Ambachtelijk getypt rapport op papier. 19 augustus 1942. J.P.N. Boon, controleur. [Linksboven, gestempeld/getypt:] Nº 37/101/1 M. 1942 22/P
[Rechtsboven, handgeschreven:] M. Vreburgh [?]

R A P P O R T.

In opdracht van den Heer Steenbeek is door mij J.P.N. Boon, in samenwerking met een ambtenaar van de Alg:C.C.C.D. genaamd J.Kooij een onderzoek ingesteld betreffende een wagon roode kool die Maandag 17 Augustus 1942 des namiddags door de commissionnair Besseling was afgezonden van Zwaag en bestemd was voor C Esveld Javastraat 141¹ alhier. Deze wagon kool zou volgens mededeeling op de Oostenburgergracht aankomen.

Het door ons ingestelde onderzoek had het navolgende resultaat. Op Dinsdag 18 Aug: 1942 omstreeks 12 uur was er nog geen wagon met roode kool bestemd voor Esveld aangekomen. Ons werd door een ambtenaar der spoorwegen medegedeeld, dat ingeval er een wagon groente of fruit bij hun aankomt, deze wordt doorgezonden naar de Centrale Markt. Tot op heden Woensdag 19 Aug: 1942 11 uur is er noch op de Centrale Markt noch op de Oostenburgergracht een wagon roode kool bestemd voor C. Esveld aangekomen.

Wij hebben van Esveld voornoemd een telegram ingezien waarop stond vermeld, dat Besseling maandag 17 Aug: 1942, 7060 K.G. roode kool aan hem had verzonden (bestemming Amsterdam.)

[Linkermarge, handgeschreven:] Toegezonden J.B. [?]

Tevens hebben wij een nota ingezien door Besseling aan Esveld per post van Dinsdag 18 Aug 1942, waarop de prijs alsvolgt vermeld stond:

7060 K.g roode kool á ƒ 4.50 de 100 K.g ƒ 317,70
Laadkosten en commissieloon ƒ 20.- [handgeschreven correctie over getypte tekst]
totaal ƒ 337,70.

Tot op heden is er bij de spoorwegen nog niets bekend betreffende de besproken wagon roode kool. Mocht er eventueel een wagon roode kool bestemd voor C. Esveld aankomen, dan zou ik direct gewaarschuwd worden.

[Linksonder, handgeschreven paraaf/monogram:] v G [?]

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Rechtsonder:]
Amsterdam 19 Augustus 1942.
de controleur
[Handtekening: J. Boon]
(J.P.N. Boon.)

--- Dit document is een officieel verslag van een opsporingsonderzoek naar een aanzienlijke partij voedsel (ruim 7 ton rode kool) die tijdens de Duitse bezetting in Nederland is "verdwenen" tussen het verzendpunt (Zwaag) en de bestemming (Amsterdam).

Kernpunten:
1. Vermissing: Een wagon met 7060 kg rode kool had op 18 of 19 augustus moeten aankomen bij de handelaar C. Esveld aan de Javastraat, maar is noch bij de Oostenburgergracht, noch bij de Centrale Markt gesignaleerd.
2. Deelnemende instanties: De controleur Boon werkt samen met de "Alg:C.C.C.D." (Algemeene Centrale Crisis Controle Dienst). Dit was een belangrijke instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog die toezag op de naleving van de distributieregels en de bestrijding van de zwarte handel.
3. Bewijsvoering: Er wordt verwezen naar een telegram en een factuur (nota) als bewijs dat de zending daadwerkelijk is verstuurd en gefactureerd. De prijs van ƒ 4,50 per 100 kg was destijds een vastgestelde prijs.
4. Logistiek: Het document geeft inzicht in de logistieke keten van die tijd: transport per spoorwagon vanuit de agrarische regio (Zwaag, Noord-Holland) naar de Amsterdamse verdeelpunten.

--- Het rapport dateert van augustus 1942, een periode waarin de voedselvoorziening in bezet Nederland steeds strikter gereguleerd werd. De schaarste nam toe en de Duitse bezetter hield streng toezicht op de stroom van landbouwproducten.

De betrokkenheid van de Algemeene Centrale Crisis Controle Dienst (ACCD) is veelzeggend. Deze dienst moest voorkomen dat goederen "van de wagen vielen" en op de zwarte markt terechtkwamen. Het verdwijnen van een volledige wagonlading van 7000 kilo was een ernstige zaak die direct onderzoek rechtvaardigde.

De Centrale Markt in Amsterdam-West was het zenuwcentrum voor de voedseldistributie in de stad. Dat de wagon daar ook niet was aangekomen, duidde op een administratieve fout bij de spoorwegen of, waarschijnlijker in die tijd, op diefstal of illegale omleiding van de goederen. De Javastraat (Indische Buurt) en de Oostenburgergracht waren destijds locaties met veel pakhuizen en kleinschalige handel.