A. Jansen

Document

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan een markthandelaar (de heer A. Jansen) wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Dappermarkt. De directeur van het Marktwezen stelt een ultimatum: betalen vóór 27 augustus, anders wordt de vaste standplaats per 28 augustus ingetrokken. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en zakelijk. Het gebruik van onderstrepingen ("met nadruk op", "onherroepelyk wordt ingetrokken") dient om de ernst van de situatie te benadrukken. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling, waarbij de 'ij' vaak als 'y' werd getypt (bijv. "hierby", "blyft", "onherroepelyk", "myn").

Administratieve notitie/lijst betreffende achterstallige marktgelden.

Het document is een interne ambtelijke notitie waarin de status van openstaande rekeningen voor marktgelden wordt bijgehouden. Drie specifieke brandstoffenhandelaren (kolen- en houthandelaars) worden genoemd omdat zij in gebreke zijn gebleven bij het betalen van hun staanplaats op de Amsterdamse brandstoffenmarkt voor het jaar 1939. Opvallende elementen: * **Betalingsachterstand:** Er wordt verwezen naar een termijn die blijkbaar al een jaar eerder (mei 1938) voldaan had moeten zijn, wat duidt op een langdurig incassotraject. * **Communicatiemiddelen:** De ambtenaar maakt gebruik van zowel telefonische ("telef. aanmaning") als schriftelijke aanmaningen. * **Escalatie:** De schrijver van de notitie adviseert aan het eind dat er "maatregelen genomen" moeten worden, wat suggereert dat het geduld van de instantie op raakt. * **Afhandeling:** De rode aantekening ("Opbellen alles betaald") fungeert als een laatste statusupdate, waaruit blijkt dat de aanmaningen en de dreiging van maatregelen uiteindelijk effect hebben gehad; de dossiers konden worden gesloten.

Administratief financieel overzicht (schuldenlijst).

Dit document is een wekelijks overzicht van achterstallige betalingen aan een kramenverhuurder, waarschijnlijk in de context van de Amsterdamse markten. * **Structuur:** De lijst vergelijkt de schuld per 5 oktober met die van de week daarvoor. Hieruit is op te maken wie zijn schuld heeft ingelopen (zoals J. Brand en L. Schellvis) en wiens schuld is opgelopen (zoals G. Weyers en A. Jansen). * **Markeringen:** De rode onderstrepingen bij de eerste drie namen duiden waarschijnlijk op een prioritering voor incasso of een specifieke administratieve status van deze debiteuren. * **Administratie:** De term 'opbergen' en de paraaf 'Insp.' (Inspecteur) wijzen op een voltooid proces van controle en archivering door een gemeentelijke instantie. De letter 'M' in het ronde stempel en in het referentienummer staat vrijwel zeker voor 'Marktwezen'.

Document

Het document functioneert als een controlelijst voor achterstallige betalingen. De structuur is helder: * **Namen en Bedragen:** De lijst bevat namen van marktkooplieden met hun huidige schuld en tussen haakjes het bedrag van de vorige afrekening. Bij bijna alle personen is de schuld opgelopen ten opzichte van de vorige periode. * **Rode markeringen:** De rode onderstrepingen bij Wagener, Mand en Schelvis duiden op prioritaire gevallen of personen waarmee reeds contact is geweest. * **Administratieve verwerking:** De term "Insp!" (Inspecteur) met de datumstempel van 5 november toont de ambtelijke verwerkingssnelheid (drie dagen na opmaak). De handgeschreven notitie over S. Schelvis wijst op een concrete afspraak over de betaling. De instructie "Opbergen" onderaan geeft aan dat de administratieve handeling voor dat moment was afgerond.

Administratief overzicht / Schuldenlijst.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden van diverse marktkooplieden voor de huur van marktkramen. Er worden twee kolommen met bedragen (in guldens) gehanteerd: de actuele schuld en een bedrag van de 'vorige afrekening'. * **Administratieve verwerking:** De rode onderstrepingen bij de namen J. Brand en S. Glijman wijzen op een bijzonderheid, waarschijnlijk een relatief hoge schuld die extra aandacht behoefde. Het document is op 12 november ontvangen of verwerkt en op 27 november 1940 definitief gearchiveerd ("Opbergen"). * **Taal en valuta:** Het document is gesteld in het Nederlands. Bedragen zijn genoteerd met punten en komma's als scheidingstekens, waarbij '5.5½' duidt op 5 gulden en 50,5 cent (de halve cent was destijds een gangbare munteenheid).

Administratieve financiële lijst (overzicht van openstaande schulden).

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen betreffende een "kranenrekening". Dit duidt op havengelden of kosten voor het gebruik van kranen, waarschijnlijk in een Nederlandse haven (zoals Amsterdam of Rotterdam). Er zijn twee kolommen met bedragen: de linker kolom toont de actuele schuld per 23 november 1940 (grotendeels onderstreept met rood potlood, wat duidt op controle), en de rechter kolom toont het bedrag van de "vorige afrekening". De bedragen zijn in guldens (f). De aantekening "opbergen" en de datumstempel van 26 november 1940 geven aan dat dit document na verwerking is gearchiveerd. De namen (zoals Schelvis, Jansen en Lubbelee) zijn typisch Nederlands.

