M. Speyer

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer M. Speyer om het behoud van zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam voor een periode van veertien dagen. Hij voert als reden aan dat hij op dat moment geen goederen ("handel") heeft en dat hij op reis moet om deze te bemachtigen. De brief is zakelijk en beleefd van toon. De administratieve stempels en aantekeningen bovenin suggereren dat de brief is opgenomen in een officieel dossier van de gemeente Amsterdam, specifiek gerelateerd aan de marktinspectie. Het adres van de afzender, de Eerste Jan Steenstraat, ligt in de directe nabijheid van de Albert Cuypmarkt (de Pijp).

Getypte brief (doorslag op dun papier) met handgeschreven kanttekeningen.

Deze brief is een officiële afwijzing van een verzoek dat door de heer M. Speyer op 24 juli 1940 was ingediend. De aard van het verzoek wordt niet expliciet vermeld, maar de context wijst op zaken gerelateerd aan een marktplaatsvergunning. De directeur waarschuwt de ontvanger expliciet dat zijn marktplaats ingetrokken zal worden als hij deze niet regelmatig bezet, verwijzend naar het 'Reglement op de Markten'. De nadrukkelijke onderstrepingen van de woorden "niet" en "Uw" (in de zin "Uw plaats") geven de tekst een dwingende en formele toon. De handgeschreven notitie "Verzonden 9/8" duidt op de administratieve verwerking van het document.

Ambtelijke brief (vermoedelijk een doorslag of afschrift voor het archief).

De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer M. Speyer op 24 juli 1940 was ingediend. Hoewel de aard van het verzoek niet expliciet wordt genoemd, blijkt uit de rest van de tekst dat het betrekking heeft op een standplaats op de markt (vermoedelijk de nabijgelegen Albert Cuypmarkt, gezien het adres van de ontvanger). De toon van de brief is strikt en bureaucratisch. Naast de afwijzing bevat de brief een expliciete waarschuwing: de marktplaats moet "regelmatig bezet" worden. Indien de heer Speyer hier niet aan voldoet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van het 'Reglement op de Markten'. De aanduiding "Wijk 17" verwijst waarschijnlijk naar de administratieve indeling van de marktgebieden in Amsterdam.

Document

Het document is een ambtelijke notitie van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Algemene Zaken) met betrekking tot een persoon genaamd M. Speyer, wonende aan de Gaaspstraat 185. De aantekeningen wijzen op een vergunningsprocedure: * Op **13 november 1941** wordt het dossier doorgezonden onder nummer 103/23/1. * Op **14 november 1941** wordt genoteerd dat er "geen bezwaar" is voor een periode van maximaal 3 weken, ondertekend door een functionaris (mogelijk De Haan). * Op **22 november 1941** volgt een definitief akkoord ("acc.") voor een kortere periode van 2 weken. Hieraan wordt de expliciete voorwaarde verbonden dat het "marktgeld regelmatig wordt betaald". Dit suggereert dat het gaat om een tijdelijke ontheffing of vergunning voor een marktkoopman of voor een specifieke handelsactiviteit waarvoor marktgelden verschuldigd zijn.

Getypte brief (doorslag van een officieel schrijven).

De brief is een formele goedkeuring van een verzoek om tijdelijke afwezigheid. De heer M. Speyer, een marktkoopman, krijgt toestemming om gedurende twee weken zijn standplaats op de markt aan de Gaaspstraat niet te bezetten. Aan deze vergunning is echter de strikte voorwaarde verbonden dat het verschuldigde marktgeld gedurende deze periode wel gewoon doorbetaald moet worden aan de dienstdoende ambtenaar. De tekst weerspiegelt de bureaucratische omgang met marktvergunningen in die tijd. De vermelding "Wyk 2" en de adressering aan het Waterlooplein duiden op de administratieve indeling van Amsterdam.

Administratieve kaart/notitie (Bijblad van de Joodse Raad).

