Getypt beleidsdocument of adviesrapport. - 2 -

vergelijken met het maken van een streekplan, zij het dan ook voor een maagdelijk gebied. Dit betekent, dat de techniek, evenals bij elke stedebouwkundige opgave, slechts een, zij het ook zeer belangrijk, onderdeel is uit de reeks van vraagstukken, die in het totaal-plan tot uitdrukking moeten komen, wil het uiteindelijk beantwoorden aan het doel: een gebied te scheppen, dat als een nieuwe provincie in het hart van ons land zal komen te liggen en waarin het leven der toekomstige, eenige honderdduizenden tellende, bevolking zich op de beste wijze zal kunnen ontplooien.

Er zal dus een streekplan, een gewestelijk plan, moeten worden opgesteld, waarin behoorlijk overwogen richtlijnen worden aangegeven voor de vier hoofdfuncties van het maatschappelijk leven, n.l. werken, wonen, ontspanning en verkeer, opdat zij zich organisch en harmonisch in onderling verband zullen kunnen ontwikkelen en er een landschap zal ontstaan, dat een verrijking van ons land zal zijn.

Dit werk moet dus worden opgevat als een stedebouwkundige taak, waarbij het gaat om ordening – dat wil zeggen: het onderling tegen elkaar afwegen en oordeelkundig samenvoegen en groepeeren – der verschillende onderdeelen tot een goed en schoon geheel. Dat hierbij de Waterstaatstechniek, evenals de landbouwtechniek naast een leidende, ook een dienende functie heeft te vervullen, is duidelijk. Over vijf en twintig jaar, als het werk gereed en het land bewoond en in cultuur gebracht zal zijn, zullen immers de technische werken als zoodanig op den achtergrond geraken en wordt de totaal-indruk, dien het nieuwe land zal bieden, maatgevend voor het oordeel, dat het nageslacht over den opzet zal vellen.

Het Bureau der Zuiderzeewerken zocht reeds contact met de Vaste Commissie voor Uitbreidingsplannen en streekplannen in Noordholland. Een contact, dat oorspronkelijk tot doel had om zich te vergewissen

- 3 -

omtrent het wegenstelsel in Noordholland en de mogelijkheden om daarop aan te sluiten met het in de nieuwe polders te ontwerpen wegennet. De Vaste Commissie heeft deze mogelijkheid om over een bepaald onderdeel van gedachten te wisselen, aangegrepen om het contact uit te breiden over het geheel der stedebouwkundige vraagstukken. Zuiderzeewerken zijn hierop ingegaan en dit heeft aanleiding gegeven tot twee besprekingen, waarbij de vele vraagstukken de revue hebben gepasseerd. Het bleek hierbij, dat de vertegenwoordiger der Zuiderzeewerken zich van de zeer groote verantwoordelijkheid van zijn bureau terdege bewust is; zoo gaf hij o.a. te kennen, dat het bureau waarschijnlijk aan prof. Boerman zal opdragen een economische studie van de nieuwe polders te maken, terwijl men er ook reeds over denkt, over verschillende onderdeelen het advies te vragen van een stedebouwkundig bureau, waarbij gedacht wordt aan Ir. Verhagen, die ook het plan voor den N.O. polder onder handen heeft.

De vraag is evenwel of hiermede reeds de juiste organisatievorm voor een dergelijk werk wordt verkregen. Het schijnt aangewezen, dat de leiding van het ontwerp-bureau der Zuidelijke polders uitgaat van den stedebouwkundige, die de vraagstukken moet uitstippelen, de wetenschappelijke studies moet laten verrichten, de gegevens moet verzamelen en ordenen en ten slotte het totaal-plan moet opmaken in nauwe samenwerking met de technici en overige adviseurs. Dus op overeenkomstige wijze als dit thans bij de gemeentelijke Diensten der groote steden in ons land bij de voorbereiding van belangrijke uitbreidingsplannen pleegt te geschieden.

Thans de vraag of een commissie moet worden ingesteld om te rapporteeren over de bij deze polders betrokken Amsterdamsche belangen.

Hoewel de Amsterdamsche belangen in dit geval het instellen van een Commissie alleszins wettigen, moet het door deze Commissie te ver-

--- * Taal en Spelling: Het document hanteert de zogenaamde spelling-Marchant (vóór de hervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als "groepeeren", "zoodanig", "groote" en "Amsterdamsche". De toon is formeel en bestuurlijk.
* Kernbetoog: De auteur pleit voor een integrale, stedebouwkundige benadering van de nieuwe polders. De stelling is dat hoewel de technische realisatie (Waterstaat) essentieel is, de uiteindelijke waarde van het project bepaald wordt door de ruimtelijke ordening en leefbaarheid voor de toekomstige bewoners. De techniek moet dus "dienend" zijn aan de stedebouw.
* Organisatorische visie: Er wordt een vergelijking getrokken met de werkwijze van grote steden. De auteur suggereert dat een stedebouwkundige de regie moet voeren over de verschillende disciplines (economie, techniek, landbouw).

--- * Historische periode: Dit stuk is geschreven tijdens de vroege ontwerpfase van de Zuidelijke polders (tegenwoordig Flevoland). De Noordoostpolder (N.O. polder) wordt genoemd als een lopend project. Dit plaatst het document in de context van de naoorlogse wederopbouw en de grootschalige landaanwinning in Nederland.
* Betrokken personen:
* Ir. G. Verhagen: Een invloedrijk stedebouwkundige die verantwoordelijk was voor het ontwerp van de Noordoostpolder.
* Prof. W.E. Boerman: Een bekend economisch geograaf die veel publiceerde over de economische potentie van de nieuwe gronden.
* Lokale politiek: De vermelding van "Amsterdamsche belangen" duidt op de geografische en economische invloed die de hoofdstad claimde over de ontwikkeling van de polders die direct aan de stad grensden. Dit zou uiteindelijk leiden tot de sterke oriëntatie van Almere op Amsterdam.