W. Cohen

Handgetekende schematische kaart/bestemmingsplan voor straathandel.

Dit document is een ambtelijke werktekening, waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktpolitie of de afdeling Marktwezen. Het brengt de standplaatsen voor straatverkopers in kaart in een specifiek deel van het centrum. * **Legenda:** De linkerkant bevat een duidelijke legenda: een zwarte stip staat voor een "bestaande plaats", terwijl een rood kruis (X) staat voor een "eventueel nog uit te geven plaats". Afkortingen zoals "fl." (bloemen), "fr." (fruit), "visch" en "haring" geven het type handel aan. * **Dynamiek:** Het document toont de bureaucratische controle op de openbare ruimte. Er wordt exact bijgehouden wie op welke dagen en uren (bijv. "na 14 u.", "11 / 1/2 20 u.") mag staan. * **Correcties:** De doorhalingen (zoals bij J. Dotsch) en de rode toevoegingen wijzen erop dat dit een actueel controledocument was dat regelmatig werd bijgewerkt naargelang vergunningen werden verleend of ingetrokken. * **Geografie:** De schets volgt de topografie van de Amsterdamse grachtengordel nabij het Waterlooplein en de Weesperstraat, een gebied dat destijds het hart van de Joodse buurt vormde.

Ambtelijke notitie of dossierstuk betreffende marktvergunningen.

Het document is een administratief verslag over de status van specifieke marktplaatsen in Amsterdam. Het behandelt drie casussen: 1. **G. Brückman:** Een overname van een plaats door een jongere broer. 2. **H. Smilde:** Het gebruik van een plaats op de Nieuwmarkt door de echtgenote, wat conform artikel 18 van het marktreglement is. 3. **W. Cohen / J.W. J. Cohen:** Dit is het meest uitgebreide deel. Het beschrijft een uitzonderingspositie op de markt in Uilenburg. Hoewel het officieel niet was toegestaan dat één persoon meerdere plaatsen bezette, werd dit bij de overname van de markt door de gemeente in 1934 gedoogd ("gehandhaafd") vanwege afspraken met marktorganisaties. In dit geval bleek W. Cohen feitelijk vijf plaatsen te bezetten (drie op eigen naam en twee op naam van zijn zoons). Het document concludeert dat de zoons hun plaatsen nooit zelf hebben ingenomen en dat de vergunningen per december 1938 zijn beëindigd na opzegging ("bedanken").

Medisch attest / handgeschreven briefje op officieel briefpapier.

Het document is een kort medisch attest, geschreven op het briefpapier van de Amsterdamse arts Willem Cohen. De tekst is gericht aan de marktmeester en dient als bewijs van ziekte of ongeschiktheid voor een marktkoopvrouw, Mevr. C. Kraaijen-Stolte. Hierdoor kon zij waarschijnlijk haar officiële standplaats behouden zonder deze daadwerkelijk te bezetten. Het handschrift is een typisch, ietwat haastig 'dokters-handschrift'. De achternaam van de patiënte lijkt gelezen te kunnen worden als "Kraaijen-Stolte", waarbij de spelling van de eerste naam (met 'ij' of 'y') enigszins ambigu is door de zwierige schrijfwijze. De datum is duidelijk genoteerd als 11 december 1940.

Officiële correspondentie (kennisgeving).

Dit document is een formele aanzegging van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen aan een marktkoopman of sollicitant, de heer W. Cohen. De kern van de brief is het voornemen om de heer Cohen te schrappen van de sollicitantenlijst voor de Albert Cuypmarkt. De reden die wordt opgegeven is het niet "geregeld" gebruiken van zijn voorkeurskaart, wat in strijd is met artikel 10 van het toenmalige marktreglement. De brief is administratief van aard en biedt de ontvanger nog de mogelijkheid voor een verhoor of gesprek bij de inspecteur aan de Jan van Galenstraat voordat het definitieve besluit wordt genomen. Het gebruik van een standaardformulier (A.Z. Model No. 8) duidt erop dat dit een reguliere procedurele handeling was binnen de gemeentelijke bureaucratie.

Ambtelijk advies/memorandum.

Het document is een ambtelijk schrijven waarin wordt geadviseerd over een uitzondering op de marktverordening. De casus betreft twee marktkooplieden, W. Cohen (plaats 85) en de weduwe Godschalk-Heeger (plaats 107), die beiden een vaste plek hebben op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. Nu zij in het huwelijk treden, schrijft Artikel 16 van het Reglement op de Markten strikt genomen voor dat een echtpaar slechts één vaste plaats mag bezetten; één van beiden zou dus afstand moeten doen van hun plek. De opsteller van het advies pleit echter voor clementie. Omdat er op de markt aan het Mosplein op dat moment voldoende ruimte is en aanvragen voor zowel vaste als losse plaatsen makkelijk ingewilligd kunnen worden, is er geen noodzaak om de regels strikt te handhaven. Het advies is dan ook om het echtpaar beide plaatsen te laten behouden.

