G.C. Borgman
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
G.C. Borgman was een marktkoopman die in 1940 toestemming kreeg om op de Ten Katemarkt te werken, mogelijk als 'dienstgehandicapte'. Hij verkocht vis (mosselen, zoetwatervis, gerookte paling) op markten zoals de Nieuwmarkt, Vischmarkt en Waterlooplein. In 1942 werd zijn toewijzing voor mosselen ingetrokken; hij protesteerde hierop door te beweren ziek te zijn (oogoperatie). In 1942 en 1943 kreeg hij meerdere disciplinaire maatregelen, waaronder toegang ontzegging tot de Centrale Vischmarkt. In 1943 werd zijn status als groothandelaar of detailhandelaar gecontroleerd. Zijn lotgeval is onbekend; hij is niet opgenomen in de lijsten van overleden of gedeporteerde handelaren in deze dataset.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Administratief ambtelijk advies/notitie op een standaardformulier (Alg. Zaken Model No. 14).
Dit document bevat een ambtelijk advies betreffende een marktvergunning op de Ten Katemarkt in Amsterdam. De heer G.C. Borgman, woonachtig aan de Ten Katestraat 39 (bel-etage), heeft een verzoek ingediend om zijn standplaats (plaats nummer 7) te mogen delen met een zekere J. v. Marle. De behandelend ambtenaar, De Haay, adviseert positief ("geen bezwaar"), maar stelt de uitdrukkelijke voorwaarde dat Borgman zelf ook regelmatig op de markt aanwezig moet zijn. De formele tenaamstelling van de plek blijft bij Borgman. De verwijzing naar "(gas. nish)" duidt op de specifieke locatiekenmerken van de standplaats, mogelijk een nis met een gasaansluiting voor verlichting of verwarming. De afkorting "marktopz" verwijst naar de marktopzichter.
Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot een marktvergunning.
* **Kern van de zaak:** G.C. Borgman is een "dienstgehandicapte" (mogelijk een oorlogsveteraan of iemand die tijdens werk invalide is geraakt) die een marktplaats wil exploiteren om in zijn eigen levensonderhoud te voorzien. * **Besluitvorming:** De ambtenaar adviseert positief ("M.i. kan dit worden toegestaan"), maar stelt een strikte voorwaarde: de aanvrager moet fysiek zelf aanwezig zijn op de markt. * **Correcties:** Er is een belangrijke rode correctie aangebracht. De passage over "oorspronkelijkheidseisen" is doorgestreept en vervangen door de instructie dat "een ander" niet op zijn plaats mag staan. Dit benadrukt het strikt persoonlijke karakter van de vergunning en voorkomt misbruik van zijn anciënniteitsrechten door derden. * **Anciënniteit:** Het document onderstreept dat de anciënniteit (de opgebouwde rechten op basis van jarenlange aanwezigheid) wel gerespecteerd blijft bij het toewijzen van een plek, mits Borgman zelf aanwezig is.
Doorslag van een officiële brief (typewerk).
* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan de heer Borgman om zich op zijn marktplaats op de Ten Katemarkt te laten assisteren door een andere marktkoopman, de heer A.v. Marle. * **Voorwaarde:** Er wordt een expliciete beperking opgelegd: de assistent (Van Marle) mag de vergunninghouder (Borgman) niet vervangen. Borgman moet fysiek aanwezig blijven bij zijn kraam. * **Administratieve context:** De brief getuigt van de strikte bureaucratiche regels rondom markthandel in Amsterdam. Het verbod op vervanging was bedoeld om illegale onderverhuur van marktplaatsen tegen te gaan en de persoonlijke verantwoordelijkheid van de vergunninghouder te waarborgen. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("jl." voor jongstleden, "den marktkoopman").
Doorslag van een getypte brief (doorschrijfexemplaar op dun papier).