Administratieve notitie / incassolijst.

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen voor zorg in een kraaminrichting. Opvallend is de harde toon onderaan het document. De ambtenaar (De Haer) adviseert de directeur om de heer J. Brand persoonlijk te ontbieden. Omdat eerdere betalingsregelingen zijn geschonden, wordt gedreigd met het intrekken van een vergunning via het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). Dit wijst erop dat de heer Brand waarschijnlijk een ondernemer was die afhankelijk was van een gemeentelijke vergunning (bijvoorbeeld voor een marktkraam of winkel), en dat de gemeente deze machtspositie gebruikte om private schulden (ziekenhuiskosten) te innen. De namen op de lijst (Abram, Mayence, Gleysman, Schelvis) duiden op een aanzienlijk aantal Joodse inwoners onder de schuldenaars. Dit is relevant gezien de datum van het document.

Administratieve lijst van schulden (financiële staat).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van verschillende marktkraamhouders bij de gemeentelijke Dienst Marktwezen. De linker kolom met bedragen (voorafgegaan door de 'f' van gulden) betreft de actuele schuld, terwijl de rechter kolom de achterstand uit de vorige periode weergeeft. * **Controle:** De rode strepen achter de bedragen en de dubbele onderstreping bij J. Brand (de grootste schuldenaar op deze lijst) duiden op een boekhoudkundige controle of audit. * **Personen:** De namen op de lijst zijn significant. Namen als Abram, Gelder, Marcus en Schelvis wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de ambulante handel van die tijd.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document is een administratieve lijst van mannen, gelet op het opschrift "Mil. dienst" (Militaire dienst). De lijst is niet strikt alfabetisch geordend. De adressen zijn bijna uitsluitend in Amsterdam (o.a. Pijp, Kinkerbuurt, Oost en de oude Joodse buurt), met enkele uitzonderingen zoals Volendam en Oostzaan. Er wordt gebruikgemaakt van specifieke archivistische afkortingen voor locaties in een pand: * **h**: huis (begane grond). * **I, II, III**: eerste, tweede of derde verdieping. * **a**: vaak een aanduiding voor een achterwoning of specifieke tussenwoning. Eén regel (C.C. v.d. Heijden) is doorgestreept, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld afkeuring, verhuizing of overlijden).

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Document

* **Administratieve tekens:** De afkorting "CR." achter sommige namen duidt op een credit-saldo (het koelhuis is geld verschuldigd aan deze klant). De kruisjes ("X") achter specifieke namen (zoals A. Jansen, H.J.v. Nieuwkerk, J. Posener en Solbandera) wijzen waarschijnlijk op posten die extra gecontroleerd moesten worden of waar bijzonderheden mee waren. De letter "b" bij het eindtotaal is een paraaf of goedkeuringsmerk van een boekhouder. * **Klantenbestand:** De lijst bevat zowel particulieren als bedrijven (zoals N.V. Hoeckel & Co., Polak & Schwarz, Solbandera). Opvallend is de vermelding "A. Jansen p/a S. Hakker", wat aangeeft dat post voor Jansen via Hakker verliep. * **Economische waarde:** De bedragen variëren sterk, van kleine bedragen (f. 0,10) tot relatief grote sommen voor die tijd (N.V. Walg met f. 272,42). De gulden had in 1940 een veel hogere koopkracht dan nu. ---

Administratieve waarschuwing (typoscript met handgeschreven annotaties).

* **Inhoud:** Het document is een officiële vooraankondiging of waarschuwing aan een marktkraamhouder (A. Jansen) betreffende achterstallige betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktplaats). * **Datering:** Hoewel de brief op 28 februari is opgesteld, blijkt uit de grote handgeschreven notitie dat deze pas op 1 maart 1940 is verzonden. De datum "2 Maart 1940" met de toevoeging "Zaterdag" onderaan duidt vermoedelijk op de uiterste betaaldatum of de marktdag waarop de vordering betrekking heeft. * **Codes:** "DV." staat waarschijnlijk voor een specifieke gemeentelijke dienst (mogelijk de Dienst van het Marktwezen). "Letter NX" en "85/16/3 M." zijn archief- of dossierkenmerken. * **Locatie:** De Lindenstraat 93 bevindt zich in de Jordaan te Amsterdam, een wijk die vanouds nauw verbonden is met de Amsterdamse markthandel (zoals de nabijgelegen Noordermarkt).

Officiële waarschuwing/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer A. Jansen wegens het niet tijdig betalen van "kramengeld". Kramengeld is de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente betaalden voor hun plek op de markt. * **Tijdslijn:** De waarschuwing is gedateerd op 28 februari 1940. De data linksonder (2 maart 1940, een zaterdag) wijzen mogelijk op een uiterste betaaldatum of een geplande controle. * **Afhandeling:** Uit de handgeschreven aantekening links blijkt dat de heer Jansen op 4 maart 1940 een bedrag van 2,50 (waarschijnlijk guldens) contant heeft betaald ("per kas"). Dit is vlak na de datum die onderaan vermeld staat. * **Administratie:** De naam "Fr. Müller" bovenaan is waarschijnlijk de naam van de behandelend ambtenaar of de ontvanger van de gelden. De codes linksboven duiden op een systematische archivering binnen een gemeentelijk dossier.

