Getypte rapportage / Statistisch overzicht (Pagina 3).
Origineel
Getypte rapportage / Statistisch overzicht (Pagina 3). -3-
Volgens gegevens, die door den hoofdingenieur van de Haarlemmermeer, Ir. J.G. Bijl, gepubliceerd werden$^1)$, bedroeg in dien polder met $\pm$ 14000 ha bouwland, de productie aan landbouwgewassen in:
1923 147545 ton (35100 ton) 1929 240394 ton (22750 ton)
1924 203617 " (22100 " ) 1930 184328 " (24350 " )
1925 164455 " (27375 " ) 1931 131644 " (35670 " )
1926 160784 " (25700 " ) 1932 168783 " (39000 " )
1927 194839 " (24450 " ) 1933 172136 " (33015 " )
1928 225393 " (24710 " ) 1934 184019 " (35885 " )
De tusschen haakjes geplaatste cijfers zijn in de hoofdcijfers begrepen en geven de stroo-opbrengst aan. De groote verschillen tusschen de opvolgende jaren zijn behalve aan meer of minder gunstige oogstresultaten toe te schrijven aan verschillende gewassenkeuze; de jaren, waarin verhoudingsgewijs minder granen en meer bieten verbouwd werden, worden door hooge productiecijfers gekenmerkt. De gemiddelde productie per ha bouwland liep in den loop van de jaren uiteen van ruim 9 ton (in 1931) tot ongeveer 17 ton (in 1929). In 1938 bedroeg de productie in de Haarlemmermeer volgens het landbouwverslag 151621 ton (zonder stroo), dus 11 ton per ha; waarbij $\pm$ 2$\frac{1}{2}$ ton gevoegd moet worden voor strooproductie.
Volgens Ir. Bijl bedroeg het eigen gebruik in den polder voornamelijk van stroo, groenvoedergewassen, voederbieten en aardappelen van 25000 ton tot 40000 ton per jaar; de afvoer uit den polder moet uit dezen hoofde 2 à 3 ton per ha lager gesteld worden dan de productie.
In de Wieringermeer bedroeg de totale productie van de verschillende akkerbouwgewassen in het jaar 1938 146071 ton (incl. 53448 ton stroo) en in het jaar 1939 142086 ton (incl. 35476 ton stroo)$^2)$; per ha bouwland komt dit uit op bijna 10 ton, dus aanzienlijk lager dan in de Haarlemmermeer, waar in het jaar 1938 13$\frac{1}{2}$ ton per ha bereikt werd. Dit moet niet worden toegeschreven aan een lagere opbrengst van de gewassen in de Wieringermeer, integendeel is voor een bepaald gewas de productie per ha daar doorgaans grooter; maar de oorzaak ligt daarin, dat in de Wieringermeer klavers en andere groenvoedergewassen met geringere opbrengst per ha nog in ruime mate verbouwd worden, terwijl er overigens de verbouw van granen op den voorgrond treedt in tegenstelling tot dien van hakvruchten met zeer groote opbrengst per ha in de Haarlemmermeer. Het is niet uitgesloten, dat op den duur ook in de Wieringermeer de teelt van hakvruchten en dienovereenkomstig de totale productie toeneemt.
Uit het landbouwverslag over 1938 kunnen nog de volgende cijfers worden afgeleid.
Procentueel aandeel van de verschillende gewassen in de oppervlakte bouwgrond in 1938 en gemiddelde opbrengst per ha.
| Gewas | In de Wieringermeer % van den bouwgrond | In de Wieringermeer opbrengst in kg/ha | In de Haarlemmermeer % van den bouwgrond | In de Haarlemmermeer opbrengst in kg/ha | In de gezamenlijke zeekleigebieden % van den bouwgrond | In de gezamenlijke zeekleigebieden opbrengst in kg/ha |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tarwe | 30,8 | 4126 | 35,7 | 3598 | 25,2 | 3665 |
| Haver | 19.- | 4623 | 7,4 | 4000 | 7,7 | 4055 |
| Overige granen | 12,6 | 2290 | 6,1 | 1938 | 11,2 | 3169 |
| Peulvruchten | 7,1 | 3160 | 10,2 | 3492 | 10,3 | 2798$^3)$ |
| Vlas | 6,5 | 7470 | 3.- | 8500 | 5,9 | |
| Overige handels- gewassen | 2.- | 1503$^4)$ | 9,6 | 1301$^4)$ | 4,4 | 1751$^4)$ |
| Aardappelen | 0.6 | 26320$^4)$ | 5,7 | 27300$^4)$ | 12,7 | 24500$^4)$ |
| Suikerbieten | 5.- | 42000 | 14,9 | 38000 | 10,6 | 35900 |
| Overige knol-, Wortel- en bolgewassen | 1.-- | 69000 | 2,2 | 69440 | 5,6 | 50700 |
| Groenvoeder- Gewassen | 12,1 | 5234 | 5,2 | 3272 | 6,1 | - $^3)$ |
| Braakland | 3,3 | - | - | - | 0.2 | - |
| 100.- | 100.- | 100.- |
$^1)$ Het vervoer van landbouwproducten in de Haarlemmermeer, Ingenieur 28 Maart 1925; Opheffing of behoud der Haarlemmermeerlijnen, Tijdschrift voor Economische Geografie November 1935. $^2)$ Tien jaar Wieringermeer 1930/1940, blz. 58. $^3)$ Wordt niet opgegeven.
$^4)$ hl à 70 kg * Vergelijkende studie: Het document vormt een kwantitatieve vergelijking tussen de productiviteit van een "oude" polder (Haarlemmermeer, drooggelegd 1852) en een "nieuwe" polder (Wieringermeer, drooggelegd 1930).
* Productieverschillen: De tekst legt uit dat de Haarlemmermeer een hogere totale tonnage per hectare heeft (ca. 13,5 ton vs 10 ton). Dit komt niet door een lagere vruchtbaarheid in de Wieringermeer, maar door de teeltkeuze. In de Haarlemmermeer worden meer zware "hakvruchten" (zoals suikerbieten) geteeld, terwijl in de Wieringermeer in die beginperiode relatief meer granen en groenvoeder (klaver) werden verbouwd.
* Interne consumptie: Er wordt een belangrijk onderscheid gemaakt tussen de bruto productie en de afvoer uit de polder, aangezien een aanzienlijk deel (25.000-40.000 ton) in de polder zelf werd gebruikt voor veevoer en eigen consumptie.
* Statistische precisie: De tabel toont niet alleen percentages van het areaal, maar ook de opbrengst in kg/ha, met specifieke voetnoten voor afwijkende eenheden (hectoliters à 70 kg voor aardappelen en handelsgewassen). Dit document is geschreven in een periode waarin de Wieringermeer (als eerste onderdeel van de Zuiderzeewerken) nauwlettend werd gemonitord om het succes van de nieuwe polders te bewijzen. De vergelijking met de Haarlemmermeer diende als benchmark.
De referentie naar de "Haarlemmermeerlijnen" (de toenmalige stoomtram/treinverbindingen) in de voetnoot is historisch interessant; het suggereert dat deze productiestatistieken ook werden gebruikt in discussies over de rendabiliteit van transportinfrastructuur in de polders. De vermelding van "Tien jaar Wieringermeer 1930/1940" wijst erop dat dit document kort na 1940 moet zijn opgesteld, mogelijk als onderdeel van een evaluatieverslag van de Directie van de Wieringermeer.