Zakelijke brief/verzoekschrift. 12 november 1941. A. S. Monnikendam, handelaar in gebreide goederen, kousen, sokken en corsetten. De Heer Inspecteur van het Marktwezen van Amsterdam. Mijnheer,

Aangaande U uitnoodiging, om op 10 November mijn vaste standplaats aan de Gaaspstraat te komen indeelen ben ik verschenen op genoemde datum smorgens om 10,20. Ten einde den Heer Ter Haar mede te deelen dat mij Textiel Vergunning en al mijn goederen voorloopig geblokkeerd zijn.

Bij navraag of mijn naam reeds was afgeroepen werd mij gezegd, door den Heer Moerkerke, dat mijn plaats reeds was ingetrokken, omdat ik het genoteerde uur niet aanwezig was.

De Heer Ter Haar adviseerde mij, daarna een voorkeurkaart te doen inschrijven, waarmede ik mijn inziens toch geen genoegen behoef te nemen, alvorens met U daaromtrent een onderhoud wensch te hebben.

Mijn vaste standplaats was sinds 17 jaar op de Nieuwmarkt en nu zoo ineens binnen enkele minuten zoo maar zijn plaats te doen ontnemen bij een eventueele overplaatsing.

Daarom vraag ik Uwe medewerking daaromtrent.
Een gunstig antwoord van U tegemoetzien verblijf.

Hoogachtend
A. Monnikendam In deze brief protesteert de heer A. Monnikendam tegen het verlies van zijn vaste marktstandplaats. Hij reageerde op een oproep om op 10 november 1941 naar de Gaaspstraat te komen voor de indeling van standplaatsen. Hij kwam om 10:20 uur aan, met de intentie om ambtenaar Ter Haar te informeren dat zijn handelsgoederen en textielvergunning op dat moment "geblokkeerd" waren.

Bij aankomst bleek echter dat zijn naam al was afgeroepen en dat zijn rechten op een standplaats direct waren ingetrokken door een andere ambtenaar, de heer Moerkerke, omdat hij niet exact op het afgesproken tijdstip aanwezig was. Monnikendam vindt dit onrechtvaardig, aangezien hij al 17 jaar een vaste plek op de Nieuwmarkt bezat. Hij weigert genoegen te nemen met een lagere rangorde (de "voorkeurkaart") en verzoekt om een gesprek met de Inspecteur van het Marktwezen om zijn zaak te bepleiten. De datum van de brief, 12 november 1941, is cruciaal voor het begrip van de situatie. Nederland was bezet door nazi-Duitsland en de anti-Joodse maatregelen namen in deze periode drastisch toe.

De naam "Monnikendam" en de locatie van zijn oorspronkelijke standplaats (de Nieuwmarkt, het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt) wijzen erop dat de afzender Joods was. De opmerking dat zijn goederen en textielvergunning "geblokkeerd" waren, verwijst direct naar de verordeningen van de bezetter waarbij Joodse ondernemingen werden onderworpen aan "arisering" of liquidatie. Joodse handelaren werden in deze periode systematisch van de reguliere markten verdreven en verbannen naar specifieke "Jodenmarkten" (waaronder de locatie aan de Gaaspstraat).

De starre houding van de ambtenaar (het intrekken van een recht na slechts enkele minuten vertraging) was in deze context vaak een bewuste methode van de overheid om Joodse burgers hun middelen van bestaan te ontnemen onder het mom van bureaucratische regels. De brief is een getuigenis van een wanhopige poging van een burger om via de formele weg zijn rechten te behouden in een systeem dat er op dat moment al op gericht was hem die rechten te ontnemen. A. Monnikendam S. Monnikendam Marktwezen