Administratieve lijst van openstaande schulden voor marktkramen.

* **Administratieve Functie:** Dit document dient als een controlelijst voor de marktmeester of een inspecteur van gemeentelijke belastingen om openstaande pachten van marktkramen te innen. De letters in de marge (B, JZ, C2, A2, etc.) verwijzen waarschijnlijk naar specifieke marktsectoren of standplaatscodes. * **Financiële Status:** De termen "betaald", "in orde" en "om storken" (mogelijk een verbastering van 'omstoten' of een specifieke term voor overboeking/kwijtschelding) geven de status van de schuld aan. Veel posten zijn doorgehaald, wat suggereert dat de administratie actueel werd bijgehouden en schulden werden vereffend. * **Geografie:** De genoemde adressen (Joden Houttuinen, Waterlooplein, Lindengracht) plaatsen deze marktactiviteiten in het hart van Amsterdam, met name in de Joodse buurt en de Jordaan. * **Continuïteit:** Ondanks de recente Duitse inval (10-14 mei 1940) en de capitulatie, bleven de dagelijkse gemeentelijke bureaucratie en de inning van marktgelden gewoon doorgaan.

Handgeschreven administratieve lijst op roze papier.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande posten ("Schuld") per begin 1941. De kolomstructuur toont een oorspronkelijk bedrag, een herzien bedrag of verrekening, en opmerkingen over de status (zoals "Zal betalen" of "Tegoed"). * **Sociaal-economisch:** De term "kramersdienst" wijst mogelijk op een organisatie voor ambulante handelaren (kramers), een beroepsgroep waarin veel Joodse Nederlanders werkzaam waren. * **Administratieve tekens:** De rode onderstrepingen en het doorhalen van namen (zoals J. Brand) duiden op actieve boekhoudkundige verwerking. De aantekening "Opbergen dekens" suggereert een link met materiële hulpverlening. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw (met de karakteristieke 'S' en 'J').

Administratieve lijst van schulden, waarschijnlijk van een kraamkliniek of instelling voor maatschappelijk hulpbetoon.

Het document betreft een overzicht van openstaande bedragen van een tiental vrouwen ("kraamvrouwen"). De bedragen worden weergegeven in twee kolommen; de eerste kolom lijkt de oorspronkelijke schuld te zijn, terwijl de tweede kolom de stand na verrekening ("afrekening") of betaling weergeeft. De groene strepen en kleine paarse ronde stempeltjes duiden op een administratieve controle. Opvallend is de naam "M. Schelvis" en "S. Abram", namen die in Amsterdamse archieven vaak voorkomen in relatie tot de Joodse gemeenschap. Gezien het jaartal 1941 is dit document geproduceerd tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Handgeschreven administratieve lijst (financieel overzicht).

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden en saldi van diverse personen bij een "kraamverhuurder". Dit wijst op een marktcontext, waarbij kooplieden huur verschuldigd waren voor hun staanplaatsen. * **Namen:** De lijst bevat namen die veelvoorkomend waren in de Joodse gemeenschap van Amsterdam (zoals Abram, Cohen, Schelvis, Van Gelder). * **Financiën:** Er worden twee kolommen met bedragen getoond. De eerste kolom lijkt de actuele schuld of betaling te zijn, de tweede kolom refereert aan de "vorige afrekening". Bij sommige personen (Steen, Cohen) staat "te goed", wat impliceert dat zij meer hebben betaald dan de verschuldigde huur. De rode onderstrepingen lijken posten te markeren die extra aandacht behoeven of nog niet volledig zijn vereffend. * **Administratieve verwerking:** De stempels en de notitie "Opbergen 14-2-'41" duiden op een formele archivering binnen een organisatie of overheidsinstantie.

Financieel administratief overzicht (schuldenlijst).

Het document is een interne administratieve lijst van de overheid (vermoedelijk de Dienst Marktwezen van een grote gemeente zoals Amsterdam) die openstaande posten van marktkooplieden bijhoudt. * **Financiële gegevens:** De bedragen zijn in guldens (f). Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de huidige schuld en een 'vorige afrekening'. De rode onderstrepingen en verticale potloodstrepen duiden op een actieve controle of afvinking door een administrateur. * **Procesgang:** Aanvankelijk geeft ambtenaar 'de Boer' op 11 februari het bevel tot 'Opbergen', wat impliceert dat de zaak administratief was afgehandeld of tijdelijk geparkeerd. Echter, op 18 februari 1941 verandert de status naar '† oproepen (spoed)'. Dit duidt op een escalatie: de personen op de lijst moeten zich dringend melden. * **Namen:** De namen 'M. Schelvis' en 'S. Schelvis' vallen op. Dit zijn typisch Joods-Amsterdamse namen uit de textiel- en markthandel.

