Ambtelijke correspondentie (kopie van een brief). 24 september 1942. VD/HG.

77/37/19 H.

Bedrijfsleider

Verzonden 25/9

24 September 1942.

Straf Gebr.P. en J.Karseboom
Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 dezer om spoedig advies ontvangen stuk no.54/21 L.M.1942 heb ik de eer U te berichten, dat de expediteursfirma Karseboom, firmanten P. en J. Karseboom, in aansluiting op een door mij voor den tijd van 14 dagen opgelegde straf, met ingang van 29 Mei j.l. bij Besluit van den Burgemeester d.d. 29 Mei jl. No. 54/21 L.M., wegens het ernstig in gevaar brengen van den goeden gang van zaken bij de distributie van aardappelen op de Centrale Markt, is gestraft met ontneming van het recht van toegang tot de Centrale Markt voor onbepaalden tijd, zulks krachtens het bepaalde in artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt.

De feiten, welke aanleiding gaven tot deze strafmaatregel, zijn neergelegd in mijn voorstel d.d. 22 Mei jl. No.77/37/8 H.; daaruit blijkt, dat de firma Karseboom is gestraft wegens het onbevoegd uitoefenen van den groothandel met een partij aardappelen, welke niet voor de consumptie geschikt was, zoomede wegens het drijven van handel met een bon, rechtgevende op den aankoop van 25 hl. zandaardappelen. Het gaat hier derhalve om twee afzonderlijke zaken. Bij bovenbedoelde transacties zou tevens overschrijding der maximumprijzen hebben plaatsgevonden.

Van de gepleegde feiten staat alleen de overschrijding van de maximumprijzen ter beoordeeling van den Inspecteur voor de Prijsbeheersching. Van de beide gevallen van prijsoverschrijding heeft de prijsrechter thans nog alleen één geval berecht; in dit geval heeft de prijsrechter volstaan met het eischen van een geringe boete, omdat hij, naar hij mij in een telefonisch onderhoud mededeelde, rekening hield met de zware straf van ontzegging van toegang tot de Centrale Markt, welke van Gemeentewege reeds was toegepast. De van Gemeentewege tegen Karseboom genomen maatregelen zijn echter gebaseerd op overtredingen van het Marktreglement, welke zich geheel en al aan de beoordeeling van den prijsrechter onttrekken. Een en ander heb ik bij vorengenoemd onderhoud reeds onder de aandacht van den prijsrechter (Mr. Hattink) gebracht.

--- * Kern van het document: De brief betreft de handhaving van marktreglementen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De firma Karseboom is zwaar gestraft (ontzegging van toegang tot de markt voor onbepaalde tijd) vanwege malversaties in de aardappelhandel.
* Overtredingen:
1. Onbevoegd groothandel drijven met aardappelen die ongeschikt waren voor consumptie.
2. Illegale handel met een aankoopbon voor 25 hectoliter zandaardappelen.
3. Overschrijding van de wettelijk vastgestelde maximumprijzen.
* Juridische complexiteit: Er is sprake van een dubbele bestraffing. Enerzijds is er de gemeentelijke straf (marktverbod door de Burgemeester), anderzijds de strafrechtelijke beoordeling door de Prijsrechter (Mr. Hattink). De Prijsrechter legde een lage boete op omdat hij de gemeentelijke straf al erg zwaar vond. De schrijver van de brief benadrukt echter dat de gemeentelijke maatregelen losstaan van de prijsbeheersing en puur gebaseerd zijn op het schenden van het Marktreglement.

--- * Tijdsgewricht: September 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening volledig gereguleerd via een distributiesysteem.
* Centrale Markt: De Centrale Markthallen in Amsterdam waren cruciaal voor de voedselverdeling in de stad. Fraude of 'zwarte handel' in aardappelen werd gezien als een ernstige bedreiging voor de openbare orde en de volksgezondheid.
* Bestuur: De burgemeester en wethouders onderhielden nauwe contacten met instanties zoals de Inspecteur voor de Prijsbeheersing om de inflatie en illegale winsten in de oorlogseconomie te beteugelen. De strenge toon in het document illustreert de nultolerantie van de autoriteiten jegens verstoringen van het distributieapparaat.