Doorslag van een getypte zakelijke brief.

Het document is een zeer kort en formeel antwoord op een verzoek van de heer W. Cohen. De brief is een doorslag (carbonkopie) die bewaard werd voor het archief van de afzender, wat blijkt uit de handgeschreven aantekening "Verzonden 17/2-'40". De inhoud is puur administratief en formeel: er wordt bevestigd dat er "geen bezwaar bestaat" tegen een verzoek dat Cohen op 1 februari van dat jaar had ingediend. Wat dit verzoek precies inhield, wordt in deze brief niet vermeld, wat gebruikelijk was bij routinematige administratieve afhandelingen. De codes "VP/HG" kunnen wijzen op een specifieke afdeling binnen een grotere organisatie, zoals Volkshuisvesting of een soortgelijke gemeentelijke dienst.

Getypte brief (doorslag of kopie).

Dit is een kort, formeel administratief schrijven. De afzender, aangeduid als "De Directeur", reageert op een brief van de heer W. Cohen van 1 februari van datzelfde jaar ("1 dezer"). De strekking van de brief is de inwilliging van een niet nader gespecificeerd verzoek: er bestaat "geen bezwaar". De brief bevat verschillende archivistische kenmerken: * **Dossiernummers:** "90/10/2 M." en de initialen "VP/HG." wijzen op een geordende administratie. * **Handgeschreven notities:** De aanwijzing "2 ex. Mr. de Baer" suggereert dat er kopieën zijn gemaakt voor een specifieke persoon of afdeling. * **Adresgegevens:** De toevoeging "Wijk 11" bij het adres in Amsterdam-Oost duidt op de toenmalige wijkindeling van de stad voor administratieve doeleinden.

Handgeschreven zakelijke correspondentie (briefkaart-formaat).

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in formeel, vooroorlogs Nederlands. Woorden als "den", "mede" en de aanhef "W.E. heer" (WelEdele heer) zijn typerend voor de zakelijke correspondentie uit die tijd. De term "niet doende" wordt hier gebruikt in de betekenis van 'niet doenlijk' of 'niet haalbaar'. * **Inhoud:** De afzender, W. Cohen, informeert de inspectie dat hij na overleg met de marktmeester (de heer Moerkerken) heeft besloten om voorlopig geen gebruik te maken van zijn 'voorkeurskaart' voor een staanplaats op de Albert Cuypmarkt. Hij spreekt echter wel de hoop uit dit in de toekomst weer te kunnen doen. * **Fysieke kenmerken:** De brief is voorzien van ambtelijke stempels voor archivering en datering. De vermelding "A. dam." bovenin bevestigt dat de correspondentie betrekking heeft op de Amsterdamse markt.

Document

Het document is de adreszijde van een briefkaart die binnen de stad Amsterdam is verzonden. De kaart is geadresseerd aan de "Inspecteur van het Marktwezen", een gemeentelijke functionaris. De afzender, W. Cohen, woont in de 2e Boerhavestraat 71. Het handschrift is vlot en duidelijk leesbaar, in een stijl die gebruikelijk was in het midden van de 20e eeuw. De postzegels tonen een contrast tussen de normale dagelijkse gang van zaken (het promoten van vakanties) en de historische context van de datum op de stempel.

Administratieve archiefkaart/notitie (Model No. 14 van Algemene Zaken).

Dit document is een administratieve vastlegging van de intrekking van een marktvergunning. De heer W. Cohen, die beschikte over "voorkeurskaart nr. 578" voor de Albert Cuypmarkt in Amsterdam, is per 14 augustus 1940 uit het register geschrapt. De opgegeven reden is "niet geregeld ter markt komen", wat betekent dat de koopman zijn standplaats niet consistent bezette, waardoor hij volgens de toenmalige marktverordening zijn rechten verloor. Het administratieve proces is te volgen via de data: 1. **14-08-1940:** Besluit tot schrapping. 2. **26-08-1940:** Accordering/verwerking door een ambtenaar (Mud.). 3. **29-08-1940:** Definitieve opberging ("Opb") in het archief.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een officiële medische verklaring afgegeven door Dr. Willem Cohen. De tekst is kort en zakelijk. De arts verklaart dat zijn patiënte, mevrouw C. Draayer - v. Stelten, vanwege haar gezondheidstoestand tijdelijk ("voorloopig") niet in staat is om haar werkzaamheden op de markt uit te voeren. Specifiek wordt gesproken over het niet kunnen "innemen" van haar "standplaats", wat duidt op een formele verplichting of vergunning die zij op dat moment niet kan nakomen. Het handschrift is een vlot, professioneel dokters-cursief uit het midden van de 20e eeuw, maar blijft goed leesbaar.