Deze brief is een officiële beschikking van de directeur van een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk het Marktwezen van de gemeente Amsterdam) aan de heer G.C. Borgman. De kern van de brief is de verlening van toestemming aan Borgman om zich op zijn vaste staanplaats op de Ten Katemarkt te laten bijstaan door een andere marktkoopman, genaamd A.v. Marle. Er wordt echter een strikte voorwaarde gesteld: Van Marle mag Borgman niet vervangen. Hij mag alleen op de marktplaats werkzaam zijn zolang Borgman zelf ook fysiek aanwezig is. Dit duidt op een streng beleid met betrekking tot de persoonlijke exploitatie van marktplaatsen, waarbij het overdragen of uitbesteden van een plek zonder toezicht van de vergunninghouder verboden was.
Proces-verbaal / Rapport van overtreding
Dit handgeschreven rapport is opgesteld door een marktcontroleur genaamd T. de Vries op de vismarkt (waarschijnlijk de vismarkt op de Noordermarkt of de Nieuwmarkt in Amsterdam). De kern van de overtreding is dat drie specifieke handelaren of personen het marktterrein te vroeg hebben betreden, namelijk vóór de toegestane tijd van 08:30 uur. De personalia van de overtreders zijn gedetailleerd genoteerd (geboortedatum en adres). De letter 'T' voor hun namen duidt waarschijnlijk op een administratieve status of 'Tegen' (in de zin van een aanklacht). Onderaan zijn latere administratieve beslissingen genoteerd, waaronder een schriftelijke waarschuwing en een schorsing van één dag voor een van de betrokkenen op dinsdag 18 november 1941.
Document
Het document bevat twee versies van een disciplinaire maatregel tegen U. Assendorp. De aanleiding is een overtreding op zaterdag 8 november 1941, waarbij Assendorp zich buiten de voor hem geldende tijden op het terrein van de Vischmarkt bevond. 1. **De waarschuwing:** Het bovenste deel is een formele eerste waarschuwing met de dreiging van verdere maatregelen bij recidive. 2. **De sanctie:** Het onderste deel is een concept voor een daadwerkelijke strafoplegging. Hieruit blijkt dat de betrokkene al vaker is gewaarschuwd. De sanctie betreft een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag (18 november 1941), gebaseerd op artikel 14 van een nader te bepalen politiereglement of marktmandaat.
Doorslag of archiefkopie van een officiële waarschuwingsbrief.
Dit document is een formele waarschuwing gericht aan twee personen die de Vischmarkt op de De Ruyterkade in Amsterdam hebben bezocht buiten de voor hen vastgestelde tijden. De overtreding vond plaats op zaterdag 8 november 1941. De brief is kort en zakelijk van toon en dreigt expliciet met "strafmaatregelen" bij een volgende overtreding. Opvallend zijn de administratieve codes voor de namen (46A/67/2 M. en 46A/67/3 M.). Dit wijst op een nauwkeurige registratie van personen die onderworpen waren aan specifieke toegangsbeperkingen. De handgeschreven aantekening "Verzonden 14/11" bevestigt dat de correspondentie daadwerkelijk is verstuurd op de dag van datering.
Getypte officiële waarschuwing op grijs papier.
* **Toon en Inhoud:** De brief heeft een formele en berispende toon. Het is een officiële waarschuwing aan twee individuen voor het overtreden van de regels met betrekking tot de toegangstijden van de Vismarkt aan de De Ruyterkade in Amsterdam. Er wordt expliciet gedreigd met "strafmaatregelen" bij herhaling. * **Administratieve details:** De codes voor de namen (46A/67/2 M. en 46A/67/3 M.) wijzen op een systematische administratie, mogelijk een vergunningensysteem of een lijst van geregistreerde handelaren/bezoekers. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de "den" uitgang ("den voor U gestelden tijd") is typerend voor de formele schrijftaal van die periode.
Ambtsbericht of rapportage van een sociale dienst (waarschijnlijk het Bureau voor Handelszaken van de gemeente Amsterdam).
