S. Bolle

Briefkaart (postkaart)

* **Administratieve verwerking:** De kaart is voorzien van een prominente paarse archiefstempel ("Nº 25/48 / M. 1029"), wat duidt op een officiële correspondentie die is opgenomen in het archief van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen). De handgeschreven toevoeging "13/3" duidt waarschijnlijk op de datum van ontvangst of behandeling, twee dagen na de poststempel van 11 maart. * **Postale details:** De kaart is gefrankeerd met 3 cent, het destijds geldende tarief voor een briefkaart. Ondanks de bijstempel "Verzend met de luchtpost" is dit een lokale zending binnen Amsterdam. Dergelijke stempels werden vaak ter promotie van de luchtpost geplaatst op alle poststukken. * **Handschrift:** De adressering is geschreven in een net, licht hellend cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven verzoekschrift op een kaart.

Het document is een formeel, handgeschreven verzoek van een burger aan een Amsterdamse inspecteur. De schrijver, S. Bolle, verzoekt om inschrijving voor een zogenaamde "voorkeur kaart" voor de Albert Cuypstraat. In de Amsterdamse context van de jaren '30 was zo'n kaart noodzakelijk voor marktkooplieden om in aanmerking te komen voor een vaste of gunstige standplaats op de Albert Cuypmarkt. Het handschrift is duidelijk en de toon is uiterst beleefd ("beleefd verzoek", "Hoog Achtend", "EdelH." als afkorting voor Edelachtbare Heer), wat gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd.

Briefkaart (voorzijde).

* **Datum:** De kaart is afgestempeld op 12 mei 1940, precies twee dagen na de Duitse inval in Nederland. Het land verkeerde op dat moment in staat van oorlog, maar de postbezorging functioneerde blijkbaar nog. * **Locatie:** De kaart is een lokale zending binnen Amsterdam, van het Centrum (Roetersstraat) naar West (Jan van Galenstraat). De Jan van Galenstraat was de locatie van de Centrale Markthallen. * **Stempel:** De paarse nummering linksboven ("№ 25/48/3 M. 1029") duidt op een latere administratieve verwerking. Dergelijke stempels komen vaak voor op documenten die zijn opgenomen in oorlogsarchieven of administraties van instanties die toezicht hielden op de bevolking. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een vlot, enigszins formeel cursief handschrift, typerend voor de vroege 20e eeuw.

Handgeschreven zakelijke mededeling / briefkaart.

Het document is een formeel bericht van een burger aan een functionaris (mogelijk de marktinspecteur, gezien de afkorting 'm. insp.'). De schrijver, S. Bolle, verontschuldigt zich voor het feit dat hij zijn "voorkeur kaart" voor de Albert Cuypstraat niet heeft opgehaald. Deze kaart gaf marktkooplui het recht op een specifieke staanplaats op de markt. Het handschrift is een verzorgd begin-20ste-eeuws Nederlands schrijfschrift. De taal is beleefd en volgt de toenmalige correspondentie-etiquette ("er goeden nota van te willen nemen", "Hoogachtend"). Opvallend is het gebruik van de term "voorkeur kaart" en de spelling "Albert Cuijp-straat". De afzender woonde in de Roetersstraat, een buurt die destijds sociaal-economisch verbonden was met de omliggende markten.

Administratief bijblad / kantoorformulier.

Het document is een administratieve vastlegging van de uitreiking van een zogenaamde "voorkeurskaart" aan een burger genaamd S. Bolle. De procedure verliep als volgt: 1. **Oproep:** S. Bolle werd verzocht om uiterlijk 12 april 1939 de kaart op te halen. 2. **Afhandeling:** Op 13 april 1939 (één dag na de gestelde termijn) is de zaak als "afgedaan" gemarkeerd, nadat Bolle de kaart persoonlijk in ontvangst heeft genomen. De term "sollicitant" wijst erop dat de betrokkene een aanvraag had ingediend. Gezien de datering en de aard van de kaart kan dit betrekking hebben op woningtoewijzing of een andere vorm van overheidsbemiddeling.

