Handgeschreven verzoekschrift/brief. Jesaja Canes. Mijnheer [in de marge rechtsboven: m. Imp]

Ondergetekende vraagt voor onbepaalde tijd
verlof voor het verzuimen van den Wester-
markt, daar er op heden nog geen handel
is, om gebruik te maken van zijn plaats
Hij zal er zorg voor dragen, dat de betaling
geregeld plaats vind. Hopende, dat U dit
verzoek toe staat tekent hij bij voorbaat
zijn dank

Hoogachtend

№ 302
Jesaja Canes
Afrikanerpl 29 II (O)

[Onderaan stempel/inkt:]
№ 33/33/1 M. 19.4.1 29/4

[Rechtsonder in potlood:]
33 In deze brief verzoekt Jesaja Canes om verlof van zijn verplichting om op de Westermarkt in Amsterdam te staan met zijn handel. De reden die hij opgeeft is dat er momenteel "geen handel" is, wat suggereert dat de economische omstandigheden voor hem op dat moment ongunstig waren.

Opvallend is dat hij expliciet belooft dat de betaling voor de standplaats "geregeld plaats vind". Dit duidt erop dat hij zijn officiële recht op de standplaats wil behouden voor de toekomst, ondanks dat hij er tijdelijk geen gebruik van kan of wil maken. Het document bevat diverse administratieve kenmerken (zoals het nummer 302 en het stempel onderaan), wat wijst op een formele afhandeling door de marktautoriteiten of de gemeente Amsterdam. Dit document is historisch zeer relevant vanwege de datering en de identiteit van de afzender. De brief is geschreven in april 1941, een klein jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland.

Jesaja Canes (geboren in 1891) was een Joodse marktkoopman. In 1941 voerde de bezetter steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. In mei 1941, slechts een maand na deze brief, werd het Joden verboden om nog op reguliere markten te staan; zij werden verbannen naar speciaal aangewezen "Jodenmarkten". De opmerking "daar er op heden nog geen handel is" kan een indirecte verwijzing zijn naar de steeds moeilijker wordende omstandigheden voor Joodse handelaren, die werden buitengesloten van sociale en economische netwerken.

Uit oorlogsarchieven blijkt dat Jesaja Canes later is gedeporteerd. Hij is in augustus 1942 vermoord in het concentratiekamp Auschwitz. Dit korte briefje is een tastbaar bewijs van zijn laatste pogingen om in zijn levensonderhoud te voorzien en zijn nering te behouden onder de druk van de bezetting. Gemeente Amsterdam