Getypte beleidsnota of technisch rapport betreffende de Zuiderzeewerken. -30-

hoofdstad en, met het oog op het onderling verkeer in den polder, verbonden moeten worden met het 600-tons kanaal. Deze verbinding zal de grens tusschen de beide polderafdeelingen snyden, zoodat aldaar een binnensluis voor schepen van het 200-300 tons-type gebouwd zal moeten worden. Verder zullen zoowel uit de eerste als uit de tweede polderafdeeling toevoerkanalen voor het water gelegd moeten worden naar het gemaal naby de poldergrens gelegen aan het middenkanaal. Op bylage IV zyn zeer schetsmatig de hoofdvaarten, welke in den polder onvermydelyk zullen zyn, aangegeven.

Uit het voorgaande is gebleken, dat by den algemeenen opzet van den polder, zooals deze in de vorige paragrafen is uiteengezet, een behoorlyke toegang voor de scheepvaart naar den polder kan worden verkregen.

In de tweede plaats moet worden nagegaan, of ook behoorlyke toegangen voor het landverkeer naar den polder mogelyk zyn. Aangewezen toegangspunten voor het landverkeer zyn gelegen by de Nes, by Edam, by Hoorn en by Enkhuizen. Verder zal het aangewezen zyn naby Warder een toegang te maken in aansluiting aan den provincialen weg van Oosthuizen naar Alkmaar. De afstand tusschen Hoorn en Enkhuizen is te groot om den polder hier zonder verbinding met het aangrenzende land te laten. Elke verbinding zal hier echter het randkanaal, hetzy dit binnendyks, hetzy dit buitendyks wordt gebouwd, moeten overschryden, hetgeen den toegang kostbaar maakt. Voorloopig schynt één toegang by Oosterleek het meest aangewezen. Van hieruit kunnen gemakkelyk de in het Zuidelyk deel van Westfriesland gelegen dorpen Oosterleek, Wydenes en Schellinkhout worden bereikt, terwyl verder de gelegenheid zal bestaan om in Noordelyke richting over Hoogkarspel een verbinding naar Medemblik tot stand te brengen. Daarby zullen de verbindingswegen tusschen Hoorn en Enkhuizen worden gekruist, zoodat ook een goede gelegenheid zal ontstaan om de belangryke tuinbouwcentra van Westfriesland te bereiken. Op de aangegeven wyze zullen alle belangryke centra van het omliggende gebied gemakkelyk toegankelyk zyn.

De toegang by de Nes zal op den duur ongetwyfeld de belangrykste worden, omdat hy de aansluiting zal geven op Amsterdam-Noord. Niet alleen uit den Zuidwestelyken polder zal zich een belangryken verkeersstroom in deze richting ontwikkelen. Wanneer in de toekomst de hoofdstad der Zuidelyke polders zich zal hebben ontwikkeld, zal ook deze een belangryk verkeer in de richting Amsterdam leveren, waarvan een deel zich wel op den toegang by de Nes zal richten. Na droogmaking van den Zuidoostelyken polder openen zich nog verdere perspectieven voor het verkeer via de Nes. Immers, wanneer vanaf de hoofdstad door laatstgenoemden polder een verbindingsweg wordt gelegd naar den Zuiderzeestraatweg by Elburg, zal een nieuwe doorgaande verbinding zyn verkregen van Amsterdam naar Zwolle, welke een verkorting van ongeveer 24 km zal geven, vergeleken by den weg om het Ysselmeer. Van deze verkorte verbinding zal niet alleen Zwolle, maar ook Drenthe en een deel van de veenkolonien profyt kunnen trekken.

Wanneer de Zuidoostelyke polder gereed zal zyn gekomen, zal ook rekening gehouden moeten worden met het verkeer uit dien polder naar den Zuidwestelyken. Uiteraard zal by de hoofdstad een overbrugging van het middenkanaal moeten worden gemaakt, welke, zooals uit het voorgaande reeds is gebleken, in de toekomst ook beteekenis voor doorgaand verkeer door de polders zal kunnen krygen. Aangezien aan het Noordelyk einde van het middenkanaal sluizen zullen worden gebouwd, ligt het voor de hand, ook daar een overbrugging te maken, zoodat gerekend moet worden op een toekomstigen toegang tot den polder in den Noordoostelyken hoek. Voor een innige verbinding van de beide polders en het ten Noorden en ten Zuiden gelegen bestaande... Deze pagina bevat de planning voor de verkeerskundige ontsluiting van de Zuiderzeepolders. De tekst maakt onderscheid tussen scheepvaartbelangen (zoals het "600-tons kanaal") en de ontsluiting over land. Er wordt gedetailleerd ingegaan op de verbindingen tussen het "oude land" (West-Friesland en Waterland) en de nieuwe polders.

Opvallende elementen:
* Technisch vernuft: Er wordt gesproken over de noodzaak van sluizen voor schepen van het 200-300 tons-type bij de grens tussen poldersecties.
* Strategische ligging van 'De Nes': De verbinding bij de Nes (nabij Uitdam/Monnickendam) wordt gezien als de cruciale poort naar Amsterdam-Noord.
* Economische visie: Men ziet de polders niet als een eiland, maar als een doorvoerroute. Het creëren van een snellere verbinding (24 km korter) tussen Amsterdam en Zwolle via Elburg is een belangrijk argument voor de inrichting.
* De "Hoofdstad": Er wordt gerefereerd aan de "hoofdstad der Zuidelyke polders" (het latere Lelystad), die als centraal verkeersknooppunt moet dienen. Het document dateert waarschijnlijk uit de periode 1930-1950, de hoogtijdagen van de planning van de Zuiderzeewerken volgens het Plan-Lely. De tekst beschrijft plannen voor de Markerwaard (hier aangeduid als de Zuidwestelijke polder) en Flevoland (Zuidoostelijke polder).

Historisch gezien is dit document interessant omdat de Markerwaard uiteindelijk nooit volledig is drooggelegd (met uitzondering van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad). De beschreven verbindingen bij De Nes en Oosterleek zijn hierdoor nooit in de geplande vorm gerealiseerd. De visie om de polder te gebruiken als snelle route tussen Amsterdam en Noordoost-Nederland is echter wel werkelijkheid geworden via de A6 door Flevoland, hoewel de route naar Zwolle via de polder uiteindelijk iets anders is komen te liggen dan hier geschetst. De spelling met 'y' (bijv. belangryk, snyden) was tot de spellinghervorming van Marchant (1934) en zelfs daarna in ambtelijke stukken nog geruime tijd gangbaar.