Officiële waarschuwingsbrief van een gemeentelijke instantie. 4 October 1939. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. Den Heer H.L. Rosenbach, Heerenstraat 35 hs, Amsterdam-Centrum. [Logo: Stadswapen Amsterdam]
MARKTWEZEN
AMSTERDAM HG.

TELEFOONNUMMER 85151 VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 25/168/3 M.

BIJLAGE ___ AMSTERDAM (W.) 4 October 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14
ONDERWERP: ______

                                AAN
                                    den Heer H.L. Rosenbach,
                                    Heerenstraat 35 hs,
                                    Amsterdam-Centrum.
                                                    **Wijk 9.**

Verzonden 4/10-'39 [handgeschreven]

        Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt **Albert Cuypstraat** te betalen, waarschuw ik U hierby, dat U alsnog vóór **8 October** a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.
        Ik wys U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blyft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van **9 October** a.s. **onherroepelyk wordt ingetrokken.**
        Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (byvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U **onmiddellyk** myn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

                                            De Directeur,

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633.

--- * Vorm en Structuur: Het document is een standaard voorgedrukt formulier (Model No. 8) van de gemeente Amsterdam, specifiek voor de afdeling Marktwezen. Het bevat administratieve kenmerken zoals een dossiernummer, wijknummer en een handgeschreven verzenddatum.
* Inhoud: De brief is een formele sommatie. De heer Rosenbach heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt. Er wordt een harde deadline gesteld (8 oktober 1939), waarna de vergunning voor de vaste marktplaats onherroepelijk zal worden ingetrokken op basis van het marktreglement.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is ambtelijk en dwingend ("waarschuw ik U hierby", "met nadruk op", "onherroepelyk"). Opvallend is de spelling met de 'y' in woorden als "hierby", "wys", "blyft" en "onmiddellyk", wat in die tijd nog veelvuldig voorkwam in ambtelijke stukken.
* Sociale clausule: De laatste alinea toont een zekere mate van sociale consideratie: indien de wanbetaling voortkomt uit overmacht (zoals ziekte of armoede/het ontvangen van 'steun'), kan de sanctie mogelijk worden afgewend mits men dit direct meldt.

--- * Historisch tijdsbestek: De brief is gedateerd op 4 oktober 1939. Dit is slechts een maand na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (de inval in Polen). Hoewel Nederland op dit moment nog neutraal was, heerste er al grote economische onzekerheid en mobilisatie.
* Locatie: De Albert Cuypstraat huisvest de bekendste dagmarkt van Amsterdam. De heer Rosenbach woonde in de Heerenstraat, in het centrum.
* Persoonsgegevens: De achternaam 'Rosenbach' duidt op een waarschijnlijk Joodse achtergrond van de marktkoopman. Gezien de datum van de brief bevond de Joodse gemeenschap in Amsterdam zich aan de vooravond van de Duitse bezetting (mei 1940), wat deze administratieve waarschuwing achteraf bezien een extra lading geeft. Veel kleine zelfstandigen en marktkooplieden hadden het in de late jaren '30 economisch zwaar (nasleep van de crisisjaren), wat de referentie naar 'steun' verklaart.
* Archivaris-opmerking: Dit document is een voorbeeld van de strikte bureaucratische controle die de gemeente Amsterdam uitoefende op het marktwezen, waarbij zelfs kleine betalingsachterstanden direct tot dreiging met intrekking van de broodwinning leidden.