Administratieve notitie/dossierstuk betreffende een marktstandplaats. [Stempel linksboven]
BIJBLAD VAN:
M. No. 103/20/1 1941
DOORGEZONDEN: 22/11-'41.

[Rechtsboven]
951
N. Piller pl 120 Gaaspstraat
Th. Moerkerken
advies
26-11-'41
de Haas

[Hoofdtekst midden]
aan N. Piller kan m.i. [mijns inziens]
worden toegestaan zijn plaats op de
markt aan de Gaaspstraat gedurende
twee à drie weken niet in te nemen.
Piller moet echter zorg dragen dat het ook
tijdens zijn afwezigheid verschuldigde
marktgeld wekelijks wordt betaald.
19-12-'41 Th Moerkerken
de Haas.

[Aantekening diagonaal midden]
advies
aan bijgaand kan m.i. niet
worden voldaan.
Hij dient Piller te bedanken voor
zijn plaats.

[In rood potlood/inkt midden]
No 103/20/2

[Onder rode tekst]
Verzoekt nog twee à drie weken
uitstel.
24/12/'41

[Tekst onderaan]
In de week van 24 t/m 29 nov '41 heeft
Piller mij medegedeeld geen prijs meer
te stellen op zijn vaste plaats.
8/12-41 [paraaf]

[Rechtsonder]
Oproepen
2-12-'41
de Haas
p 5/12 '41
10 1/2 uur Het document getuigt van een administratief proces rondom standplaats nummer 120 op de markt in de Gaaspstraat. In eerste instantie (26-11-1941) adviseert ambtenaar De Haas positief over een verzoek van N. Piller om zijn plaats tijdelijk niet in te nemen, mits de betalingen doorlopen.

Er ontstaat echter een complicatie: een latere aantekening (19-12) stelt dat aan een verzoek "niet kan worden voldaan" en dat Piller moet worden "bedankt" voor zijn plaats (in deze context betekent 'bedanken' het beëindigen van de vergunning). De notitie onderaan verduidelijkt dat Piller zelf eind november al had aangegeven zijn vaste plaats niet langer te willen behouden. De verwarring in de data (een uitstelverzoek op 24/12 terwijl hij eind november al zou hebben opgezegd) suggereert een dossier in transitie of een miscommunicatie tussen afdelingen. De datum van dit document (november/december 1941) is historisch zeer significant. De Gaaspstraat ligt in de Amsterdamse Rivierenbuurt, een wijk die destijds een grote Joodse populatie kende. N. Piller is zeer waarschijnlijk Nathan Piller, een Joodse marktkoopman.

In het najaar van 1941 voerden de Duitse bezetters de druk op Joodse ondernemers en marktkooplieden drastisch op. Vanaf september 1941 werden Joden verbannen van reguliere markten en gedwongen naar speciaal aangewezen "Joodsche markten". Dat Piller in november 1941 "geen prijs meer stelt" op zijn vaste plaats aan de Gaaspstraat, is vrijwel zeker geen vrijwillige keuze geweest, maar het gevolg van de anti-Joodse maatregelen die hem het werken op een reguliere markt onmogelijk maakten. De ambtelijke term "bedanken voor zijn plaats" fungeert hier als bureaucratische afwikkeling van de gedwongen uitsluiting van een Joodse burger uit het economische leven. N. Piller (vergunninghouder) Th. Moerkerken (ambtenaar/adviseur) de Haas (ambtenaar).