Officiële brief/circulaire. 1 October 1942. Nederlandsche Visscherijcentrale, Afdeeling Prijzen (Juliana van Stolbergplein 3-4, 's-Gravenhage). NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3-4 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 – TELEGRAMADRES: NEDVISCEN – TELEFOON 720080 – INTERCOMM. XX
VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 720060, TOESTEL 674, EN 722641

Afd. Prijzen. № 24125/386.
Betreffende: groothandelaren en commissiekoopers.

's-Gravenhage, 1 October 1942.

A A N
de Heeren Directeuren van de Vischafslagen.

In de afgeloopen weken zijn door de Nederlandsche Visscherijcentrale aan handelaren mededeelingen toegezonden, waarin wordt vermeld, dat zij voorloopig in een bepaalde groep zijn toegelaten. Deze toelating beteekent geenszins, dat men niet in andere groepen zal worden toegelaten.

Het schijnt evenwel, dat vooral de voorloopige toelating tot de groep groothandelaren bij de betrokkenen tot misverstanden aanleiding heeft gegeven, meer speciaal in verband met de functie van commissiekooper.

Het is bekend, dat vooral bij den handel in zoetwatervisch de functie van groothandelaar en commissiekooper door denzelfden persoon wordt uitgeoefend. Deze persoon kocht dus eenerzijds voor eigen rekening, terwijl hij tevens als commissiekooper voor rekening van een ander optrad.

Ondanks een voorloopige toelating als groothandelaar blijft een handelaar, voor zoover hij vroeger als commissiekooper optrad, ook thans nog commissiekooper en mag hij bijvoorbeeld in geen geval in plaats van commissie, aan zijn opdrachtgever de groothandelsmarge in rekening brengen. Mocht dit in bepaalde gevallen toch hebben plaatsgevonden, dan heeft de betrokkene zich schuldig gemaakt aan een prijsovertreding en dient hij onverwijld het teveel ontvangene aan den daarop rechthebbende terug te zenden.

Zoodra door de voorloopige toelatingen in bepaalde groepen andere, dan tot heden geldende regelen en gewoonten van kracht zullen worden, zal dit ten spoedigste aan belanghebbenden worden bekend gemaakt.

NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[Handtekening: M. v. d. Broek (?)]

Kr/Mu.

[Logo A] 19679 - '41 - K 983 * Kernboodschap: De brief dient om verwarring weg te nemen over de nieuwe categorisering van handelaren door de Nederlandsche Visscherijcentrale. Handelaren die voorlopig als 'groothandelaar' zijn aangemerkt, mogen deze status niet misbruiken om hogere marges te rekenen wanneer zij in werkelijkheid als 'commissiekooper' (tussenpersoon) optreden.
* Handhaving: De tekst is streng van toon. Het onterecht rekenen van een groothandelsmarge wordt expliciet benoemd als een "prijsovertreding". Er wordt geëist dat teveel ontvangen gelden onmiddellijk worden gerestitueerd.
* Terminologie: Het document maakt een scherp onderscheid tussen kopen voor eigen rekening (groothandel) en kopen in opdracht van een ander (commissiehandel). Dit was cruciaal voor de prijsbeheersing in de visketen.
* Taalgebruik: Kenmerkend formeel ambtelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw (bijv. de uitgangen op -en, zoals "afgeloopen", "mededeelingen" en de naamvallen zoals "bij den handel"). * Historische periode: Dit document stamt uit de Tweede Wereldoorlog (1942), tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC): Dit was een overheidsorgaan (onderdeel van de distributieorganisatie) dat tijdens de bezetting werd opgericht of aangepast om de productie, distributie en prijsvorming van vis strikt te reguleren. Vanwege de voedselschaarste was controle op prijzen en marges essentieel om de zwarte markt tegen te gaan en de voedselvoorziening (onder controle van de bezetter) te stroomlijnen.
* Economische ordening: De bezetter voerde een "strakke geleide economie" in. Handelaren moesten exact gecategoriseerd worden om te bepalen welke winstmarges zij mochten hanteren. De brief illustreert de overgang naar dit streng gereguleerde systeem en de frictie die dat opriep in de bestaande handelspraktijken (zoals de combinatie van groothandel en commissiehandel in de zoetwatervis).