Document

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (A t/m E). * **Namen:** Veel van de achternamen zijn typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Cohen, Bacharach, Allegro, Buitenkant, Dagloonder). * **Correcties:** Er zijn diverse handmatige aanpassingen gedaan. Bij "Bril" is handmatig een 'B' toegevoegd. De regel voor "D. Bril" is volledig met een paars potlood of inkt doorgehaald, wat kan duiden op een wijziging in status (vrijstelling, overlijden of vertrek). Bij "Digtmaker" is een verticale streep door de 't' gezet. * **Datums:** De datums achter de namen zijn geboortedatums. De oudste persoon op deze lijst is geboren in 1883, de jongste in 1914.

Getypte namenlijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is opgebouwd uit drie kolommen. * **Kolom 1:** Codes (bijv. 1/6, 1/7). Deze verwijzen waarschijnlijk naar kaartnummers, dossiernummers of transportlijstnummers. * **Kolom 2:** Initialen en achternamen. De namen zijn overwegend Joods-Nederlandse namen (bijv. Cohen, Aalsvel, Brilleman, Buitenkant). * **Kolom 3:** Geboortedata, gevolgd door een 'x'. Een 'x' achter de naam in dergelijke administraties betekende vaak dat de persoon aanwezig was, geregistreerd was of geselecteerd was voor een bepaalde actie (zoals transport). * **Correcties:** De regel van "D. Bril" is met een donkerblauwe/paarse inkt doorgestreept, wat wijst op een wijziging in de status van deze persoon (bijv. vrijstelling, overlijden of administratieve fout). * **Bijzonderheid:** De eerste vermelding (E. Aalsvel) heeft een omcirkeld kruis in plaats van een losse 'x', wat een afwijkende status suggereert.

Register of namenlijst in een gelinieerd schrift.

* **Indeling:** De lijst is geordend per pagina of sectie (kolom S: 5, 6, 7) en bevat volgnummers die niet strikt opeenvolgend zijn binnen de sectie, wat duidt op een selectie uit een groter register. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, rechtopstaand cursief handschrift, typisch voor administratieve documenten uit de jaren '30-'40. * **Afkortingen:** Veelvoorkomende afkortingen zijn `Nw` (Nieuwe), `hs` (huis/begane grond), `dw` (dwars) en Romeinse cijfers (I, II, III) voor de verdiepingen. `Rapenb:` staat voor Rapenburgerstraat. * **Inhoud:** De namen zijn gegroepeerd per beginletter of familienaam (bijv. Cohen, Dotsch, Franschman), wat suggereert dat dit een alfabetisch register is.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

# TRANSCRIPTIE 2 ex. Mr. de Baer [handgeschreven] VP/HG. [getypt] extra [handgeschreven] 90/10/2 M. 17 Februari 1940. den Heer W. Cohen, 2e Boerhaavestraat 71 hs, <u>Amsterdam-Oost</u>. Wijk 11. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 1 dezer bericht ik U, dat dezerzijds tegen inwilliging van het daarin ver- vatte verzoek geen bezwaar bestaat. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstkaart/oproepingskaart van de Marktwezen-inspectie (mogelijk Amsterdam). * **Betrokkene:** A. Cohen. * **Locatie:** Westerstraat (markt) en Willem de Zwijgerlaan 189-II (woonadres), Amsterdam. * **Datum:** Oktober 1940. * **Kenmerk:** Nº 33/34/12M. 1940.

# TRANSCRIPTIE no 25/170/1 M 1940. Aan den Inspecteur van het Marktwezen alhier. Uit het bijgaand rapport van den Hr. Moerkerken blijkt dat A. Cohen op zaterdagen wel handel van de markt heeft. Gedurende de laatste 6 weken heeft Cohen geen gebruik van zijn plaats op de Westermarkt gemaakt, waarvoor hij dan ook is gewaarschuwd. Wat nu het ver- zoek om uitstel betreft, dit moet hem, m.i. niet ve...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief. * **Afzender:** A. Cohen, Makelaar (gevestigd aan het Waterlooplein 51, Amsterdam). * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-West. * **Datum:** 27 oktober 1941. * **Referentienummers:** Nº 85/1/44 M. 1941 (linksboven gestempeld); 28/10 (handgeschreven datum van ontvangst); 85 (handgeschreven...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJ BLAD VAN: M. No. 31/10/1 1940 7/2-40 DOORGEZONDEN: [Midden boven, in rood:] 31/10/2 M [Rechtsboven, in inkt:] N. Cohen, Waterlooplein 96, 9/2/40 148 [Hoofdtekst:] Naar aanl. v. Uw desbetr. verzoek deel ik U mede, dat ~~ik,~~ ~~regeling~~ Rekening houdende met de weersgesteldheid gedurende de af- geloopen week, bestaat er bij mij geen bezwaar om de intre...