Handgeschreven brief 5 september 1942 D. Gooijer, Vishandel, Roelof Hartstraat 58, Amsterdam (Z) Den Heer Ter Haar, Inspecteur Marktwezen Amsterdam [Linksboven, gestempeld/geschreven:]
Nº 46a/734/1 M. 1942 7/10 V5

[Rechtsboven, in potlood/lichte inkt:]
bekijken [paraaf]

[Rechtsboven, diagonaal geschreven:]
even afwachten

Amsterdam 5 September 1942

Den Heer Ter Haar
Inspecteur Marktwezen Amsterdam.

Ondergeteekende D Gooijer
Vishandel Roelof Hartstr 58 A’dam (Z)
Bij deze wil ik u mededeelen dat mijn verdeeling van zeevisch te weinig is, een halve fijn (12½ KG) en een heele grofvisch (25 KG). Het vorige jaar Februari 1941 werd de visch uit Noorwegen van Importeurs in overleg met de Nederlandsche Visscherij centrale en de invoercombinatie verdeeld, mijn toewijzing was 75 of 80 KG per keer 2 a 3 maal per week, deze toewijzing had ik verkregen van het gekochte aantal kilo’s van de Rijks visch afslag te Ymuiden, en van de Ymuider importeurs, daarbij kwam nog het persentatie van de Firma Rietdijk te Ymuiden. En de dagelijkse gekochte visch van de Gemeentelijke visch afslag te Amsterdam, daarvan getuigen toch de afslagboeken! Krijg ik nu, terwijl ik heelemaal afgesloten ben van Ymuiden, de laagste toewijzing. Spoedig zag ik gaarne daar een wijziging in.

Bij voorbaat mijn dank
Hoogachtend
D Gooijer

[Onderaan, diagonaal geschreven en onderstreept:]
afwijzen

[Linksonder, in rode inkt/potlood:]
46a/734/2 12/10/42 [paraaf] In deze brief beklaagt vishandelaar D. Gooijer zich over de toegewezen hoeveelheid zeevis (het quotum) die hij ontvangt. Hij voert aan dat zijn huidige toewijzing van 12,5 kg 'fijne' vis en 25 kg 'grove' vis schril afsteekt tegen de 75 tot 80 kg die hij in 1941 meerdere malen per week ontving.

Gooijer onderbouwt zijn recht op een groter aandeel door te verwijzen naar zijn historische inkoopcijfers bij de Rijksvisafslag in IJmuiden en de Gemeentelijke visafslag in Amsterdam. Hij wijst erop dat de administratie ("afslagboeken") zijn eerdere handelsvolume kan bevestigen. De brief toont de frustratie van een ondernemer die door de stringente distributieregels en de afsluiting van zijn normale aanvoerkanalen (IJmuiden) in zijn voortbestaan wordt bedreigd.

De ambtelijke reactie op de brief is kort en bondig: in de kantlijn staat eerst "even afwachten", maar uiteindelijk wordt de aanvraag op 12 oktober 1942 resoluut met "afwijzen" beantwoord. Het document dateert uit september 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikt distributiestelsel vanwege groeiende schaarste.

1. Schaarste en Distributie: De visserij op de Noordzee was nagenoeg stilgelegd vanwege oorlogsgevaar (mijnen en militaire operaties). Hierdoor was men afhankelijk van import uit Noorwegen (ook bezet door Duitsland). De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) hield namens de bezetter en de Nederlandse overheid strikt toezicht op de verdeling van de schaarse vis.
2. Bureaucratie: Klachten over toewijzingen waren schering en inslag. De overheid probeerde de handel te centraliseren om de zwarte markt tegen te gaan en de voedselvoorziening (en export naar Duitsland) te controleren.
3. Toponiemen: "Ymuiden" (IJmuiden) was en is de belangrijkste aanvoerhaven voor zeevis. Dat Gooijer schrijft dat hij "heelemaal afgesloten" is van IJmuiden, duidt op de beperkingen die de bezetter oplegde aan het transport en de handel tussen verschillende regio's en de kustgebieden (Sperrgebiet). D. Gooijer Marktwezen Amsterdam (Inspecteur) Marktwezen