* **Persoon:** De kaart betreft Max Speyer, een bewoner van de Gaaspstraat in Amsterdam. * **Administratieve proces:** Het document toont de nauwgezette bureaucratie rondom de "plaatsen" (vaak werkplekken of vrijstellingen, zogenaamde *Sperren*) voor Joodse Amsterdammers. * **Chronologie:** * 25 november: Sprake van "herstel" (mogelijk na ziekte). * 8 december: De plek mocht bezet worden tot deze datum. * 12 december: Een "oproep" wordt genoteerd door Altman. * 13 december: De plaats (vrijstelling/baan) wordt officieel ingetrokken. * 15 december: De fatale aantekening "afgevoerd" wordt geplaatst. * **Functionarissen:** Namen als Altman en Van Moerkerken duiden op medewerkers van de Joodse Raad die verantwoordelijk waren voor de personele administratie en de verwerking van Duitse bevelen.

Medisch attest / Doktersverklaring op officieel briefhoofd.

* **Inhoud:** De arts verklaart dat zijn patiënt, de heer M. Speyer, om medische redenen voorlopig zijn werkzaamheden op de markt niet kan hervatten. * **Handschrift:** Het handschrift van de arts is vlot en relatief goed leesbaar. De latere administratieve toevoegingen linksonder zijn in een ander handschrift en met een andere pen geschreven. * **Administratieve sporen:** De aantekeningen onderaan lijken te wijzen op een administratieve afhandeling. "Fl. 18.15" duidt op een bedrag in guldens (mogelijk een uitkering of vergoeding). "m.i. Insp." staat waarschijnlijk voor "met instemming Inspectie" of "melding Inspectie".

Slot van een handgeschreven brief of verzoekschrift.

Het document betreft het laatste deel van een formele correspondentie. De schrijver, M. Speyer, gebruikt de standaard afsluiting voor een verzoekschrift uit die tijd: men spreekt de hoop uit op een "gunstig antwoord" en sluit af met "verblyf ik Hoogachtend" (een destijds gangbare archaïsche vorm voor 'verblijf ik met de meeste hoogachting'). De administratieve stempels onderaan duiden erop dat dit document is opgenomen in een officieel archiefsysteem. Het stempel "M. 10 41" verwijst zeer waarschijnlijk naar de maand oktober in het jaar 1941. De handgeschreven aantekening "31/12" kan de datum van ontvangst of de uiteindelijke afhandeling van het dossier zijn. Het nummer "103/47/1" fungeert als registratie- of dossiernummer.

Administratief bijblad betreffende een marktkoopman.

Dit document is een administratieve notitie van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen). Het betreft de status van de heer M. Speyer als marktkoopman op de markt in de Gaaspstraat. Uit de aantekeningen blijkt een chronologisch verloop: 1. **Januari 1942:** Speyer wordt afgevoerd van de lijst omdat hij "bedankt" heeft (zijn plek heeft opgezegd). Er stond nog een schuld open van 2,40 gulden. 2. **Februari 1942:** De schuld wordt voldaan. 3. **April 1942:** Speyer verschijnt weer in beeld. Hij wordt opgeroepen door de ambtenaar De Haar. Er wordt genoteerd dat hij momenteel een "losse plaats" inneemt (een dagplek) en op de "roll. lijst" (rollatielijst of wachtlijst) staat voor een vaste plek. Hem wordt meegedeeld dat hij op zijn beurt moet wachten. Er wordt expliciet vermeld dat hij op dat moment geen schulden meer heeft bij de marktininstantie.

Handgeschreven brief (recto).

* **Inhoud:** De schrijver, M. Speyer, vraagt zich af waarom er nog geen bericht is ontvangen over een "voorkeurskaart" met betrekking tot de Gaaspstraat. De toon is beleefd doch dringend, gebruikmakend van de toen gangbare formele afsluiting ("Een gunstig antwoord tegemoet ziende"). * **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk, geoefend 20e-eeuws cursief handschrift. De afkorting "A'dam" voor Amsterdam en de verkorting van "November" naar "Nov" zijn standaard voor die tijd. * **Terminologie:** De term "voorkeurskaart" in combinatie met de "Gaaspstraat" is cruciaal voor de duiding. Een voorkeurskaart gaf marktkooplieden recht op een vaste standplaats of een bepaalde voorrangspositie bij de indeling van de markt.