Administratieve lijst van schulden.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden van marktkooplieden ("kramenverhuurders") aan de Dienst Marktwezen. Er worden twee kolommen met bedragen gehanteerd: het totaalbedrag en een bedrag voor "vrije afrekening". * **Administratieve verwerking:** De vinkjes ($\checkmark$) achter de eerste kolom bedragen duiden op een controle of verificatie. De groene onderstrepingen bij specifieke namen (Brand, Jongbloed, Schols, Vos) wijzen waarschijnlijk op een verandering in status, zoals een (deel)betaling. * **Tijdslijn:** De lijst is opgesteld op of kort na 1 maart 1941. Op 4 maart is het document officieel gestempeld. Op 17 maart 1941 is er door een inspecteur genaamd "de Haar" een aantekening gemaakt over de "opbrengst", wat suggereert dat de gelden op die datum zijn geïnd of verwerkt.

Ambtelijke notitie / intern memo betreffende marktvergunningen.

Het document is een administratieve opvolging van achterstallige betalingen door marktkooplieden of stalhouders op het Maasplein. De tekst schetst een escalatieproces: 1. **Dreiging:** Vanwege oplopende schulden wordt voorgesteld de vergunning van de heer Brand in te trekken via de Wethouder. 2. **Waarschuwing:** De heren Wayeres en Jansen krijgen een laatste waarschuwing om hun schulden te voldoen. 3. **Resultaat:** Een dag later (28 maart) is er een afspraak met Jansen. Medio april blijkt dat Brand zijn schuld heeft voldaan, terwijl andere achterstallige "kramers-verhuurders" alsnog officieel zijn gewaarschuwd. 4. **Referenties:** Er wordt verwezen naar dossiernummers (85/1/14, 15 en 17), wat duidt op een gestructureerd archiefsysteem.

Getypte brief op officieel briefpapier.

De brief is een dringende oproep van een zorginstelling aan de gemeentelijke overheid betreffende de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. De directrice, C.W. Schenk, kaart de problematiek aan van de groenteschaarste. Met een bezetting van gemiddeld 80 personen (inclusief patiënten en personeel) is de instelling afhankelijk van een stabiele aanvoer. De brief is gericht aan het Marktwezen, de instantie die toezicht hield op de handel en distributie van levensmiddelen in de stad. De afzender geeft specifiek de naam van hun vaste groenteman (A. Jansen aan het Valeriusplein) op, maar vraagt om instructies voor het geval zij zich tot een andere bron moeten wenden om hun bewoners te kunnen voeden. De toon is beleefd doch zakelijk en getuigt van de groeiende schaarste in de tweede oorlogsherfst.

Administratieve lijst van openstaande posten of schulden.

* **Inhoud:** Het document is een financiële overzichtslijst van marktkooplieden die huur verschuldigd waren voor hun kramen. De eerste kolom (groen onderstreept) toont de initiële schuld; de tweede kolom toont het bedrag na een "vrije afrekening" (mogelijk een minnelijke schikking of gedeeltelijke kwijtschelding). * **Annotaties:** De rode **X** bij J. Brand en de bijbehorende rode notitie onderaan wijzen op een specifieke casus die door een inspecteur moest worden afgehandeld. Bij L. Pikkers is sprake van een "tegoed", wat betekent dat deze persoon meer had betaald dan strikt noodzakelijk. * **Ambtelijke verwerking:** De opmerking "Opbergen" door de ambtenaar De Haan op 14 april 1941 markeert de afsluiting van dit administratieve proces voor het archief.

Administratief register / Lijst van achterstallige betalingen voor kramenrecht.

Het document is een administratief overzicht van de gemeente Amsterdam uit april 1941, betreffende marktkooplieden die een achterstand hadden in de betaling van het zogenaamde 'kramenrecht' (de belasting voor het mogen voeren van een marktkraam). Uit de details blijkt een strikte opvolging: * **Individuele dossiers:** Er wordt per persoon bijgehouden wat de schuld is, wanneer de laatste betaling was en op welke markten zij actief zijn. * **Handhaving:** Er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning als er niet wordt betaald ("vergunning intrekken"). * **Actualiteit:** De rode aantekeningen en stempels laten zien dat het document een levend werkdocument was. Zo is de schuld van J. Jongbloed voldaan en is de zaak voor hem afgedaan (doorgehaald). * **Geval Jansen:** Deze handelaar valt op door het grote aantal kramen (40) en een aanzienlijke schuld. Omdat hij is begonnen met afbetalen, adviseert de ambtenaar in de kantlijn om het nog "even aan te zien" voordat de vergunning wordt ingetrokken.

Getypte officiële brief/betalingsherinnering (doorslag of stencil).

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een groep marktkooplieden die op 31 mei 1941 nog een schuld hadden uitstaan voor het plaatsen van kramen. De directeur van de betreffende dienst dreigt met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald. * **Vorm:** Het is een circulair schrijven waarbij de specifieke bedragen en namen onderaan zijn toegevoegd. De bedragen variëren van een bescheiden 1,06 gulden tot 17,16 gulden. * **Locus:** De genoemde straten (Lindengracht, Albert Cuypstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) zijn bekende marktlocaties of straten in de buurt van markten in Amsterdam. De Rapenburgerstraat en het Waterlooplein lagen in het hart van de toenmalige Joodse buurt. * **Opvallend:** Meerdere namen op de lijst (zoals Schelvis, Van Gelder, Fleijsman) zijn veelvoorkomende namen binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die tijd.

