Oningevuld model/formulier (blanko geleidebiljet). 1942 (tijdens de Duitse bezetting van Nederland). № 349

M O D E L
Geleidebiljet,

De Directeur van den vischafslag te ___
verklaart hierbij te hebben verstrekt op _ dag, _ 1942,
te _ uur,
aan _____ (naam en voornaam)
wonende te: straat ___ № _ plaats _
opvarende van ________
(naam, letterteeken, nummer)
een hoeveelheid van _ kg ________
(soort visch)
teneinde deze visch voor eigen consumptie te gebruiken.

____ 1942.

Directeur.

Dit geleidebiljet is geldig op den dag van afgifte.

To * Doel van het document: Dit formulier diende als officieel bewijs dat een bemanningslid van een vissersvaartuig ("opvarende") legaal een bepaalde hoeveelheid vis had verkregen bij de afslag.
* Controlemechanisme: In 1942, tijdens de Tweede Wereldoorlog, was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd en gerantsoeneerd door de bezetter. De onderstreping van de zinsnede "voor eigen consumptie" is cruciaal; het was verboden om deze vis door te verkopen op de zwarte markt.
* Identificatie: Het formulier vraagt niet alleen om de persoonsgegevens van de ontvanger, maar ook om de specifieke bootgegevens (naam, letterteken en nummer van het vaartuig), wat aantoont hoe nauwgezet de controle op de visserijsector was.
* Geldigheid: De expliciete vermelding dat het biljet slechts één dag geldig is ("geldig op den dag van afgifte"), diende om misbruik of hergebruik van het document te voorkomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond de Nederlandse visserij onder streng toezicht van de Dienst van de Visserijen en de Duitse autoriteiten. Veel schepen waren gevorderd of mochten slechts beperkt uitvaren vanwege zeemijnen en oorlogsgevaar. Vis was een schaars en kostbaar goed.

Om te voorkomen dat vis buiten de officiële distributiekanalen (en dus buiten het bereik van de bezetter en de officiële rantsoenering) verdween, moesten alle vangsten via de visafslag worden verhandeld. Vissers hadden echter van oudsher recht op een deel van de vangst voor eigen gebruik (de zogenaamde "zootje vis"). Dit "Geleidebiljet" legaliseerde dat gebruik binnen de strikte regels van de distributiestamkaart en voorkom dat een visser bij controle onderweg beschuldigd zou worden van illegale handel of diefstal. De afkorting "To" linksonder is mogelijk een administratieve code voor de drukker of een specifieke afdeling van de lokale overheid.