Ambtelijke notitie / bijblad bij een dossier.

Dit document is een administratieve opvolging betreffende een zekere **M. Speyer**. De kern van de zaak is de status van deze persoon op de "sollicitantenlijst Gassman" onder nummer 405. Er wordt melding gemaakt van de uitgifte van "voorkeurskaarten", waarvan er tot nummer 405 ongeveer 100 zijn uitgereikt. De opeenvolgende notities tonen het proces: 1. **6 juni 1942:** Een verzoek aan de inspecteur om Speyer op te roepen voor een mondelinge afhandeling. 2. **12 juni 1942:** Een korte notitie dat hij "één dezer dagen" is verwezen. 3. **12 juni 1942 (onderaan):** Speyer heeft zelf gebeld en telefonisch de benodigde informatie verschaft, waarmee de zaak administratief lijkt afgehandeld door de inspectie (gezien door inspecteur De Boer).

Administratieve notitie op een officieel bijblad.

Het betreft een administratieve afwikkeling betreffende een persoon genaamd **M. Speyer**, woonachtig aan de **Gaasperstraat 121**. De notitie stelt dat deze persoon per 11 januari 1942 "bedankt heeft voor deze plaats". In bureaucratische termen uit die tijd kan dit betekenen dat iemand een woning, een werkverschaffingsproject of een uitkeringspositie heeft opgezegd of verlaten. Er bleef een kleine schuld openstaan van **2,40 gulden**, waarna het dossier is "afgevoerd" (gesloten). Op 11 maart 1942 is door twee verschillende ambtenaren de instructie "opbergen" (archiveren) gegeven. De aantekening "doorgezonden 5/3" geeft aan dat het stuk op 5 maart in behandeling is genomen.

Document

* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.

Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Slot van een handgeschreven brief of verzoekschrift. * **Datum:** Vermoedelijk december 1941 (gebaseerd op de handgeschreven datum 31/12 en het stempel M. 10 41). * **Afzender:** M. Speyer. * **Adres:** 1e Jan Steenstraat 103 II, Amsterdam (Zuid). * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en een referentienummer.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag op dun papier) met handgeschreven kanttekeningen. * **Datum:** 9 augustus 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer M. Speyer, 1e Jan Steenstraat 103 II, Amsterdam-Zuid. * **Referentienummer:** 25/144/2 M. en VP/HG. * **Kenmerken:** Bevat handgeschre...

# TRANSCRIPTIE Amsterdam 12 Maart 1940 Aan den Directeur Marktwezen Uit naam van Mijnheer L. Speyer in porcelein en Aardewerk dat hij zich bedankt van plaats van plaats Albertcuypstraat plaats No 14 daar ik te oud ben geef ik de plaats op. Achtend L. Speyer Blasiusstraat No 136 huis [Stempel:] Nº 25/46/1 M. 1940 [Handgeschreven bij stempel:] 14/3

# TRANSCRIPTIE Waterlooplein 19 Jan: 1939 Den Heer Inspecteur 3 Jan: j: l: is door Dhr: S. Speyer een doktersbriefje afgegeven, dat Dhr: Speyer wegens ziekte verhinderd is de markt te bezoeken. Waarin Speyer de dupe is geworden is mij niet recht duidelijk aangezien hij nog geen waarschuwing heeft ontvangen voor het niet bezetten van zijn plaats. Dhr: Spijer is nu ver- moedelijk in steun — Mark...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 90/22/1 1939 DOORGEZONDEN: 4/4 [Rechtsboven handgeschreven:] 9 10 [Hoofdtekst:] S Speyer pl. no 199 Uilenburg " " 42 Mispelstr. " " 105 Dapperstraat " " 29 Waterlooplein " " 75 Westerstraat. Dr. Dasberg heeft mij telefonisch medegedeeld dat S. Speyer enkele weken rust moet houden. Tegen inwilliging van zijn ver...