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Doorslag van een getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen en een later toegevoegde handgeschreven oproep.

Dit document is een administratieve aanmaning van de Amsterdamse Marktdienst gericht aan verschillende marktkooplieden. De kern van het document is een ultimatum: de kooplieden moeten hun achterstallige marktgeld (voor kramen geplaatst op 25 augustus 1941) binnen vier dagen betalen, anders wordt hun vergunning ingetrokken. Uit de handgeschreven aantekeningen blijkt hoe de administratie dit proces op de voet volgde: 1. **Betalingen:** Bij Gebr. Hermans en F. Wayeret staan bedragen genoteerd die reeds betaald zijn ("bet."). Wayeret is daarom ook doorgehaald. 2. **Escalatie:** Omdat Jan Jansen en G. Roelof blijkbaar niet tijdig reageerden op de brief van 26 augustus, is er op 4 september een dwingende handgeschreven oproep onderaan toegevoegd. Zij moeten zich op 5 september melden bij de inspecteur aan de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen). 3. **Financiën:** De bedragen zijn klein (tussen de 0,58 en 7,36 gulden), maar de ambtelijke procedure is streng en onverbiddelijk.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Doorslag of stencil-kopie van een ambtelijke sommatiebrief (betalingsherinnering).

Dit document is een standaardbrief die door de directeur van een marktdienst (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de straatnamen) werd gebruikt om marktkraamhouders te manen hun schulden te voldoen. De schulden hebben betrekking op "het plaatsen van kramen e.d." op de marktdag van 23 augustus 1941. De brief bevat een dwingende toon: men krijgt nog vier dagen de tijd om te betalen bij de kassier, anders wordt er een voorstel aan het Gemeentebestuur gedaan om de vergunning in te trekken. Dit was een effectief pressiemiddel, aangezien de marktkraamhouders voor hun inkomen afhankelijk waren van hun standplaatsvergunning. De handgeschreven toevoegingen duiden op de administratieve verwerking: * De regel van **P. Wayeret** is doorgehaald, met een kanttekening dat er op 27 augustus (één dag na dagtekening van de brief) een bedrag van 5 gulden is betaald ("bet."). * Onderaan is een nieuwe naam toegevoegd (**H. Roelofs**), wat suggereert dat de lijst na het typen nog is aangevuld met een nieuwe openstaande post.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Ambtelijke oproeping / Waarschuwingsbrief.

Het betreft een dwingende officiële oproeping van de directeur van een Amsterdamse dienst (gezien het adres Jan van Galenstraat 14, betreft dit zeer waarschijnlijk het **Marktwezen**). De brief is gericht aan twee personen, H. Roelofs en A. Jansen, die blijkbaar een eerdere waarschuwing van 26 augustus 1941 hebben genegeerd. De toon van de brief is streng en bureaucratisch. Er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het intrekken van de vergunning (vermoedelijk een marktvergunning of ventvergunning). De handgeschreven aantekeningen onderaan lijken administratieve afhandelingen te noteren: bedragen (f 3.- en f 1.-), mogelijk boetes of leges, en data van telefonisch contact of verschijning (5 september en 8 september 1941).

Officiële oproepingsbrief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** Het betreft een dwingende sommatie aan de heer Jansen om op gesprek te komen bij de inspecteur van een gemeentelijke dienst. Dit volgt op een eerdere, genegeerde waarschuwing van 26 augustus 1941. De brief bevat een expliciet dreigement: bij het niet verschijnen zal de directeur het gemeentebestuur adviseren de verleende vergunning in te trekken. * **Toon:** Formeel, bureaucratisch en autoritair. Er wordt geen reden gegeven voor de waarschuwing, wat duidt op een strikte administratieve handhaving. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam-West was de standplaats van de Centrale Markthallen en de Dienst voor het Marktwezen. Dit wijst erop dat de heer Jansen waarschijnlijk een marktkoopman of straatverkoper was wiens vergunning onder druk stond. * **Annotaties:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 4/9-'41" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De doorgehaalde naam "Müller" kan verwijzen naar een behandelend ambtenaar of controleur.

Doorslag (carbonkopie) van een verzamel-aanmaning voor onbetaalde marktgeld-nota’s.

Dit document is een administratief afschrift van een standaard aanmaningsbrief die naar vier verschillende markthandelaren is gestuurd. De brief sommeert hen om binnen vier dagen achterstallig marktgeld te betalen voor kramen die op 4 oktober 1941 zijn geplaatst. Indien de betaling uitblijft, dreigt de directeur van de dienst de marktvergunning in te trekken. De handgeschreven aantekeningen in de linkerbovenhoek lijken latere administratieve verwerkingen te zijn, waarbij data (13/10 en 14/10) en bedragen zijn genoteerd, waarschijnlijk op het moment dat de betalingen alsnog binnenkwamen. De rode onderstreping bij S. Schelvis duidt mogelijk op een specifieke status van deze vordering.

