartigheid, waar expliciet wordt geadviseerd de vergunning niet in te trekken, omdat zijn gebrek aan inkomsten wordt veroorzaakt door het stokken van de bananenimport (door de oorlog), en men verwacht dat hij de handel weer kan oppakken zodra er aanvoer is.

Het taalgebruik is zakelijk en typerend voor de vroege bezettingsperiode ("zoodat", "m.i." [mijns inziens], "belanghebbende"). De datum, 10 december 1940, plaatst dit document in de eerste winter van de Duitse bezetting van Nederland. De adressen in het document (Nieuwe Kerkstraat, J.D. Meyerplein, Zwanenburgwal, Lepelstraat en Tugela Weg) liggen bijna allemaal in de van oudsher Joodse buurten van Amsterdam. De namen (Zwaaf, Bolle, Sierles, Polak) bevestigen dat dit personen van Joodse afkomst zijn.

In deze periode begonnen de Duitse bezetters en hun Nederlandse medewerkers met het systematisch registreren en uitsluiten van Joden uit het economische leven. Hoewel de toon van dit specifieke document nog puur administratief en economisch lijkt, vormden dergelijke lijsten de basis voor de latere grootschalige onteigening en deportaties. De verwijzing naar de "Diamantbewerkersbond" bij L. Polak is een directe link naar de ANDB, een vakbond met een zeer grote Joodse achterban. De "werkverschaffing" was vaak zwaar fysiek werk (zoals het ontginnen van land) voor werklozen, wat in die tijd de enige manier was om nog een inkomen te genereren. A. Barmhartigheid F.J. Prenger J.D. Meyerplein J.H. Kampers L. Polak L. Zwaaf M. Sierles S. Bolle Gemeente Amsterdam Marktwezen