Getypt ambtelijk rapport/adviesbrief (fragment). Onbekend (geschat eind jaren '30, begin jaren '40 op basis van spelling en context). 4. Een groote haard van malaria bevindt zich op het oogenblik in Amsterdam benoorden het Y. De verspreiding heeft plaats door middel van de anopheles maculipennis atroparvus (de kort-vleugelige anopheles). De larven van de kortvleugels hebben een duidelyke voorkeur voor brakwater; in broedplaatsen met water van minder dan 1000 mgr. chloor per liter worden de larven der kortvleugelige anopheles verdrongen door die der langvleugelige (die voor de verspreiding der malaria geen beteekenis heeft), zelfs al zouden er meer eieren van de kortvleugelige muggen aanwezig zyn. Een groot aantal kortvleugelige muggen kan slechts optreden by broedplaatsen met brak water. Waar uit de geschiedenis blykt, dat iedere landreclamatie met uitzondering van de Wieringermeer in Noord-Holland met een opleving van de malaria gepaard ging, dienen reeds by voorbaat maatregelen beraamd te worden om het nieuwe gebied malaria-vry te houden. De sloten in het nieuwe poldergebied zullen zeer waarschynlyk gunstige gelegenheid bieden voor de ontwikkeling der kortvleugelige anopheles, die daar vanuit het besmette gebied kunnen binnendringen. Van den aanvang af moet dus getracht worden om aan de muggen zooveel mogelyk de gunstige broedplaatsen en overwinteringsgelegenheid te ontnemen, terwyl maatregelen getroffen moeten worden om zooveel mogelyk import van malariaparasietendragers te voorkomen. Bovendien zal van het begin af de bevolking moeten worden opgevoed, om te weten op welke wyze de stryd tegen de malariabesmetting dient te worden gevoerd.

1. De sociaal-medische verzorging in den nieuwen polder.
   Het is voor een groote stad niet onverschillig hoe de zorg voor de gezondheid in haar omgeving is geregeld, niet alleen met het oog op infectieziekten, doch in het algemeen kan men zeggen, dat de groote stad met haar ziekenhuizen, specialisten, enz. in vele opzichten nauw betrokken is by allerlei geneeskundige vraagstukken voor het plattelandsgebied in haar omgeving.

2. Schiphol verschafte den G.G. en G.D. veel arbeid, deels in verband met wettelyke bepalingen (Luchtquarantainewet, Sanitaire Conventie voor de Luchtvaart, contrôle op uit Indië aankomende vliegtuigen) voor de praeventie van exotische ziekten, deels in verband met ongevallen. By aanleg van een vlieghaven in het Ymeer kan voor den G.G. en G.D. uitbreiding van haar bemoeienissen ook hiervoor verwacht worden en het is dan ook noodig, dat deze dienst wordt gekend in de inrichting daarvan.

3. Indien tal van jaren werklieden uit Amsterdam te werk worden gesteld by de werkzaamheden in den nieuwen polder, zal dat veel keuringen mee kunnen brengen en is het gewenscht contact te leggen tusschen de keurende instantie (b.v. den G.G. en G.D.) en de behandelende en controleerende artsen op het werkterrein. Voor het onderzoek op malariaparasieten in het bloed zal bovendien het laboratorium van myn Dienst zeer waarschynlyk medewerking moeten verleenen. Ook by de praeventie van andere infectieziekten zal dit laboratorium een taak te vervullen hebben.

De Directeur van den Gemeentelyken
Geneeskundigen en Gezondheidsdienst,

w.g. J.H.Tuntler. Het document is een ambtelijk schrijven waarin de directeur van de Amsterdamse GGD (toen nog G.G. en G.D. genoemd) adviseert over de gezondheidsaspecten van grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen. De tekst hanteert de vooroorlogse spelling (zoals 'y' voor 'ij', 'groote', 'contrôle').

De kernpunten zijn:
* Malariabestrijding: Er wordt zeer specifiek ingegaan op de biologie van de malariamug (Anopheles maculipennis atroparvus). Er wordt gewaarschuwd dat brak water in nieuwe polders tot een malaria-epidemie kan leiden, zoals historisch vaak gebeurde bij landaanwinning.
* Stedelijke verantwoordelijkheid: De GGD stelt dat de gezondheidszorg in de omliggende gebieden van Amsterdam direct invloed heeft op de stad zelf.
* Luchtvaart en Quarantaine: De tekst onderstreept de rol van de GGD bij de controle op exotische ziekten via de luchtvaart (toen met name de verbinding met Nederlands-Indië).
* Arbeidsomstandigheden: Er wordt gepleit voor een goede medische keten voor de Amsterdamse arbeiders die in de polders gaan werken. Dit document is historisch interessant omdat het een periode beschrijft waarin malaria nog een reëel risico was in Nederland, specifiek in Noord-Holland. De genoemde "nieuwen polder" verwijst naar de Zuiderzeewerken (waarschijnlijk de Noordoostpolder of de latere Flevopolders).

Opvallend is paragraaf 6, waarin wordt gesproken over de aanleg van een vlieghaven in het "Ymeer" (IJmeer). Dit toont aan dat er destijds serieuze plannen of discussies waren om de Amsterdamse luchthavencapaciteit uit te breiden of te verplaatsen naar een locatie in het water ten oosten van de stad, nog voordat Schiphol de definitieve hoofdrol opeiste voor alle nationale en internationale vluchten. De ondertekenaar, J.H. Tuntler, was een invloedrijk figuur in de Nederlandse sociale geneeskunde.