Officiële brief / sommatie.

Deze brief is een formele en dwingende oproep. De toon is streng en bureaucratisch, wat kenmerkend is voor officiële correspondentie uit die tijd. De kern van de brief is een tweede sommatie: omdat de heer Jansen niet heeft gereageerd op een eerdere brief van 11 oktober, wordt hij nu bevolen om op maandagochtend 20 oktober te verschijnen bij de inspecteur op de Centrale Markt. De consequentie van het niet verschijnen wordt expliciet en dreigend vermeld: het intrekken van de verleende vergunning. De handgeschreven aantekeningen ("In de kaart" en "Verzonden 18/10") wijzen op de administratieve verwerking binnen de verzendende instantie. Het gebruik van de "y" in plaats van de "ij" (bijv. "myn", "by", "onverwyld") was in die tijd nog gebruikelijk in ambtelijke taal.

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een tweede en dwingende oproep (sommatie) aan de heer Jansen om zich te verantwoorden bij de inspecteur van de Centrale Markt. Jansen had niet gereageerd op een eerdere brief van 11 oktober. Er wordt gedreigd met het intrekken van zijn marktvergunning als hij niet verschijnt. * **Administratief verloop:** Uit de handgeschreven notities blijkt het vervolg van de zaak. Op 22 oktober stelt een ambtenaar (de Haas) vast dat de heer Jansen niet is komen opdagen en adviseert hij de vergunning inderdaad in te trekken. Echter, op 24 oktober volgt een nieuwe aantekening: er is "inmiddels betaald". Dit suggereert dat de kwestie waarschijnlijk over achterstallige marktgeld-betalingen ging en dat de vergunning door deze betaling alsnog behouden bleef. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("d.d. 11 dezer", "onverwijld", "v.m."). Het weerspiegelt de strikte bureaucratie van die tijd.

Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).

* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.

Officieel rapport / ambtsbericht.

Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het doel is het verifiëren van de achtergrond van de 25-jarige J. Starreveld, die een officiële erkenning aanvraagt om als zelfstandig kleinhandelaar in groenten en fruit te mogen werken. De controleur bevestigt dat de door Starreveld opgegeven werkervaring (vijf jaar) klopt. Hij werkte eerst bij een zekere A. Jansen in de Maasstraat en is sinds begin 1941 voor zichzelf begonnen met een "wijk" (ventwijk) in Amsterdam-Zuid. Ook wordt vermeld dat hij reeds een erkenning heeft voor de aardappelhandel. De toon van het rapport is positief en ondersteunt de aanvraag, aangezien de controleur concludeert dat Starreveld de formulieren naar waarheid heeft ingevuld. Onderaan het document is te zien dat het verzoek geaccordeerd is en op 15 augustus 1941 is doorgezonden voor verdere afhandeling.

Handgeschreven lijst op briefpapier van de "Vereeniging van Amsterdamsche Winkeliers".

* **Bestuurlijke context:** Het document toont de overname van de administratie van de Amsterdamse winkeliersvereniging door Th. J.H. Frommé. Frommé was een zogeheten *Verwalter* of beheerder, werkzaam voor organisaties zoals de *Omnia-Treuhandgesellschaft*, die tijdens de Tweede Wereldoorlog belast was met de "arisering" (onteigening) van Joodse bedrijven. * **Categorisering:** De cijfers '1' en '2' in de linkermarge duiden op een classificatiesysteem, mogelijk gerelateerd aan het type bedrijf of de status van de eigenaar onder de anti-Joodse verordeningen van de bezetter. * **Namen en locaties:** De lijst bevat diverse namen die historisch als Joods herkenbaar zijn (zoals Benjamins, de Vries, Ronkel). De adressen beslaan verschillende Amsterdamse wijken, waaronder de Staatsliedenbuurt, de Kinkerbuurt en de Oostelijke Eilanden. * **Administratieve sporen:** De nummers tussen haakjes (1252 t/m 1268) zijn volgnummers in een dossier of register. De vinkjes suggereren dat deze adressen gecontroleerd of verwerkt zijn.

Getypte lijst (doorslag of origineel op schrijfmachine).

* **Organisatiestructuur:** Het document toont een strakke hiërarchische en geografische ordening. Grote fabrikanten (zoals De Betuwe en Wagenberg-Festen) fungeren als 'leider' voor specifieke districten, ook als deze buiten hun eigen vestigingsplaats liggen. * **Sectorkenmerken:** De namen van de veilingen en fabrikanten (conservenfabrieken, fruithandel) duiden op de sector tuinbouw en fruitverwerking. * **Nomenclatuur:** Er wordt gebruikgemaakt van aanhalingstekens (") als herhalingsteken (ditto) voor het woord "Veiling". De spelling is conform de vroege tot midden-20e eeuw (bijv. "den Heer", "Krabbendyke", "Omstreken"). * **Opvallende details:** * De Betuwe uit Tiel heeft een zeer grote reikwijdte (Noord-Holland, Friesland, Utrecht). * De aanwezigheid van verzuilde organisaties zoals de "R.K. Boerenbond" en de "N.C.B." (Noordbrabantse Christelijke Boerenbond). * Een typefout in de tekst: "vertgenwoordigd" bij de sectie Friesland.

