Handgeschreven conceptbrief/memorandum. 9 september 1942 (9/9/'42). Onderwerp:
Gegevens Visscherijbelangen
voor Ned. Handelsraad [doorstreept: Handelsblad]

46^A/540/2
9/9/'42 W. C. M.
NS

In bijlage dezes heb ik de eer U
afschrift te doen toekomen van een brief van den Ne-
derlandschen Handelsraad, Afd. Visscherij d.d. 22 Aug. j.l.
inhoudende een verzoek tot verstrekking van gegevens
inzake den omzet van de Visscherijbelangen over
de laatste 5 jaren. In verband hiermede moge ik
U verwijzen naar het rondschrijven aan Burgemeester
en Wethouders d.d. 22 Juli 1940, zooals dit
is aangevuld bij rondschrijven d.d. 15 November
1940, resp. de nummers 584 en 979 Bureau van
Statistiek, volgens welke aanwijzingen [doorstreept: van]
[doorstreept: tot] de gewenschte gegevens niet mogen worden
verstrekt.
Gaarne verneem ik van U [doorstreept: of hiermee kan worden ingestemd]
[doorstreept: met deze aanwijzingen kunt vereenigen.]
of thans nog aan dit standpunt moet worden vastgehouden.
Ten aanzien van de vraag zelf merk ik op dat wij wel over de
meeste gegevens beschikken om deze te beantwoorden, maar dat deze ook uit de ...

[Kantlijnnotitie links:]
niet aan het Ned. Handelsblad maar aan den Handelsraad verzenden De schrijver van dit document (geïdentificeerd met initialen W.C.M.) legt een verzoek voor aan een superieur of een andere afdeling betreffende een informatieaanvraag van de "Nederlandschen Handelsraad, Afdeeling Visscherij". Deze raad wilde gegevens over de omzet in de visserijsector van de afgelopen vijf jaar.

De kern van de brief is een beleidsmatige vraag: de schrijver herinnert de geadresseerde aan eerdere richtlijnen (rondschrijven aan Burgemeester en Wethouders) uit juli en november 1940. Volgens die richtlijnen van het Bureau van Statistiek mochten dergelijke economische gegevens niet zomaar verstrekt worden. De schrijver vraagt of dit restrictieve beleid in september 1942 nog steeds van kracht is.

Opvallend zijn de correcties: bovenaan is "Handelsblad" (een krant) vervangen door "Handelsraad" (een officieel orgaan), en in de kantlijn staat de expliciete instructie dat de informatie niet aan de krant, maar aan de raad gestuurd moet worden. Dit wijst op een grote gevoeligheid rondom de publicatie van economische cijfers. Dit document stamt uit het derde jaar van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bezetting stond de Nederlandse economie onder strikt toezicht van de bezetter. Gegevens over voedselproductie, zoals de visvangst en omzet in de visserij, waren van strategisch belang.

De "Nederlandschen Handelsraad" was een door de bezetter ingesteld overkoepelend orgaan voor het bedrijfsleven (ter vervanging van de Kamers van Koophandel). Dat er in 1940 al restricties waren op het delen van statistische gegevens, heeft te maken met de overgang naar een oorlogseconomie waarbij informatie over voorraden en productiecapaciteit als vertrouwelijk werd beschouwd om te voorkomen dat deze de geallieerden ten goede zou komen, of om onrust onder de bevolking over tekorten te voorkomen. De twijfel van de ambtenaar in 1942 laat zien dat men in die fase van de oorlog zeer voorzichtig was met het extern delen van economische statistieken, zelfs met officieel erkende organen.