Ambtelijk rapport/verslag van een inspecteur. 8 oktober 1942. (Noot: Doorgehaalde tekst is weergegeven als ~~tekst~~, handgeschreven toevoegingen tussen [haken])

dit uren duurt. Geen enkele steunde hem in zijn bewering, dat onderwicht werd gegeven.
Ter verduidelijking van de beschuldigingen van Triest aan het adres van Lammers ~~van~~ van Zanten, het volgende:
Op den eersten dag der aalverdeeling werd door den aanvoerder Kobus Visser een kist met aal op zijn wagen voor Lammers, vast gehaald. [houden.]
Voor de verdeeling gebeurde zulks dagelijks. Ik was dien ochtend op de markt aanwezig en toen mij het bovenstaande werd medegedeeld, heb ik de kist aal van de auto laten halen en in de hal laten plaatsen. Lammers, door mij ter verantwoording geroepen, deelde mij mede, dat hij geen ~~all~~ aal bij Kobus Visser had besteld en Visser de aal buiten zijn weten op de auto had laten staan.
Visser meende echter, dat hij Lammers nog wel mocht leveren buiten de verdeeling ~~om~~.
Eeen en ander was trouwens onder het oog van al de kooplieden geschied, dus van zwendel was toen geen sprake.
Triest vond het echter noodig om dit geval nog eens uit te spelen, teneinde aan te toonen, hoe slecht Lammers toch wel was.
Van Zanten deelde mij desgevraagd mede, dat Triest niet van hem, doch van Postma mosselen had gekocht tegen een te duren prijs. Wel had van Zanten als groothandelaar Postma de mosselen duurder geleverd, daar ook hij boven de maximumprijs had moeten inkoopen.
[ / (vonnis) ] Deze zaak is door de prijsbeheersing behandeld en het proces-verbaal is nog in het bezit van van Zanten.
Van Zanten deelde nog mede, dat Triest er eerst sterk bij Postma op aangedrongen had hem de zure mosselen tegen een hoogeren prijs te leveren en direct na levering dit had aangegeven bij de prijsbeheersing. Dit wat de beschuldigingen betreft.
Sliphorst deelde mij verder mede, gistermorgen bij het lossen van de wagon mosselen de leiding te hebben gehad.
Ieder, ook Triest, heeft zijn volle gewicht ontvangen, ondanks het feit, dat de Combinatie 21 balen onderwicht heeft moeten vergoeden.
Desgewenscht worden de kuipen voorgewogen. Hieruit blijkt wel, dat Lammers met de afgifte der mosselen niets te maken heeft gehad.
Triest is een zeer recalcitrant persoon, die direct klaar is met allerlei dreigementen en dan ook weer hedenmorgen het volgende dreigement aan het adres van van Zanten uitte: "wanneer ik met je alleen was, sodemieterde ik je het Y in".
In verband met het hierboven gerapporteerde, geef ik U in overweging Triest wegens ernstige ordeverstoring streng te straffen.

Amsterdam, 8 October 1942,
De Inspecteur,
[getekend: A. de Maar]

[Handgeschreven aantekeningen onderaan in rood en potlood:]
Blijkens de Maar wenscht
Van Zanten geen aanklacht – de
deze tegen Triest (bedreiging)
wegens verstoren van de orde
14 dagen + voordat 3 maanden
ontzegging toegang Vischmarkt

Aan Triest 469/747/2
Aan W.L.M. 469/747/3 Dit document is een ambtelijk verslag over een conflict op de Amsterdamse vismarkt tijdens de Duitse bezetting. De kern van het conflict draait om de persoon Triest, die andere handelaren (Lammers en Van Zanten) beschuldigt van fraude bij de verdeling van aal en het overtreden van prijsvoorschriften bij mosselen.

Uit het rapport van de inspecteur blijkt echter dat Triest zelf als de aanstichter wordt gezien. Er is sprake van "lok-aankopen": Triest zou hebben aangedrongen op een te hoge prijs om de verkoper vervolgens aan te geven bij de Prijsbeheersing. De inspecteur nuanceert de overtredingen van de anderen (zoals het buiten de verdeling om leveren van aal) als openlijk en dus niet als "zwendel".

De toon van het rapport is strikt en veroordelend jegens Triest, die wordt omschreven als "recalcitrant". Het dreigement om iemand "het IJ in te sodemieteren" wordt expliciet geciteerd als grond voor straf. De handgeschreven krabbels onderaan duiden op de uiteindelijke sanctie: een toegangsverbod van drie maanden voor de vismarkt en een mogelijke hechtenis van 14 dagen. Het document dateert uit oktober 1942, een periode waarin Nederland bezet was door nazi-Duitsland. Voedselvoorziening en handel stonden onder strikte controle van de autoriteiten.
1. Schaarste en distributie: Vis (zoals aal en mosselen) was onderworpen aan een verdeelsysteem om de schaarste te beheersen. Handel buiten dit systeem ("buiten de verdeeling") werd streng gecontroleerd.
2. Prijsbeheersing: Het 'Bureau van de Prijsbeheersing' hield toezicht op maximumprijzen om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. In dit document zien we hoe handelaren onderling probeerden te overleven door hogere inkoopprijzen door te berekenen, wat formeel verboden was.
3. Spanningen op de werkvloer: De tekst illustreert de enorme sociale druk en het wantrouwen tussen handelaren. Het aangeven van collega's bij de autoriteiten (collaboratie of simpelweg opportunisme) was een reëel risico in deze tijd.
4. Jurisdictie: De inspecteur rapporteert vermoedelijk aan de marktmeester of een hogere politiële instantie. De verwijzing naar "het Y" (het IJ) plaatst de gebeurtenissen onomstotelijk in Amsterdam.