Handgeschreven brief/memo. 20 mei 1941 (20-5-'41). J. Renz. Zwanenburgwal 20-5-'41

Den Heer
Inspecteur

Gezien het groot aantal niet
bezette plaatsen op de markt
Zwanenburgwal, (62-24)=38
zou ik U, in het belang van de
markt, in overweging willen
geven, aan Dhr: J. van Gelder
pl: h: nr 22, ook nog plaats nr 21
toe te wijzen –

J. Renz * Inhoud: De afzender, J. Renz, merkt op dat er op de markt aan de Zwanenburgwal veel onbezette plaatsen zijn. Hij rekent voor dat er van de 62 plaatsen er slechts 24 bezet zijn, wat 38 lege plekken oplevert. Hij stelt de inspecteur voor om een extra plek (nummer 21) toe te wijzen aan de heer J. van Gelder, die al standplaatshouder is op nummer 22.
* Terminologie: De afkorting "pl: h:" staat voor "plaatshouder" of "plaatshebbende".
* Toon: De brief is zakelijk en adviserend van aard, geschreven in een formeel handschrift dat typerend is voor de vroege 20e eeuw. * Historische context: De datum, mei 1941, is cruciaal. Nederland was op dat moment bezet door nazi-Duitsland. De Zwanenburgwal lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt.
* De lege marktplaatsen: Het grote aantal onbezette marktplaatsen (meer dan de helft) is zeer waarschijnlijk een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen van de bezetter. Vanaf begin 1941 werden Joodse kooplieden steeds vaker geweerd van markten of beperkt in hun handel. Veel Joodse marktkooplieden waren tegen mei 1941 al hun vergunning kwijt of konden hun beroep niet meer uitoefenen.
* Administratieve afwikkeling: Dit document is een voorbeeld van hoe de "ontjoodsing" van de publieke ruimte en economie zich op ambtelijk microniveau voltrok. Terwijl Joodse kooplieden verdwenen, werd de vrijgekomen ruimte herverdeeld onder de overgebleven (vaak niet-Joodse) handelaren. Onderzoek naar de achtergrond van J. Renz en J. van Gelder zou meer licht kunnen werpen op de specifieke dynamiek van deze verhuizing/uitbreiding. Gezien het (Inspecteur) J. Renz J. van Gelder