Getypt rapport (pagina 6). -6-

een geheel samengroeien van in het Zuidelyke deel van het Ysselmeer droog te leggen gebied het op hoog peil gelegen middenkanaal minder bezwaar oplevert, dan by de vroegere plannen, terwyl het anderzyds voordeelen brengt, welke tegen de nadeelen wellicht opwegen, dat met het oog op de scheepvaartbelangen het genoemde middenkanaal een voordeel oplevert, dat het met het oog op de zouthuishouding van het Ysselmeer zeer gewenscht is de oplossing met twee polders te kiezen en dat onder de huidige omstandigheid de gelegenheid om met één der polders op zichzelf te kunnen beginnen uit algemeen oogpunt van gewicht is, zoodat het aanbeveling verdient, het plan met de twee Zuidelyke polders te kiezen.

De vraag ryst nu, met welken van de beide polders zal moeten worden aangevangen. Voor beide werkwyzen zyn argumenten aanwezig. De redenen, die ervoor pleiten om allereerst den Zuidwestelyken polder te maken, zyn:

1e. Hoe ook het middenkanaal zal worden getraceerd, steeds zal de Zuidwestelyke polder belangryk kleiner zyn dan de Zuidoostelyke. De problemen, die het ontwateren, ontginnen en koloniseeren van den Zuidoostelyken polder medebrengt, zyn belangryk grooter dan die van de overige Zuiderzeepolders en het is niet uitgesloten, dat reeds by het ontwerp hiermede in belangryke mate rekening zal moeten worden gehouden, b.v. door den polder door een dyk in tweeen te verdeelen. Indien reeds binnenkort met den Zuidoostelyken polder zou worden aangevangen, zou deze dyk zeker moeten worden gemaakt, terwyl het niet is uitgesloten, dat, op grond van de in den Noordoostelyken polder verkregen ervaring, later een andere, goedkoopere oplossing zou kunnen worden gekozen. Om deze reden verdient het de voorkeur, allereerst den Zuidwestelyken polder te maken, waarvan de oppervlakte niet belangryk grooter is dan die van den Noordoostelyken polder.

2e. Het maken van de beide kaden van het middenkanaal wordt duurder, indien eerst de Noordwestelyke kade van den Zuidoostelyken polder wordt gemaakt, dan by de omgekeerde volgorde, daar de eerst te maken kade, die tydelyk de Ysselmeerstanden moet keeren, dan juist op de stormstreek komt te liggen.

3e. In de tegenwoordige omstandigheden zal een beslissing tot het maken van den Zuidwestelyken polder eerder kunnen worden genomen dan die in zake den Zuidoostelyken polder, waarvan de bouwtyd, de kosten en het materiaalverbruik zooveel grooter zyn.

Voor het eerst maken van den Zuidoostelyken polder pleit, dat de verhouding tusschen de bedykingskosten en de oppervlakte van het gewonnen land voor dezen polder belangryk gunstiger is dan voor den Zuidwestelyken polder, zoodat by een renteberekening het beginnen met den Zuidoostelyken polder voordeeliger uitvalt dan het omgekeerde. Men kan, aan de hand van een werkplan, berekenen, hoeveel tyd gemiddeld verloopt tusschen het doen der uitgaven en het tydstip, dat de grond zyn normale cultuurwaarde bereikt. Het blykt dan, dat dit tydverloop één jaar korter is, indien met den Zuidoostelyken polder wordt begonnen, dan indien de omgekeerde volgorde wordt gekozen. By een totale uitgave van rond f.400.000.000.- zou dit verschil overeenkomen met een rentebesparing van rond f.15.000.000.-.

Dit bedrag is grooter dan de geldelyke gevolgen van het hiervoor onder 1e en 2e genoemde, welke ongeveer op resp. f.5.000.000.- en f.3.000.000.- zyn te stellen. Het verschil blyft echter niet zoo groot of het onder 3e genoemde argument leidt tot de conclusie, dat voorloopig slechts het maken van den Zuidwestelyken polder aan de orde moet worden gesteld.

--- * Kernbetoog: De tekst weegt de voor- en nadelen af van de volgorde waarin de twee zuidelijke polders van het IJsselmeerproject aangelegd moeten worden: de Zuidwestelijke polder (de latere Markerwaard, die uiteindelijk nooit is voltooid) en de Zuidoostelijke polder (het huidige Flevoland).
* Argumenten voor de Zuidwestelijke polder (prioriteit):
1. Omvang en Risico: De polder is kleiner en makkelijker te ontginnen. De Zuidoostelijke polder is zo groot dat er nieuwe, ongeteste technieken of extra dijken nodig zouden zijn.
2. Waterbouwkundig: De aanleg van de kades voor het middenkanaal is goedkoper en veiliger (minder stormgevoelig) als men met de zuidwestelijke kant begint.
3. Besluitvorming: Vanwege de lagere kosten en kortere bouwtijd kan de overheid hier sneller een besluit over nemen.
* Argumenten voor de Zuidoostelijke polder:
1. Rendement: De kosten per hectare gewonnen land zijn gunstiger. De rentebesparing door een efficiënter exploitatieverloop wordt geschat op 15 miljoen gulden.
* Conclusie van het document: Ondanks het financiële voordeel van de Zuidoostelijke polder, wegen de praktische en bestuurlijke voordelen van de Zuidwestelijke polder zwaarder. Men adviseert daarom om eerst met de Zuidwestelijke polder te beginnen.

--- Dit document is een treffend voorbeeld van de complexe besluitvorming rondom de Zuiderzeewerken, het levenswerk van Cornelis Lely. In de periode tussen de aanleg van de Noordoostpolder (gereed 1942) en de start van de Flevopolders, vond er een voortdurende discussie plaats over de prioritering.

Interessant is dat de geschiedenis uiteindelijk anders is gelopen dan dit document adviseert. Hoewel hier de voorkeur wordt gegeven aan de Zuidwestelijke polder (Markerwaard), kreeg de Zuidoostelijke polder (Oostelijk Flevoland, start 1950) voorrang vanwege de dringende behoefte aan landbouwgrond en de voedselvoorziening na de Tweede Wereldoorlog. De Markerwaard is, op de Houtribdijk (Enkhuizen-Lelystad) na, nooit gerealiseerd vanwege veranderende politieke inzichten over natuurbehoud en recreatie in de jaren '70 en '80. De genoemde bedragen (in miljoenen guldens) geven de enorme schaal van dit nationale project weer.