Getypt afschrift van een ambtelijk rapport/advies. No.17/2/1 M.1941 8/1 AFSCHRIFT. No.268 M.S.1939 31/12'40.

Antwoord brief Wethouder No.152 L.M.27-11-40 No.268.M.S.1939 2-12-40.

S.Goedel, geboren 19-11-1880, 3e Oosterparkstraat 195 No. 411600.
Handelde de laatste jaren in fruit, geniet steun vanaf 9 Mei 1940. Intrekking van zijn marktplaats is m.i. niet gewenscht; in Mei '41 zal hij vermoedelijk met handelsgeld worden afgevoerd. Aanvoer van fruit is dan te verwachten.

M.Locher, geboren 13-2-1905, Wagenaarstraat 23 No.166987
Betrokkene voorzag altijd met handel in versche visch in zijn onderhoud, bezit geen bepaalde vakkennis. Wegens gebrek aan aanvoer werd ingaande 23-5-40 steun verleend; de laatste betaling vond plaats op 15-9-40, de man ging als kippenplukker aan 't werk. Indien aanvoer weer beter wordt, zal belanghebbende zeker zijn plaats weer gaan innemen.

J.W.Groenendijk, geb.21-11-10, Gover Flinckstraat 288, No. 130677
De man bezit geen bepaalde vakkennis, handelde in versche visch, doch 't laatst in groente en fruit. Ingaande 14-3-40 werd steun verleend; laatste uitkeering op 23 Mei d.a.v. wegens plaatsing in de werkverschaffing. Betrokkene is ook in het bezit van een ventvergunning, kan dus na afloop van de werkzaamheden gaan venten, zoodat tegen intrekking van zijn marktplaats geen bezwaren bestaan.

J.v.d.Kar, geboren 11-5-1893, Nwe.Prinsengracht 102 No.78336.
Ingaande 5-10-39 werd den man steun verleend, omdat de aanvoer van bananen, waarin hij steeds handelde, practisch nihil was geworden. Hoewel door den oorlogstoestand geen aanvoer van bananen plaats vindt, is intrekking van zijn marktplaats niet gewenscht, indien de aanvoer weer normaal wordt, zal belanghebbende zeker zijn handel weer opnemen.

P.J.Olsson, geboren 5-8-07, Laagte Kadijk 15, No.119662
Is oorspronkelijk betonwerker van beroep, sedert ultimo 1937 voorzag hij als koopman in gebakken visch in zijn onderhoud. Ingaande 25-5-40 werd steun verleend, de aanvoer van visch was sterk verminderd en de prijzen abnormaalhoog. De laatste steunuitkeering vond plaats op 15-8-40 wegens tewerkstelling in Duitsland. Indien de man weer normaal zou kunnen inkoopen, gaat hij zeker zijn plaats weer bezetten, zoodat intrekkking van marktkaart niet gewenscht is.

B.H.J.van Scherpenzeel, geboren 13-4-93, Oude Brugsteeg 25, No.75783.
De man was vroeger vertegenwoordiger, handelde sinds jaren in dameshoeden en garneering op diverse markten in Amsterdam. Nu en dan werd door mijn bureau wel eens hulp verleend, als regel kon men zich wel redden. Ingaande 18-5-40 werd steun verleend, laatste uitkeering vond plaats op 31-8-40 wegens plaatsing in de werkverschaffing. Indien de algemeene toestand weer normaal wordt, zal betrokkenen zeker zijn handel weer opnemen; intrekking van de marktkaarten is dus niet wenschelijk.

P.J.de Vos, geboren 21-11-19, Dapperstraat 45 No.188198.
Belanghebbende bezit geen bepaalde vakkennis, handelde altijd in versche visch. Hiervan is thans vrijwel geen aanvoer, zoodat ingaande 23-5-40 tot steunverleening moest worden overgegaan. Indien aanvoer weer beter wordt, zal de man ongetwijfeld zijn handel weer opnemen; intrekking van marktkaart is dus niet aan te bevelen..

M.de Vries, geboren 4-5-11, Sarphatipark 47, No.187883.
Betrokkene handelde in dameshoeden, schorten, etc, bezocht vele markten, ook wel buiten Amsterdam, Sinds 18-4-40 genoot men steun, wegens plaatsing in de werkverschaffing vond de laatste uitkeering plaats op 15-8-40. Omdat de man op vele markten bekend is en dus ook wel losse plaatsen kan aanvragen, is tegen intrekking van zijn marktkaart geen bezwaar.

L.Winnik, geboren 13-2-83, Waterlooplein 86, No.166066.
Geroutineerd marktkoopman, handelde steeds in ongeregeld, deze handel is thans moeilijk te bekomen. Ingaande 16-5-40 werd steun verleend, wegens gebrek aan handel. Zoodra de kansen voor den man weer beter worden, zal hij ongetwijfeld zijn plaats weer kunnen innemen en dan geen ondersteuning meer behoeven. M.i. hem in het bezit van zijn marktkaart laten.

H.Piller, geboren 3-1-00, Pres.Brandstraat 50, No.79738.
Zeer bekend en handig standwerker met bananen, had een behoorlijk bestaan, ontving slechts een enkele maal hulp van mijn bureau. Ingaande 16-5-40 moest steun worden verleend, omdat er geen bananen meer ingevoerd konden worden. De laatste steunuitkeering vond plaats op 13-6-40 wegens plaatsing in de werkverschaffing. Wanneer er weer bananen ingevoerd kunnen worden, zal belanghebbende zich zeker weer een bestaan kunnen verschaffen, zoodat m.i. de marktkaart niet ingetrokken dienen te worden. * Economische impact van de bezetting: Het document toont de directe gevolgen van de Duitse inval (mei 1940) op de Amsterdamse straathandel. Er is een acuut gebrek aan aanvoer van goederen zoals bananen en verse vis.
* Arbeidsinzet: Veel marktkooplieden zijn door het gebrek aan inkomsten afhankelijk geworden van de 'steun' of zijn verplicht tewerkgesteld in de 'werkverschaffing'. Opvallend is de vermelding van P.J. Olsson die is tewerkgesteld in Duitsland (Arbeitseinsatz).
* Ambtelijke houding: De rapporteur adviseert in de meeste gevallen om de marktvergunningen niet in te trekken. De redenering is sociaal-economisch: zodra de handel weer aantrekt, kunnen deze mannen zichzelf weer bedruipen en zijn ze niet langer afhankelijk van de publieke middelen.
* Terminologie: Termen als "kippenplukker", "ongeregeld" (handel in diverse goederen/restpartijen) en "ventvergunning" geven een uniek beeld van het toenmalige straatleven. Dit document stamt uit de eerste winter van de Duitse bezetting in Nederland. De bureaucratie van de gemeente Amsterdam draait hier nog op volle toeren. Het is een periode waarin de economische schaarste begint toe te slaan, maar de grootschalige deportaties nog niet zijn begonnen. De namen en adressen (zoals Winnik op het Waterlooplein en Piller in de Transvaalbuurt) wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de betrokkenen van Joodse afkomst was. In de jaren na dit rapport zouden veel van deze kooplieden door de anti-Joodse maatregelen alsnog hun marktvergunning verliezen en uiteindelijk gedeporteerd worden. Dit document vormt daarmee een 'stille' getuige van een groep mensen aan de vooravond van die catastrofe.