Handgetekende schematische kaart/bestemmingsplan voor straathandel.
Origineel
Handgetekende schematische kaart/bestemmingsplan voor straathandel. 26 november 1938 (gebaseerd op annotatie rechtsonder: 26/11 '38). [Linkerkolom]
J. D. Meyerplein [onderstreept]
XI X 2 [in rood]
H. de Leeuw [stipje] fl. (alleen Vrijdag)
kade X 3
Nieuwe kade [onderstreept]
dagel. b/h. Zond. M. Pronk.
kade [onderstreept]
haring [stipje]
R. Hang Groothand. Nieuwe kade [onderstreept]
Di. Do. Vrijdagen d.v. a.g. Vorst. fl. [lijn naar stipje]
kade [onderstreept]
A. Espinosa Di. Do. Vr. 14 - 1/2 u. [stipje] visch
[Doorgestreept met zwarte en rode inkt:] J. Dotsch dagel. 1 1/2 - 17 u.
Nieuwe kade [onderstreept]
6. fl. [stipje in rood/blauw]
S. Bach. mei / october 14 - 1/2 u.
W. Cohen dagelijks
kade X 7 I
Nieuwe kade [onderstreept]
fl. [stipje] R. Hang Casparus
J. Boesnach Verdoner [lijn naar stipje]
P.S. Pompstation
bestaande plaatsen. [stipje]
X eventueel nog uit te geven plaatsen [in rood]
fl. = bloemen
fr. = fruit
Lepel [onderstreept] fr. [stipje]
R. Hang Buitenkant dagel. b/h Zond.
kade X 13.
Nieuwe kade [onderstreept]
X IX X 14.
De Groot dagelijks fr. [stipje]
Weesper ---
[Rechterkolom]
P.S. [omcirkeld]
kade [onderstreept]
Heerengracht kade [onderstreept]
J.W. Brandmelder!! [onderstreept]
X X kade
A. de Wilde, dagel. beh. Zaterdag na 14 u. [lijn naar stipje bij Heerengracht]
Keizersgracht kade [onderstreept]
X X fl. kade
S. Boesnach Zond. Dinsd. Donder. verdoner 11 / 1/2 20 u. [lijn naar stipje bij Keizersgracht]
J. Piller dagelijks fruit [lijn naar stipje]
M. Pronk dagelijks
Kerkstraat [onderstreept]
haring [stipje]
A. Polakijn dagel. 7/14 u.
haring X kade
8 X X 11
Prinsengracht kade [onderstreept]
10 X X 12
kade [onderstreept]
W. H. Webig haring - dagel. beh. Vrijdag + Maandag April t/m October.
straat [onderstreept]
X 12. kade [onderstreept]
Achtergracht kade [onderstreept]
X 15 kade [onderstreept]
X
X 16. plein [onderstreept]
H. Vos dagel. b/h Zond.
A. Abrahams dagelijks
Sarphatistr: / 26/11 '38 R.
fl. [stipje] haring [stipje] Dit document is een ambtelijke werktekening, waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktpolitie of de afdeling Marktwezen. Het brengt de standplaatsen voor straatverkopers in kaart in een specifiek deel van het centrum.
- Legenda: De linkerkant bevat een duidelijke legenda: een zwarte stip staat voor een "bestaande plaats", terwijl een rood kruis (X) staat voor een "eventueel nog uit te geven plaats". Afkortingen zoals "fl." (bloemen), "fr." (fruit), "visch" en "haring" geven het type handel aan.
- Dynamiek: Het document toont de bureaucratische controle op de openbare ruimte. Er wordt exact bijgehouden wie op welke dagen en uren (bijv. "na 14 u.", "11 / 1/2 20 u.") mag staan.
- Correcties: De doorhalingen (zoals bij J. Dotsch) en de rode toevoegingen wijzen erop dat dit een actueel controledocument was dat regelmatig werd bijgewerkt naargelang vergunningen werden verleend of ingetrokken.