Document

De brief is een formele kennisgeving van een marktkoopman of -vrouw (S. Bolle) aan de directie van het Amsterdamse Marktwezen. De afzender reageert op een eerdere toewijzing van een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt. Bolle geeft aan dat zij of hij door een langdurige ziekte (al vijf maanden) nog niet in staat is om de plek in te nemen. Er wordt verwezen naar een medisch attest dat reeds in het bezit van de administratie zou zijn. De tekst bevat een stijlfout in de laatste zin ("zal ik u het zal berichten"), wat waarschijnlijk een verschrijving is door de formele zinsbouw. De afsluiting "Uw Dienaar" was in 1939 een gangbare, uiterst beleefde slotformule in correspondentie met overheidsinstanties.

Postkaart (Briefkaart)

* **Poststempel:** De kaart is afgestempeld in Amsterdam op 24 mei 1939. De slogan "Post uw brieven zoodra ze gereed zijn!" was een standaard aanmoediging van de PTT om de postverwerking gedurende de dag te spreiden. * **Registratie:** Het paarse stempel met nummer "25/84/M. 1939" geeft aan dat de kaart na ontvangst door de administratie van het Marktwezen officieel is ingeboekt. De "M" staat waarschijnlijk voor 'Marktwezen'. * **Adres:** De Jan van Galenstraat in Amsterdam was de locatie van de Centrale Markthallen (geopend in 1934), hetgeen de vestigingsplaats van de Directeur van het Marktwezen verklaart. * **Afzender:** De afzender is gevestigd aan het Ritsevoort in Alkmaar. Gezien de bestemming (Marktwezen) is het aannemelijk dat de correspondentie betrekking heeft op handel of marktgerelateerde zaken tussen Alkmaar en Amsterdam.

Getypte officiële brief (doorslag).

De brief is een formeel, bureaucratisch schrijven van een gemeentelijke instantie aan een marktkoopman, de heer S. Bolle. De toon is streng en dwingend. Bolle heeft blijkbaar via een briefkaart laten weten dat hij niet op de markt kon verschijnen. De directeur eist nu binnen drie dagen een officieel bewijs (doktersverklaring) voor deze afwezigheid door ziekte. De inzet is hoog: het behoud van de 'voorkeurskaart'. Deze kaart gaf een koopman het recht op een vaste, gunstige staanplaats op een van de Amsterdamse markten. Het "Reglement op de Markten" bevatte strikte regels om te voorkomen dat standplaatsen onnodig leeg bleven of onreglementair werden gebruikt. De handgeschreven notitie "Verzonden 5/6" geeft aan dat de brief feitelijk twee dagen na de datering is verstuurd.

Briefkaart (adreszijde), uitgegeven door de PTT.

Het betreft de adreszijde van een briefkaart die op 12 juni 1939 is verzonden binnen Amsterdam. De kaart is gericht aan de directeur van het Gemeentelijk Slachthuis (het "Slachtwezen"), dat destijds gevestigd was aan de Jan van Galenstraat 14, nabij de Centrale Markthallen. Opvallend is het grote paarse registratienummer bovenaan. Dit duidt erop dat het document na ontvangst door de gemeentelijke instantie officieel is opgenomen in het inkomend postregister (het 'postboek'). De frankering van 2 cent was het geldende tarief voor een briefkaart in het binnenlands verkeer. De stempel voor "Zomerzegels" was een destijds veelgebruikte promotie van de PTT voor toeslagzegels ten behoeve van maatschappelijke doelen.

Zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of kopie).

Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek van de heer S. Bolle. Bolle had via een briefkaart geïnformeerd naar de mogelijkheden voor vrijstelling van het betalen van marktgeld wegens ziekte. De directeur legt uit dat hiervoor officiële bewijslast nodig is: een verklaring van de geneesheer-directeur van het ziekenhuis, zowel bij aanvang als bij beëindiging van de verpleging. De toon is strikt zakelijk en ambtelijk, typerend voor de gemeentelijke bureaucratie van die tijd. De aanwezigheid van wijknummers (Wijk 22C) en specifieke archiefcodes duidt op een strak georganiseerde administratie. ---

Getypte brief (doorslag/carbonkopie).