Document

* **Doel van het document:** Het document dient om veilinghouders te informeren over welke conservenfabrikanten (de 'fabrikantleiders') verantwoordelijk zijn voor de opkoop en verwerking van de kruisbessenoogst in specifieke regio's. Dit betreft een correctie op een eerdere instructie. * **Organisatiestructuur:** Er is sprake van een strakke centrale regie. De "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" wijst per regio (rayon) één hoofdfabrikant aan. Grote bedrijven zoals v.d. Vijver en Zwanenburg domineren de markt. * **Geografie:** De verdeling beslaat nagenoeg heel Nederland, met een sterke focus op de tuinbouwgebieden in Zuid-Holland, Noord-Brabant en Zeeland. * **Administratieve kenmerken:** Het blauwe stempel "M. 1342" en de referentienummers wijzen op een zorgvuldige archivering en registratie binnen een bureaucratisch systeem. Het "Gezien"-stempel duidt op een interne controle of goedkeuring.

Handgeschreven notitie op een klein, gescheurd of gekarteld papierfragment.

* **Persoonsgegevens:** De notitie betreft een individu genaamd M.J.A. Jansen, woonachtig op het adres Boezemstraat 21. De Romeinse "II" voor de straatnaam duidt waarschijnlijk op de tweede verdieping van het pand. * **Kernbegrippen:** Het woord "persoonsbewijs" is een sterke indicatie voor de periode van de Duitse bezetting in Nederland (1940-1945), aangezien dit identiteitsbewijs in 1941 werd ingevoerd. * **Status:** De term "medewerkt" (of mogelijk "medewerker") kan wijzen op de arbeidsstatus van de persoon of betrokkenheid bij een specifieke organisatie of activiteit. * **Administratieve kenmerken:** De rode cijferreeks bovenaan is een typisch kenmerk van een archiefcode of dossiernummer. De afkorting "Z. O. Z." (Zie Ommezijde) onderaan geeft aan dat de informatie op de achterzijde van het papier doorloopt.

Officiële aanmaning / betalingsherinnering.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan de heer/mevrouw Jansen om een openstaand bedrag van 1,19 gulden te voldoen. Dit bedrag betreft het "marktgeld" voor het plaatsen van kramen op 9 mei 1942. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en autoritair. Er wordt een harde deadline gesteld (vier dagen), waarbij direct wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie voor een marktkoopman: het intrekken van de vergunning. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 18/5" wijst op een administratieve verwerkingstijd van twee dagen na de dagtekening. De aanduiding "Wijk 9" en "HB. 9" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam in die periode.

Administratieve kaart/notitie betreffende marktschulden.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratieve opvolging van achterstallige betalingen van personen die marktkramen huren of verhuren. * **Personen:** Er worden twee personen genoemd: J. Schulte, wiens schuld van f 9.09 is voldaan, en A. Jansen, die een openstaande schuld heeft. * **Procesgang:** De kaart toont een actieve bewaking van de schuld van A. Jansen. Na een aanmaning op 16 mei 1942 is er op 21 mei een officiële stempel geplaatst. Op 27 mei wordt geconstateerd dat er nog steeds niet is betaald ("morg" staat waarschijnlijk voor 'morgen' of 'morgens'). De schuld is in de tussentijd opgelopen van f 1.55 naar f 2.06, mogelijk door administratiekosten of boetes. * **Annotaties:** De verschillende kleuren schrijfwaar duiden op verschillende stadia of verschillende ambtenaren die het dossier hebben behandeld. De blauwe notitie onderaan suggereert een volgende stap in de procedure ("voorstel W.L.m."), wat mogelijk staat voor een voorstel aan de directie van het Marktwezen voor verdere maatregelen.

Officieel besluit (beschikking) van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratieve intrekking van een marktvergunning. De kernpunten zijn: * **Aanleiding:** De heer A. Jansen, woonachtig aan de Lindenstraat 93, had sinds 1938 een bijzondere vergunning om buiten de reguliere markttijden kramen op te zetten op bekende Amsterdamse markten (Jordaan-buurt). * **Oorzaak van intrekking:** Wanbetaling. Jansen heeft gedurende langere tijd zijn "kramengeld" (stageld) niet betaald en reageerde niet op aanmaningen. * **Besluit:** De burgemeester trekt de vergunning per direct in. * **Stijl:** Het taalgebruik is formeel-juridisch ("in gebreke gebleven", "schuld aan te zuiveren", "Heeft goedgevonden").

Verzoekschrift (Requeste) gericht aan de Burgemeester van Amsterdam.

