Archief 745
Inventaris 745-386
Pagina 34
Dossier 107
Jaar 1942
Stadsarchief

Doorslag van een getypt officieel bericht/memo.

Origineel

Doorslag van een getypt officieel bericht/memo. Polstra. Anton Hendrik , geb. 5-12-1912, Oeterwalenstraat 46 I.
Familienstand: Geheiratet, keine Kinder.

Zwarts, Paulus Hendricus , geb.16-5.1889, Oeterwalenstraat 46 hs,
Familienstand; Geheiratet, 2 Kinder.

Pietersma. Willem , geb.21.10.1923, Wagenaarstraat 113 hs.
Familienstand: nicht geheiratet.

Zwaan. Jacobus, Martius, geb.8.8.1922, P.Nieuwlandstraat 15 II.
Familienstand:nicht geheiratet.

  Schlieslich mache ich Sie darauf aufmerksam, dass für sieben

jüdische Fischhandelsgeschäfte vom Reichskommissar als Verwalter ist
angewiesen: Firma A.J.van Rijsbergen " Imex " , Ymuiden.
Als Stellvertreter in Amsterdam tritt für diese Firma auf:
J.A.Muller, Amstelveid 7. Sowohl Herr Muller als sein Personal sind
nach dem 9.Mai 1940 als Fischhändler in Amsterdam aufgetreten.

                                     Der Direktor, *   **Administratieve vervolging:** Het document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische uitvoering van de onteigening van joodse bezittingen (arisering) tijdens de bezetting.
  • Verwalter-systeem: Het meldt dat de firma A.J. van Rijsbergen uit IJmuiden door de Reichskommissar is aangesteld als Verwalter (bewindvoerder) voor zeven joodse vishandelszaken. Dit was de juridische weg die de nazi's gebruikten om joodse ondernemers uit hun bedrijf te zetten en de controle over te dragen aan "ariërs".
  • Locaties: De genoemde adressen (Oeterwalenstraat, Wagenaarstraat, Pieter Nieuwlandstraat) liggen in de Amsterdamse Dapperbuurt en Indische Buurt, wijken waar destijds veel joodse Amsterdammers woonden en werkten.
  • Legitimatie: De tekst benadrukt dat J.A. Muller (de vertegenwoordiger in Amsterdam) en zijn personeel al sinds de inval (9 mei 1940) actief zijn als vishandelaars, wat waarschijnlijk diende als bewijs van hun "vakkundigheid" en politieke betrouwbaarheid voor de bezetter.
  • Taalfouten: Er staan enkele kleine spelfouten in het Duits (zoals "Schlieslich" in plaats van Schließlich en "Amstelveid" wat waarschijnlijk Amstelveen of Amstelveenscheweg moet zijn), wat vaker voorkwam bij documenten opgesteld door Nederlandse instanties die in het Duits correspondeerden met de bezetter. Dit document bevindt zich in de context van de economische uitsluiting van joden in Nederland. Vanaf eind 1940 moesten joodse bedrijven worden aangemeld. Vervolgens werden deze bedrijven ofwel geliquideerd, ofwel onder beheer gesteld van een pro-Duitse beheerder (de Verwalter). In de vishandel, een sector waarin veel joden werkzaam waren in Amsterdam, was dit proces zeer ingrijpend. De aanstelling van een firma uit IJmuiden (het centrum van de Nederlandse visserij) als beheerder voor Amsterdamse winkels was een strategische keuze van de bezetter om de distributieketen onder controle te krijgen. De vier mannen bovenaan de lijst waren vermoedelijk werknemers of direct betrokkenen wiens gegevens gecontroleerd moesten worden in het kader van deze overname.

Samenvatting

  • Administratieve vervolging: Het document is een treffend voorbeeld van de bureaucratische uitvoering van de onteigening van joodse bezittingen (arisering) tijdens de bezetting.
  • Verwalter-systeem: Het meldt dat de firma A.J. van Rijsbergen uit IJmuiden door de Reichskommissar is aangesteld als Verwalter (bewindvoerder) voor zeven joodse vishandelszaken. Dit was de juridische weg die de nazi's gebruikten om joodse ondernemers uit hun bedrijf te zetten en de controle over te dragen aan "ariërs".
  • Locaties: De genoemde adressen (Oeterwalenstraat, Wagenaarstraat, Pieter Nieuwlandstraat) liggen in de Amsterdamse Dapperbuurt en Indische Buurt, wijken waar destijds veel joodse Amsterdammers woonden en werkten.
  • Legitimatie: De tekst benadrukt dat J.A. Muller (de vertegenwoordiger in Amsterdam) en zijn personeel al sinds de inval (9 mei 1940) actief zijn als vishandelaars, wat waarschijnlijk diende als bewijs van hun "vakkundigheid" en politieke betrouwbaarheid voor de bezetter.
  • Taalfouten: Er staan enkele kleine spelfouten in het Duits (zoals "Schlieslich" in plaats van Schließlich en "Amstelveid" wat waarschijnlijk Amstelveen of Amstelveenscheweg moet zijn), wat vaker voorkwam bij documenten opgesteld door Nederlandse instanties die in het Duits correspondeerden met de bezetter.

Historische Context

Dit document bevindt zich in de context van de economische uitsluiting van joden in Nederland. Vanaf eind 1940 moesten joodse bedrijven worden aangemeld. Vervolgens werden deze bedrijven ofwel geliquideerd, ofwel onder beheer gesteld van een pro-Duitse beheerder (de Verwalter). In de vishandel, een sector waarin veel joden werkzaam waren in Amsterdam, was dit proces zeer ingrijpend. De aanstelling van een firma uit IJmuiden (het centrum van de Nederlandse visserij) als beheerder voor Amsterdamse winkels was een strategische keuze van de bezetter om de distributieketen onder controle te krijgen. De vier mannen bovenaan de lijst waren vermoedelijk werknemers of direct betrokkenen wiens gegevens gecontroleerd moesten worden in het kader van deze overname.

Kooplieden in dit dossier 9

A. Goldberg Uilenburg
M. v. d. Heijden Uilenburg
A v Duinhof Uilenburg
C. Blanken Uilenburg
H. Westerveld Uilenburg
J. de Nobel Uilenburg
T. Heefkerk Uilenburg
G. Slappendel Uilenburg

Gerelateerde Documenten 2