De brief is een formeel, bureaucratisch antwoord op een verzoek van de heer S. Bolle. Bolle heeft op 11 juni 1939 per briefkaart laten weten dat hij in het ziekenhuis ligt (of komt te liggen) en vraagt daarom om vrijstelling van de betaling van marktgeld. Marktgeld was de vergoeding die kooplieden moesten betalen voor hun staanplaats op een van de Amsterdamse markten. De directeur stelt strikte voorwaarden aan deze vrijstelling: er moet een officiële verklaring van de Geneesheer-Directeur van het ziekenhuis worden overlegd, zowel bij de start van de verpleging als bij ontslag. De toon is zakelijk en afstandelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Verklaring/attest op officieel briefpapier.

Het betreft een kort medisch attest of een opnameverklaring. In het document verklaart een medewerker van het ziekenhuis (gezien de handtekening waarschijnlijk een administratief medewerker of arts genaamd M. Berkley) dat de heer S. Bolle, wonende aan de Roetersstraat 8 in Amsterdam, sinds 12 juni 1939 in het ziekenhuis wordt verpleegd. Dergelijke verklaringen werden doorgaans afgegeven voor administratieve doeleinden, zoals voor een werkgever, een uitkeringsinstantie of de ziektekostenverzekering, om de afwezigheid van een persoon wegens ziekte officieel te staven.

Briefkaart (voorzijde).

* **Administratieve verwerking:** Het paarse stempel met nummer "33 / 5 / M. 1939" geeft aan dat de kaart bij binnenkomst is geregistreerd door de administratie van het Marktwezen. De handgeschreven notitie "i m Insp." verwijst vermoedelijk naar de afdeling Inspectie waar de kaart naartoe is geleid. * **Locatie:** De geadresseerde bevindt zich aan de Jan van Galenstraat 14, het adres van de toenmalige Centrale Markthallen in Amsterdam (geopend in 1934). * **Posttarief:** De kaart is gefrankeerd met een ingedrukte postzegel van 2 cent, het geldende tarief voor lokaal verkeer of briefkaarten in die periode. * **Handschrift:** Het betreft een net, zakelijk handschrift in zwarte inkt, kenmerkend voor de vooroorlogse periode.

Administratief register / Lijst van marktkooplieden.

Dit document is een werklijst van de gemeentelijke marktadministratie. Het doel was het monitoren van marktkooplieden die een vrijstelling hadden voor de "stempelplicht" of marktgelden gedurende een periode langer dan zes maanden. * **Administratieve termen:** "m.s. t/a" duidt waarschijnlijk op de ingangsdatum van de status. "Stempelperioden" verwijst naar de periodieke controle waarbij marktkooplieden fysiek aanwezig moesten zijn om hun recht op een standplaats of uitkering te behouden. * **Statuswijzigingen:** De doorhalingen (zoals bij Beelthijs en Bremmer) en de aantekeningen "kaarten teruggehaald" wijzen op de intrekking van vergunningen of rechten. * **Besluitvorming:** De rol van de Wethouder ("Weth.") is zichtbaar in de kanttekeningen, waar voorstellen tot intrekking ter goedkeuring ("Weth. acc.") worden voorgelegd. * **Oorlogstijd:** De data lopen door tot juli 1940. De opmerking bij Barmhartigheid over de handel in bananen is saillant, aangezien de import van bananen vrijwel direct na de Duitse inval in mei 1940 stilviel door de blokkades.

Briefkaart (postkaart).