* **Administratieve beoordeling:** Het document toont een proces waarbij de gemeente beoordeelt of mensen die afhankelijk zijn van "steun" (bijstand) hun handelsvergunning mogen behouden. De ambtenaar maakt een afweging tussen de kans op economische zelfstandigheid en de fysieke gesteldheid van de betrokkene. * **Medische criteria:** Gezondheid speelt een cruciale rol. Blindheid (bijziendheid), invaliditeit door ongevallen en suikerziekte worden aangehaald als redenen waarom men niet in loondienst kan werken, wat soms een argument is om de vergunning juist *wel* te behouden (als laatste middel van bestaan). * **Terminologie:** Termen als "ongeregelde goederen", "snorder" (illegale taxichauffeur) en "kramerijen" geven een inkijkje in de informele en marginale economie van Amsterdam in die tijd. * **Handgeschreven kanttekeningen:** De termen "Afgevoerd" en "Genoteerd" duiden op de administratieve afhandeling. "Afgevoerd" betekent in deze context waarschijnlijk dat de persoon uit het systeem van de betreffende vergunninghouders of steuntrekkers is verwijderd, soms na het overlijden of volledige arbeidsongeschiktheid (zoals gesuggereerd bij Buytekant).
Officiële brief/kennisgeving van de gemeente Amsterdam.
* **Inhoud:** Het betreft een disciplinaire maatregel tegen de heer G.C. Borgman. Een eerdere toegangsontzegging tot de Centrale Vischmarkt van 14 dagen, opgelegd door de Directeur van het Marktwezen, wordt door de burgemeester verlengd naar 3 maanden. * **Reden:** De verlenging is het gevolg van "ernstig wangedrag". Hoewel de exacte aard van het wangedrag niet wordt vermeld, duidt de verdrievoudiging van de straf op een zware overtreding van de marktverordeningen of openbare orde. * **Vorm:** De vermelding "(get.)" voor de namen van Voûte en Van Buuren geeft aan dat dit een administratief afschrift is; de burgemeester heeft dit specifieke document niet zelf ondertekend, maar het is een getrouwe kopie van het genomen besluit.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
De schrijver van de brief, G.C. Borgman, beklaagt zich over het feit dat zijn vergunning of toewijzing voor de verkoop van mosselen is ingetrokken. De reden voor de intrekking was dat hij het voorgaande jaar geen mosselen had verkocht. Borgman voert aan dat dit kwam door overmacht: hij had een oogoperatie ondergaan waardoor hij niet kon werken. Hij vraagt om herstel van zijn toewijzing bij de afslag (visafslag). De brief is opgesteld in een beleefde, ietwat formele stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met instanties ("Ondergeteekende", "Weled. Heer"). De aantekeningen in de kantlijn suggereren dat het verzoek is ingewilligd ("in orde").
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** De schrijver, G.C. Borgman, dient een verzoek in bij een instantie (vermoedelijk de armenzorg of maatschappelijke hulp). Hij geeft aan dat hij momenteel "in de steun loopt" (een werkloosheidsuitkering ontvangt) en vraagt om een "Toewijzing van Aal". Dit laatste is waarschijnlijk een afkorting voor *aalmoezen* of verwijst naar een specifieke toewijzing van schaarse goederen. * **Retoriek:** De schrijver voert zijn morele status aan als argument voor de hulp: hij vermeldt dat hij al tien jaar zijn "plaats in de kerkeraat des Heeren" heeft. Dit was in die tijd een gangbare manier om aan te tonen dat men een "oppassend" en deugdzaam burger was, wat vaak een voorwaarde was voor extra steun. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is eenvoudig en bevat enkele archaïsche spellingen en grammaticale vormen die typisch zijn voor de vroege 20e eeuw (zoals "Mijne Heeren", "probeeren", "kerkeraat"). * **Administratieve sporen:** Het stempel linksonder bevat de letter 'M', wat in de Amsterdamse archieven van die periode vaak staat voor 'Maatschappelijk Hulpbetoon'. De datum op het stempel (20/3) laat zien dat de brief de dag na schrijven is verwerkt.
