Brief / Circulaire. 29 december 1941. Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen (NVV), District Amsterdam. (Logo: NVV in een tandwiel) Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen
N.V.V.-DISTRICT AMSTERDAM — PRINS HENDRIKKADE 49-51

Tel. 31770 (doorgestreept/geblokt) № 1/2/1 M. 1942 2/1 (paars stempel)
Postgiro 411380

Nr. 1.

Amsterdam, 29 December 1941.

(Handgeschreven tekst rechtsboven:) ni. ophangen (met onleesbare paraaf)

Mijnheer,

Bijgaand ontvangt U reclamebilletten voor de afdeeling lichamelijke ontwikkeling van "Vreugde en Arbeid" met beleefd verzoek, deze op een duidelijk waarneembare plaats in Uw bedrijf te doen ophangen.

Ik maak van deze gelegenheid gebruik U mede te deelen, dat in verband met de papierschaarschte onze affiches voortaan niet meer in enveloppe, doch onder kruisband verzonden zullen worden, waarvan goede nota gelieve te nemen.

U beleefd dankend voor Uw medewerking, teeken ik inmiddels,

Hoogachtend,
Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen;
Leider Districtsdienst Pers en Propaganda;

(Handgeschreven tekst linksonder:)
(onleesbare handtekening/gezien)
doorgezonden van C.M.
8/1-1942 (met paraaf)

H.C. Ebeling.

..2. Bijlage(n).

K113 (linksonder in de hoek) * Toon en taal: De brief is geschreven in een zakelijke, formele en beleefde toon, typerend voor professionele correspondentie uit die periode. Het gebruik van woorden als "billetten", "papierschaarschte" en de afsluiting "teeken ik inmiddels" is kenmerkend voor het toenmalige Nederlands.
* Onderwerp: De primaire reden voor de brief is de verspreiding van propagandamateriaal (reclamebilletten) voor de sportafdeling van "Vreugde en Arbeid".
* Logistiek en Oorlogseconomie: De tweede alinea is historisch interessant omdat het expliciet melding maakt van de "papierschaarschte". Dit dwingt de organisatie om over te stappen van verzending in enveloppen naar verzending "onder kruisband" (een strook papier om de opgerolde affiches), wat goedkoper was en minder papier verbruikte.
* Administratieve sporen: De paarse stempel ("1942") en de handgeschreven datum ("8/1-1942") laten zien dat de brief aan het einde van het jaar is verstuurd en begin januari 1942 is verwerkt door de ontvangende partij. De instructie "ni. ophangen" (niet ophangen) duidt mogelijk op een interne beslissing van de ontvanger om de posters niet te plaatsen. Dit document stamt uit de tijd van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werpt licht op de 'gelijkschakeling' van Nederlandse organisaties:

1. NVV: Het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen was vóór de oorlog de grootste vakbond. Na de inval in 1940 werd de leiding overgenomen door de NSB'er H.J. Woudenberg. De bond werd omgevormd tot een nationaalsocialistische arbeidsorganisatie.
2. Vreugde en Arbeid: Dit was de Nederlandse variant van de Duitse organisatie Kraft durch Freude (onderdeel van het Deutsche Arbeitsfront). Het doel was om de vrijetijdsbesteding van arbeiders te reguleren via sport, cultuur en uitstapjes, om zo de loyaliteit aan het nieuwe regime te vergroten en de productiviteit te bevorderen.
3. Papierschaarste: Gedurende de bezetting werden grondstoffen steeds schaarser. Papierrantsoenering was aan de orde van de dag, wat direct invloed had op de wijze waarop propaganda en informatie konden worden verspreid, zoals deze brief illustreert.