Het document is een zakelijke briefkaart verzonden binnen de gemeente Amsterdam kort na het begin van de Duitse bezetting (mei 1940). De kaart is gericht aan de directie van het Gemeentelijk Slachthuis aan de Jan van Galenstraat. De opvallende paarse stempel bovenin geeft een dossiernummer aan ("25/130/M. 1940"), waarbij de "M" zeer waarschijnlijk staat voor de afdeling 'Marktwezen', waaronder het slachthuis viel. De afzender, S. Bolle, woonde in de Roetersstraat 8. Historisch onderzoek (o.a. Joods Monument) wijst uit dat op dit adres Salomon Bolle woonde, een Joodse diamantslijper. Dit geeft het document een extra historische lading, daar de Roetersstraat in de Amsterdamse Jodenbuurt lag.

Getypt ambtelijk rapport/lijst van marktkooplieden.

Dit document is een ambtelijk overzicht van marktkooplieden in Amsterdam die afhankelijk zijn geworden van de steun (sociale bijstand) of de werkverschaffing. Het hoofddoel van het document is te adviseren over het intrekken van hun **marktkaarten** (vergunningen). De argumentatie voor intrekking is vaak economisch: als iemand in de werkverschaffing zit en niet meer op de markt staat, wordt de kaart als overbodig beschouwd. Opvallend is het geval van A. Barmhartigheid, waar expliciet wordt geadviseerd de vergunning *niet* in te trekken, omdat zijn gebrek aan inkomsten wordt veroorzaakt door het stokken van de bananenimport (door de oorlog), en men verwacht dat hij de handel weer kan oppakken zodra er aanvoer is. Het taalgebruik is zakelijk en typerend voor de vroege bezettingsperiode ("zoodat", "m.i." [mijns inziens], "belanghebbende").

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad / kantoorformulier. * **Datering:** April 1939. * **Kenmerken:** Voorbedrukt formulier "Alg. Zaken Model No. 14" met handgeschreven aantekeningen in inkt. * **Identificatienummers:** Dossiernummer 25/48/3 1939; Archiefnummer 931 (rechtsboven). * **Persoonsnamen:** S. Bolle. * **Locatie:** Albert Cuypstraat 105 (vermoedelijk A...

# TRANSCRIPTIE [Stempel/Kader linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 25/48/3 1939 DOORGEZONDEN: O/4 [Rechtsboven:] 931 [Hoofdtekst deel 1:] S. Bolle, sollicitant Alb. Cuypstraat no. 105. Opgeroepen om vóór 12/4 '39 een voorkeurskaart in ontvangst te komen nemen. 12/4 '39 [Paraaf] [Hoofdtekst deel 2:] Afgedaan Bolle heeft heden voorkeurskaart in ontvangst genomen. 13/4 '39 [Handtekening/Paraaf] [Voe...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 27 maart 1941. * **Afzender:** L. Bolle, woonachtig aan de 2e Boerhaavestraat 73 hs, Amsterdam. * **Ontvanger:** De WelEd. Heer Directeur van de Centrale Markthallen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Geschreven op gelinieerd papier; bevat administratieve stempels en aantekeningen in potlood/rode inkt.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven]: 79 [Linksboven in kader]: BIJBLAD VAN: M. No. 25/84/1 1939 DOORGEZONDEN: 25/5 [Bovenaan rechts, handgeschreven]: S. Bolle, voorkeurskaart no. 405 Alb. Cuypstraat. H v Moerkerken ter advies 31-5-39 deBoer [Midden, handgeschreven]: Spoed Aan S. Bolle moet m.i. worden bericht, dat hij binnen 3 dagen een doktersverklaring moet inzenden bij de Dienst van het Marktwezen...

# TRANSCRIPTIE D/HG. *extra* [handgeschreven] den Heer L. Bolle, 2e Boerhaavestraat 73 hs, Amsterdam-Oost. Wijk 11. 66/8/5 M. 10 Mei 1941. Hiermede verklaar ik, dat U gedurende de laatste jaren als groothandelaar op de Centrale Markt te Amsterdam sinaasappelen en citroenen hebt verkocht. Deze verklaring kunt U zenden aan de Nederlandsche Groente en Fruitcentrale te Den Haag. De Directeur,