Zakelijke correspondentie / doorslag van een officiële brief.
In deze brief wordt een formeel verzoek van de heer G.C. Borgman uit Amsterdam-Oost afgewezen. Borgman had op 19 maart 1942 verzocht om een toewijzing van zoetwatervis. De brief stelt dat een speciale commissie van de "Visscherij-centrale" het verzoek heeft onderzocht en heeft geoordeeld dat de aanvrager niet aan de criteria voldoet. De afwijzing is kort en zakelijk van toon, zonder verdere specificatie van de redenen waarom hij niet in aanmerking komt.
Document
* **Inhoud**: Het document is een korte, zakelijke melding over de illegale of ongeregistreerde aanvoer van vis door G.C. Borgman. De term "geschuurde bliek" verwijst naar schoongemaakte kleine witvis (bliek). * **Juridische context**: Tijdens de Duitse bezetting was de handel in levensmiddelen streng gereguleerd. Het buiten de officiële kanalen om aanvoeren van vis op de Vischmarkt (destijds op de Nieuwmarkt in Amsterdam) werd beschouwd als een economisch delict. De notitie diende waarschijnlijk als basis voor een proces-verbaal door de Crisis Controle Dienst (CCD) of de lokale politie. * **Bijzonderheden**: De verwijzing "zie lijstje" duidt erop dat dit kaartje deel uitmaakte van een groter dossier met bewijsvoering. De doorgehaalde tekst "Hoogachtend Tilburg" suggereert dat de schrijver gebruikmaakte van briefpapier of een template dat oorspronkelijk een andere bestemming had, of dat de rapporteur vanuit een andere regio (Tilburg) in Amsterdam werkzaam was. * **Adres**: Karthuizerstraat 8-II is een adres in de Amsterdamse Jordaan, een buurt die tijdens de oorlog bekend stond om zowel kleinschalige overlevingshandel als verzet.
Administratieve lijst/geleideblad.
Het document betreft een verzamellijst van handelaren ("kooplieden") die medische verklaringen (doktersbriefjes) hebben overlegd. De reden hiervoor is dat zij vanwege ziekte niet in staat waren hun "toewijzing" persoonlijk op te halen. Het handschrift is een typisch 20e-eeuws Nederlands administratief cursief. De verschillende inktkleuren (blauw/zwart voor de lijst, rood voor de instructie "ter afdoening") wijzen op een gestandaardiseerd bureaucratisch proces. De stempel onderaan geeft een dossiernummer en een datum (6 november 1943), terwijl de handgeschreven datum (15-3-44) aangeeft wanneer het dossier definitief werd opgeborgen in het archief.
Zakelijke correspondentie (brief).
* **Doel van de brief:** De Nederlandsche Visscherijcentrale verzoekt om verificatie van de professionele status van G.C. Borgman Jr. Men wil weten of hij geregistreerd staat als groothandelaar of een officiële toewijzing heeft als detailhandelaar bij de visafslag. * **Administratieve proces:** De handgeschreven aantekeningen ("12-5-'43") duiden op de afhandeling van de inkomende post bij de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De termen "Aanvoerders" en "mossel" suggereren dat de aanvraag is getoetst aan specifieke registers van handelaren. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands uit het midden van de 20e eeuw (bijv. "Hiermede", "dienaangaande").
Handgeschreven brief met ambtelijke stempels en aantekeningen.
* **Inhoud:** De afzender, de heer A. Dombroek, verzoekt om een toewijzing van gerookte paling (aal). Hij voert aan dat hij behoort tot een specifieke groep van (markt)venters, waarvan hij een aantal namen noemt. Hij motiveert zijn verzoek door te wijzen op zijn verantwoordelijkheid voor zijn gezin. * **Taalgebruik:** Formeel en eerbiedig ("u beleefd", "geachte heer"). De spelling is conform de tijd (bijv. "eischend", "ondergeteekende"). * **Resultaat:** Het verzoek is door de behandelende instantie negatief beoordeeld. Dit blijkt uit het grote, haastige opschrift "afwijzen" onderaan de brief, voorzien van een nieuw dossiernummer voor de afhandeling. * **Opmerkelijke details:** De lijst met namen (Borgman, Buys, Landkroon, etc.) suggereert dat er een verdeelsleutel of een lijst van erkende handelaren bestond waar de afzender meende recht op te hebben.
