Politierapport (Rapport) Politie te Amsterdam.
No. F. 399
Bur. "Inlichtingendienst"
[Stempel: No 46A / 163 / 1 M.1941 9/12]

                            R A P P O R T

Ik ondergeteekende, N.C. Jonker, rechercheur van politie, dienstdoende

aan opgemeld bureau, verklaar het volgende.
Op 29 November 1941, des voormiddags te p.m. 9.- uur, bevond ik mij,
op de De Ruyterkade nabij den ingang van de Gemeentelijke Vischafslag te
Amsterdam, toen in mijn onmiddellijke nabijheid aldaar, door een Jodin aan
een Christen koopman, de vraag werd gesteld, of de bokkingen, welke hij op
zijn mand in een kistje aanwezig had, te koop waren. Hij antwoordde hierop
bevestigend en na eenig gepingel, werd de prijs op 35 cent per stuk gesteld.
Het kistje, inhoudende 40 stuks harde bokkingen, verwisselde daarop van
eigenaar, tegen betaling van f.14.-. Op dit moment bemoeide ik mij met het
geval en gaven zij mij desgevraagd op genaamd te zijn:

            J O S I N A    D E G E N E R ,

geboren te Amsterdam, 4 April 1882, van beroep vischvenster, wonende Keizers-
straat No. 25'' alhier en

            E G B E R T    C O M M A N D E U R ,

geboren te Marken (N.H.) 10 November 1887, van beroep vischventer, wonende
Havenbuurt No. 14 te Marken.
Commandeur voornoemd, verklaarde de visch te hebben meegebracht
van Monnikendam en daar hij op deze wijze 2 1/2 cent meer kon ontvangen dan
op den afslag, had hij het eenigste kistje bokkingen, welke hij bij zich
had, aan de vrouw verkocht. Hij wist niet dat dit niet mocht.
De vrouw verklaarde mij, te weten dat zij buiten de afslag niet
in het groot mocht koopen, maar zij vond dit gemakkelijker.
Hiervan opgemaakt dit rapport te Amsterdam, 3 December 1941
De rechercheur,
[getekend: N.C. Jonker]
Gezien:
de Chef van het Bur.
"Inlichtingendienst"
[getekend: J. Smit] * Taal en Stijl: Het rapport is opgesteld in de formele ambtelijke taal van die tijd (bijv. "des voormiddags", "gepingel", "alhier"). Opvallend is het expliciete gebruik van de termen "een Jodin" en "een Christen koopman".
* Overtreding: Het betreft een economisch delict onder de distributiewetten van de bezettingstijd. Het was verplicht om goederen zoals vis via de officiële veiling (afslag) te verhandelen om prijscontroles en eerlijke distributie te waarborgen. Door direct op straat 40 bokkingen te verkopen voor 14 gulden (35 cent per stuk), ontdoken de partijen de afslagbelasting en prijsvoorschriften.
* De Inlichtingendienst: Hoewel de naam "Inlichtingendienst" tegenwoordig vaak geassocieerd wordt met staatsveiligheid, hield deze afdeling van de Amsterdamse politie zich tijdens de oorlog ook intensief bezig met het opsporen van economische overtredingen en het controleren van de Joodse bevolking. Dit document stamt uit december 1941, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland steeds repressiever werd. De vermelding van de etniciteit/religie van Josina Degener ("een Jodin") is geen toeval; de Nederlandse politie was op dat moment reeds geïnstrueerd om de Joodse identiteit van betrokkenen expliciet in rapporten te vermelden als onderdeel van de toenemende uitsluiting en vervolging. De Keizersstraat, waar Degener woonde, lag in de Lastage-buurt, een wijk met een grote Joodse populatie grenzend aan de Jodenbuurt. De verkoop "buiten de afslag" wijst op de schaarste en de groeiende zwarte markt gedurende de oorlogsjaren, waarbij handelaren probeerden de krappe marges van de distributie te omzeilen.