Ambtelijk rapport van de Gemeente Amsterdam. 3 november 1941 (betreft gebeurtenis op 1 november 1941). Chef Vischmarkt (ondertekening onduidelijk, mogelijk J. v.d. Stroom). De Edel Heer A.H. de Boer, Inspecteur Marktwezen Amsterdam. Rapport. Amsterdam 3 November 1941.

Nº 46A / 62 / 1 M. 1941 5/11

den Edel Heer
A.H. de Boer.
Insp: Marktwezen
Amsterdam.

Heden Zaterdagmorgen 1 November 1941 hoorde ik, dat er aan het Centraal Station in de goederen loods van aankomst, gekookte garnalen werden verhandeld. Ik ben daar direct heen gegaan en heb geconstateerd dat, Arie Dotsch Krugerstraat 36 II Commissionnair op het buitenterrein van de vischmarkt, in de goederen loods aan verschillende venters en winkelhouders ongeveer 40 kisten met gekookte garnalen à 30 pond heeft verkocht. Deze garnalen waren hem in Commissie toegezonden door Scherpenhuizen Groningen, de garnalen kwamen uit Zoutkamp.

Nog een 2e geval heb ik geconstateerd, van de Gebr: de Jonge Dirkstraat 4 IJmuiden. Grossier op het buitenterrein. De Jonge had 10 kisten met gekookte garnalen à 30 pond verkocht. Deze garnalen waren ook afkomstig uit Zoutkamp. Ik heb hun aangezegd hiervover rapport te zullen uitbrengen en dat zij heel goed wisten, dat zij aan het Station geen visch mogen verkoopen, maar dat zij verplicht zijn de visch aan de markt te brengen en ze daar te verkoopen. -

Hoogachtend,
[Handtekening]
Chef Vischmarkt.

[Handgeschreven aantekeningen onderaan in een ander handschrift:]
Ernstige ~~schriftelijke~~ waarschuwing
Dotsch en de Jonge door mij onderhouden
Opbergen. 18-11-41.
de Boer Het document is een getuigenverslag van een inspectiebezoek. De kern van de overtreding is "sluikhandel" of het omzeilen van de officiële marktkanalen. In november 1941 was de distributie van voedsel strikt gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse overheid om prijsopdrijving en zwarte handel tegen te gaan.

Sleutelaspecten:
1. Locatie van de overtreding: De goederenloods van het Centraal Station Amsterdam. Dit was het punt waar de vis (per trein uit Zoutkamp) aankwam. In plaats van de vis naar de vismarkt te transporteren voor officiële veiling/verkoop, verkochten de handelaren het direct "vanaf het perron".
2. Omvang: Het gaat om 50 kisten van 30 pond (totaal ca. 1500 pond garnalen), wat voor die tijd een aanzienlijke partij was.
3. Betrokkenen: Arie Dotsch (een bekende naam in de Amsterdamse viswereld) en de Gebroeders de Jonge uit IJmuiden.
4. Afhandeling: Inspecteur De Boer heeft de tekst "schriftelijke waarschuwing" doorgestreept en vervangen door "door mij onderhouden". Dit betekent dat hij de heren persoonlijk op het matje heeft geroepen voor een stevig gesprek (een berisping), wat in die tijd vaak als dwingender werd ervaren dan een formele brief. Dit document stamt uit de tweede winter van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode steeds nijpender. Het "Marktwezen" had de taak om de stroom van goederen te controleren. Door vis buiten de markt om te verkopen, konden handelaren hogere prijzen vragen aan winkeliers (die de kosten doorrekenden aan de burger) en ontsnapten zij aan de officiële registratie en belastingen.

Opvallend is de vermelding van Zoutkamp en Groningen; de garnalenvisserij bleef gedurende de oorlog een belangrijke bron van eiwitten, al werd de aanvoer bemoeilijkt door brandstoftekorten en mijnen in de Noordzee. Dit rapport illustreert de dagelijkse strijd van de autoriteiten tegen de informele economie die ontstond als gevolg van de schaarste.