Getypt verslag / ambtelijk rapport (doorslag of origineel op schrijfmachine).
Origineel
Getypt verslag / ambtelijk rapport (doorslag of origineel op schrijfmachine). -2-
| Aard of bestemming van den grond | Noordelijke bouwstreek in Groningen | Kleibouwstreek in Friesland | Hoeksche Waard | Zuidbeveland | Wieringermeer | Haarlemmermeer |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: |
| | in ha | in % | in ha | in % | in ha | in % | in ha | in % | in ha | in % | in ha | in % |
| Transport | 46870 | 89 | 57486 | 92,7 | 24823 | 83,2 | 31898 | 88,6 | 16453 | 82,2 | 17015 | 91,6 |
| Bosch | 4 | - | 73 | 0,1 | 548 | 1,8 | 35 | 0,1 | 500 | 2,5 | 9 | - |
| Rietland, kwelders, moeras | 3726 | 7 | 1511 | 2,5 | 1484 | 4,9 | 1920 | 5,3 | 500 | 2,5 | 16 | 0,1 |
| Veld- en spoorwegen | 462 | 0,9 | 420 | 0,7 | 76 | 0,3 | 781 | 2,2 | 425 | 2,1 | 525 | 2,8 |
| Onbelastbare eigendommen | 783 | 1,5 | 1170 | 1,9 | 2312 | 7,7 | 658 | 1,8 | 1894 | 9,5 | 610 | 3,3 |
| Erven van gebouwen en lustplaatsen | 844 | 1,6 | 1273 | 2,1 | 638 | 2,1 | 715 | 2 | 250 | 1,2 | 400 | 2,2 |
| Totaal | 52689 | 100 | 61933 | 100 | 29881 | 100 | 36007 | 100 | 20022 | 100 | 18575 | 100 |
Met betrekking tot de Wieringermeer verstrekte ons de Directie de volgende cijfers, die ontleend zijn aan de in Juli 1941 gereedgekomen kadastreering van het gebied.
| Cultuurgrond | 17595 ha | 88,8% |
| Bosch | 500 " | 2,5% |
| Rijksweg | 186 " | 0,9% |
| Wieringermeerdijk en Amstelmeerdijk | 180 " | 0,9% |
| Andere wegen | 508 " | 2,6% |
| Kanalen, vaarten en tochten | 675 " | 3,5% |
| Dorpskernen en industrieterreinen | 160 " | 0,8% |
| ---------- | ------- | |
| 19804 ha | 100 % | |
| Amstelmeer met Amstelmeerkanaal en Waard- en Groetkanaal | 858 " | |
| IJsselmeergebied | 338 " | |
| ---------- | ||
| 21000 ha |
Uit de gegeven cijfers volgt, dat het cultuur-areaal van een landbouwstreek op ongeveer 90% van de geheele oppervlakte gesteld kan worden. Nu hebben de beide Zuidelijke polders te zamen een uitgestrektheid van 150950 ha; men kan dus rekenen met een cultuur-areaal van 135000 ha. In deze oppervlakte zijn dan 117000 ha klei en zware zavel begrepen, alsmede 18000 ha lichte zavel en zand, die hoofdzakelijk in de streek ten Zuidoosten van Enkhuizen gelegen zijn. Op deze lichte grondsoorten zal het gemengde bedrijf uitgeoefend worden; men kan er rekenen op ongeveer 10000 ha grasland. De zwaardere gronden zullen voor den akkerbouw worden bestemd, al zal te zijner tijd bij de keuze tusschen weidecultuur en akkerbouw de economische toestand der verschillende takken van bodemcultuur zijn invloed doen gelden. Het is echter verantwoord, er mede te rekenen, dat de Zuidelijke polders 10000 ha grasland en 125000 ha bouwland zullen tellen. Welke productie kan van deze oppervlakte verwacht worden?
Een van de eerste rapporten, waarin in verband met uit te voeren waterstaatswerken groote aandacht werd gewijd aan de te verwachten productie van een agrarische streek, was in 1922 dat van Ir. J.A. Ringers, betreffende Westfriesland $^{1)}$. Het betrof een gebied ter grootte van 67000 ha, waarin 37500 ha als weiland, 14000 ha als bouwland en 9000 ha als tuingrond gebruikt werden. De berekende productie bedroeg:
260000 ton aardappelen en grove groenten;
18000 " suikerbieten;
50000 " voederbieten, haver, tarwe, handelsgewassen, groenvoer, enz.;
85000 " melk;
----------
413000 ton totaal.
Per ha cultuurgrond kwam de opbrengst op bijna 7 ton. Voor ons meer rechtstreeks van belang zijn cijfers omtrent typische landbouwstreken.
1) Rapport over de kanalisatie van Westfriesland, Amsterdam 1922.
Schr.P.W.Asd. * Statistische vergelijking: De tekst begint met een gedetailleerde tabel waarin verschillende landbouwgebieden in Nederland worden vergeleken op basis van grondgebruik. Het valt op dat de Wieringermeer (toen een relatief nieuwe polder) een hoog percentage 'onbelastbare eigendommen' (9,5%) kende vergeleken met oudere gebieden.
* Methodologie: De auteur hanteert een vuistregel van 90% 'cultuur-areaal' (landbouwgrond) voor de planning van nieuwe polders, gebaseerd op de kadastrale gegevens van de Wieringermeer uit 1941.
* Toekomstplanning: Er wordt een concrete schatting gemaakt voor de "Zuidelijke polders" (de huidige Flevopolders). Er wordt gerekend op 135.000 hectare landbouwgrond, waarvan het merendeel (125.000 ha) bestemd zou worden voor akkerbouw op kleigrond.
* Referentie naar Ringers: De tekst haalt een rapport uit 1922 aan van Ir. Johannes Aleidis Ringers. Dit toont aan dat de planning voor de Zuiderzeewerken sterk leunde op eerdere hydrologische en agrarische studies. Dit document is opgesteld tijdens de Tweede Wereldoorlog (waarschijnlijk eind 1941 of 1942). Ondanks de bezetting ging de planning en de uitvoering van de Zuiderzeewerken door. De Wieringermeer was in 1930 drooggevallen en diende als blauwdruk voor de grotere polders die later de Noordoostpolder en Flevoland zouden worden.
De genoemde Ir. J.A. Ringers was een zeer invloedrijk figuur; hij was directeur-generaal van Rijkswaterstaat en later minister. Het feit dat zijn rapport uit 1922 over West-Friesland wordt aangehaald, wijst erop dat men de productiviteit van de nieuwe gronden wilde staven aan de hand van bewezen resultaten in nabijgelegen gebieden. De code "Schr.P.W.Asd." onderaan duidt mogelijk op een secretarieel kenmerk of een specifieke afdeling binnen de Dienst der Zuiderzeewerken in Amsterdam.