Het document is een formeel verzoek van een Amsterdamse marktkoopman, A. Jansen, om herstel van zijn vergunning voor het plaatsen van kramen op de markten in de Jordaan (Lindengracht, Westerstraat en Noordermarkt). **Kernpunten:** * **Intrekking vergunning:** Jansen had sinds 1938 een vergunning voor specifieke markttijden. Op 18 juni 1942 werd deze ingetrokken, vermoedelijk wegens een betalingsachterstand. * **Bewijs van betaling:** Jansen voert aan dat hij op 19 juni 1942 alsnog heeft betaald en verzoekt op basis daarvan om herstel van zijn rechten. * **Administratieve route:** Het verzoek is gericht aan de burgemeester, wordt geparafeerd door de wethouder en ter advisering doorgestuurd naar de Directeur van het Marktwezen. * **Stempel:** Op de achtergrond is een doordruk te zien van een stempel van "MARKTWEZEN AMSTERDAM".

Verzoekschrift (request).

In dit schrijven verzoekt de heer A. Jansen om herstel van zijn marktvergunning. Hij had sinds 1938 een beschikking om kramen te plaatsen op drie bekende Amsterdamse markten (Lindengracht, Westerstraat en Noordermarkt), op afwijkende tijden. Op 18 juni 1942 werd deze vergunning echter ingetrokken. De kern van zijn verweer is dat hij op 19 juni 1942 (de dag na de intrekking) een bewijs van betaling heeft ontvangen. Hij gebruikt dit betalingsbewijs als argument om zijn vergunning terug te krijgen, waarbij hij ook refereert aan een specifiek rapport van de Directeur van het Marktwezen van begin juni 1942. Het document is opgesteld in de formele, eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor officiële verzoekschriften aan overheidsinstanties.

Doorslag van een officiële brief.

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële toestemming aan een marktkoopman, de heer J.W. Jansen, om assistentie te krijgen bij zijn marktkraam op de Albert Cuypstraat. * **Beperkingen:** Er wordt specifiek benadrukt dat de echtgenote (A. Jansen-van Zweden) hem mag "bijstaan" maar hem "niet vervangen". Dit wijst op strikte regelgeving waarbij de vergunninghouder persoonlijk aanwezig diende te zijn. * **Personalia:** De echtgenote, A. Jansen-van Zweden, was ten tijde van de brief 28 jaar oud. Haar geboorteplaats Winschoten wordt expliciet vermeld, wat standaard was voor identificatiedoeleinden in die periode. * **Administratie:** De vermelding "Wijk 17" duidt op de administratieve indeling van Amsterdam voor markttoezicht of bevolkingsregister. Het kenmerk "M." in het referentienummer staat waarschijnlijk voor de afdeling 'Markten'.

Verzoekschrift/overeenkomst betreffende overdracht van markthandel.

Het document betreft een zakelijke overeenkomst tussen twee marktkooplieden in de Amsterdamse Jordaan. Vanwege verslechterde economische resultaten besluiten zij hun activiteiten te concentreren bij één persoon. * **Kern van het verzoek:** G. Koudenburg draagt zijn klantenkring "voorloopig" (tijdelijk) over aan A.J. Jansen. * **Financiële afspraak:** De verplichting tot het betalen van het standplaatsgeld (de huur voor de plek op de markt) gaat per 19 augustus 1942 over op Jansen. * **Besluitvorming:** De marktambtenaar H. Gottmer heeft het verzoek getoetst en op 31 augustus 1942 voorzien van de opmerking "geen bezwaar", waarmee de overdracht officieel werd goedgekeurd.

# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....

# DOCUMENT INFO * **Titel:** Tuchtbeschikking (Afschrift) * **Kenmerken:** Gerechtelijk schrijven No. 15164 / Dossier 32978/80 / Hk/C * **Datum:** Het onderliggende proces-verbaal is van 14 december 1942; de mondelinge verantwoording vond plaats op 15 februari 1943. * **Betrokkene:** Antonie Jansen (geb. 1889), winkelier in aardappelen te Amsterdam. * **Instantie:** De Inspecteur voor d...

# TRANSCRIPTIE No 85 / 11 / M.1941 2/5 Amsterdam 30 April 1941 No. Ondergetekende A. J. Jansen wonende Lindenstr 93 "kramen verhuurder afd. Westerstr. en Lindengracht vraagt uw hiermede beleefd een onderhoud met u te mogen hebben, aangaande mijn bedrijf, dat door toedoen van een mede verhuurder wordt te niet gedaan. Daar mij klanten die ik reeds jaren bedien worden ontnomen, en ik mij reeds zo...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). * **Datum:** 1 augustus 1940. * **Locatie:** Amsterdam. * **Referentienummer:** No 21/85/1 M. 1940 2/8. * **Betrokkene:** J.H.Ch. Jansen (geboren ca. 1904), wonende Westerstraat 87, Amsterdam. * **Status:** Afgewezen (zie handgeschreven aantekening in rood kader).

# TRANSCRIPTIE Nº 511 **L.M. 1942** Amsterdam, 24.6.42 A. Jansen, Lindenstraat 93 **Afd. L.M.** Geeft eerbiedig te kennen, A. Jansen alsboven, dat requestrant krachtens beschikking van 29 November 1938, No. 8II L.M. gerechtigd is, "kramen" op te zetten, op de Lindengracht - Westerstraat - en Noordermarkt - op een anderen tyd dan dat daarvoor aanvankelyk was bestemd, dat requestrant een schr...