Administratieve kaart/notitie (Bijblad van de Joodse Raad).
Origineel
Administratieve kaart/notitie (Bijblad van de Joodse Raad). December 1941. [Stempel linksboven in kader:]
BIJBLAD VAN:
M. No. 103/23/3 1941
DOORGEZONDEN: 8/12 -'41.
[Rechtsboven, blauw potlood:]
21
[Hoofdtekst:]
M. Speyer, pl. 105 Gaaspstraat
m. 103/23/2 d.u. 25/11 "herstel"
plaats bezetten tot 8 Dec '41.
[Doorstreept:] ~~afgedaan~~
[Doorstreept:] ~~Verzocht met mededeeling~~
Met ingang van 13-12-'41
plaats intrekken
[Rechts midden:]
oproepen,
12-12-'41
Altman
[Midden:]
15-12-'41
Altman
[Rechts onder de naam Altman:]
p v Dec 10½ u
[Linksonder:]
Hr. van Moerkerken
ter kennisneming / 13 15/12 '41 [met paraaf]
[Onderzijde midden:]
15/12-'41 afgevoerd
[Paraaf]
[Rechtsonder:]
opbergen 16/12 '41
[Paraaf] 16/12 '41
[Helemaal onderaan:]
Opb. J.R. 19/12 '41 * Persoon: De kaart betreft Max Speyer, een bewoner van de Gaaspstraat in Amsterdam.
* Administratieve proces: Het document toont de nauwgezette bureaucratie rondom de "plaatsen" (vaak werkplekken of vrijstellingen, zogenaamde Sperren) voor Joodse Amsterdammers.
* Chronologie:
* 25 november: Sprake van "herstel" (mogelijk na ziekte).
* 8 december: De plek mocht bezet worden tot deze datum.
* 12 december: Een "oproep" wordt genoteerd door Altman.
* 13 december: De plaats (vrijstelling/baan) wordt officieel ingetrokken.
* 15 december: De fatale aantekening "afgevoerd" wordt geplaatst.
* Functionarissen: Namen als Altman en Van Moerkerken duiden op medewerkers van de Joodse Raad die verantwoordelijk waren voor de personele administratie en de verwerking van Duitse bevelen. Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de administratieve voorbereiding van de Holocaust in Nederland. De Joodse Raad hield nauwkeurig bij wie welke status had. Zodra een "plaats" (beschermde status) werd ingetrokken, volgde vaak direct een oproep voor deportatie. De term "afgevoerd" op 15 december 1941 is in deze context zeer beladen. Uit archiefbronnen (zoals Joods Monument) blijkt dat Max Speyer kort na deze datum is gedeporteerd; hij kwam in januari 1942 om het leven in concentratiekamp Mauthausen. De afkorting "Opb. J.R." staat voor 'Opberging Joodse Raad', wat aangeeft dat het dossieronderdeel na de actie werd gearchiveerd. M. No M. Speyer