- Geografie: De schets volgt de topografie van de Amsterdamse grachtengordel nabij het Waterlooplein en de Weesperstraat, een gebied dat destijds het hart van de Joodse buurt vormde. De datum van het document, 26 november 1938, is historisch zeer beladen. Het is vlak na de Kristallnacht in Duitsland. De namen op de lijst (zoals Cohen, Espinosa, Boesnach, Abrahams, Polakijn) zijn typerend voor de Joodse bevolking van Amsterdam die in deze buurt woonde en werkte.
Veel van deze kleine zelfstandigen en straatverkopers verdienden hun brood op de markten rond het J.D. Meyerplein en het Waterlooplein. Dit document biedt een uniek, alledaags inkijkje in de sociaaleconomische structuur van de Joodse buurt, slechts enkele jaren voordat de Duitse bezetting en de daaropvolgende deportaties deze gemeenschap en hun levendige straathandel nagenoeg volledig zouden vernietigen. Het fungeert daarmee als een onbedoeld monument voor de mensen wiens namen hier louter als vergunninghouders genoteerd staan. A. Abrahams A. Espinosa A. Polakijn A. de Wilde D. Meyerplein H. Vos H. Webig H. de Leeuw J. Boesnach J. Dotsch J. Piller J.D. Meyerplein J.W. Brandmelder M. Pronk P.S. Pompstation R. Hang S. Bach S. Boesnach W. Cohen Marktwezen
Samenvatting
Dit document is een ambtelijke werktekening, waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktpolitie of de afdeling Marktwezen. Het brengt de standplaatsen voor straatverkopers in kaart in een specifiek deel van het centrum.
- Legenda: De linkerkant bevat een duidelijke legenda: een zwarte stip staat voor een "bestaande plaats", terwijl een rood kruis (X) staat voor een "eventueel nog uit te geven plaats". Afkortingen zoals "fl." (bloemen), "fr." (fruit), "visch" en "haring" geven het type handel aan.
- Dynamiek: Het document toont de bureaucratische controle op de openbare ruimte. Er wordt exact bijgehouden wie op welke dagen en uren (bijv. "na 14 u.", "11 / 1/2 20 u.") mag staan.
- Correcties: De doorhalingen (zoals bij J. Dotsch) en de rode toevoegingen wijzen erop dat dit een actueel controledocument was dat regelmatig werd bijgewerkt naargelang vergunningen werden verleend of ingetrokken.
- Geografie: De schets volgt de topografie van de Amsterdamse grachtengordel nabij het Waterlooplein en de Weesperstraat, een gebied dat destijds het hart van de Joodse buurt vormde.
Bron-evidence
10
H. de Leeuw [stipje] fl. (alleen Vrijdag)
dagel. b/h. Zond. M. Pronk.
haring [stipje] R. Hang Groothand. Nieuwe kade [onderstreept]
J. Dotsch dagel. 1 1/2 - 17 u.
S. Bach. mei / october 14 - 1/2 u.
W. Cohen dagelijks
H. de Leeuw [stipje] fl. (alleen Vrijdag)
haring [stipje] R. Hang Groothand. Nieuwe kade [onderstreept]
S. Bach. mei / october 14 - 1/2 u.
Historische Context
De datum van het document, 26 november 1938, is historisch zeer beladen. Het is vlak na de Kristallnacht in Duitsland. De namen op de lijst (zoals Cohen, Espinosa, Boesnach, Abrahams, Polakijn) zijn typerend voor de Joodse bevolking van Amsterdam die in deze buurt woonde en werkte.
Veel van deze kleine zelfstandigen en straatverkopers verdienden hun brood op de markten rond het J.D. Meyerplein en het Waterlooplein. Dit document biedt een uniek, alledaags inkijkje in de sociaaleconomische structuur van de Joodse buurt, slechts enkele jaren voordat de Duitse bezetting en de daaropvolgende deportaties deze gemeenschap en hun levendige straathandel nagenoeg volledig zouden vernietigen. Het fungeert daarmee als een onbedoeld monument voor de mensen wiens namen hier louter als vergunninghouders genoteerd staan.