Handgeschreven tabel/lijst, waarschijnlijk een marktregister of distributielijst voor vishandelaren.
* **Doel van het document:** Dit lijkt een presentielijst of een toewijzingslijst te zijn voor vishandelaren op de markt aan het Pretoriusplein. Hoewel de kolommen voor gerookte vis, verse aal, gezouten garnalen en zeevis grotendeels leeg zijn, suggereert de vermelding van "100 kg spiering" bij C. Molenaar dat het document werd gebruikt om de aanvoer of verkoop van specifieke partijen vis te registreren. * **Personen:** De lijst bevat namen die typisch zijn voor de Nederlandse vishandel (zoals Tol, Tuyp en Molenaar, vaak afkomstig uit vissersdorpen als Volendam). De toevoegingen achter de namen (zoals 'jr', 'maarten', 'Pietje') dienden waarschijnlijk om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde achternaam. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot zakelijk handschrift uit de midden-20e eeuw, geschreven met potlood.
Archieflijst-vermeldingen
Ambbtelijke lijst/bijlage bij een brief.
| G.C. Borgman | 7-10-81 | 132916 | Nic. Beets-Hasebroekstraat | 16-11-40 | idem |
Administratieve lijst - Dapperstraat
| G.C.Borgman | 7-10-81 | Wagenaarstr.20 III | Nic.Beets-Has.| 11-5-42 | visch |
Koopliedenlijsten
Uilenburg
Nieuwmarkt — standplaats ic
Nieuwmarkt — standplaats ic
Nieuwmarkt — standplaats ic
Uilenburg — standplaats Alb
Waterlooplein — standplaats 22 Mei tot en met 4 Juni door den Directeur van het Marktwezen; van 5 Juni tot en met 4 Sept
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bericht / Intern memo. * **Onderwerp:** Statusbevestiging van G. E. Borgman jr. als visaanvoerder en kleinhandelaar. * **Datum:** Verwijst naar een brief van "7 Juni j.l." met referentienummer 11857. * **Personen:** G. E. Borgman jr. (adres: Karthuizerstraat 8, Amsterdam). * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven notities in blauwe inkt, m...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 8 mei 1942. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** G.E. Borgman, wonende aan de Wagenaarstraat 20-III te Amsterdam. * **Geadresseerde:** Directie Marktwezen, Amsterdam. * **Referentienummers:** No. 27/12/1; M. 1942 11/5; 425. * **Kenmerken:** Bevat ambtelijke stempels, aantekeningen en een pa...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 28 oktober 1942. * **Afzender:** G.C. Borgman, Wagenaarstraat 20, Amsterdam (Oost). * **Kenmerken:** Geschreven met zwarte inkt op gelinieerd papier; bevat administratieve stempels en potloodnotities in rood en blauw. Dossiernummer 46A/820/1.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie / verzoekschrift. * **Afzender:** Borgman's Kolenhandel (K.J. Borgman Jr.). * **Geadresseerde:** Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam W. * **Datum:** 27 december 1944. * **Locatie:** Amsterdam. * **Kenmerken:** Briefhoofd met bedrijfslogo en adresgegevens; stempels en handgeschreven archiefnotities; handtekening v...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief / ambtelijke correspondentie. * **Datum:** 11 oktober 1943 (met ambtelijke stempel van 13 oktober 1943). * **Afzender:** G.W. Borgman, bloemen- en plantenhandelaar. * **Ontvanger:** Waarschijnlijk de marktmeester of de relevante gemeentelijke afdeling van de stad Amsterdam. * **Kenmerken:** Geliniëerd papier met diverse archiefnu...