Archiefdocument
Origineel
27 juli 1942. Gemeente Amsterdam, Raadhuis, O.Z. Voorburgwal (ondertekend door de Wethouder voor de Levensmiddelenvoorziening). Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. [Briefhoofd]
Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal
[Adressering]
Aan den Directeur
v/h Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM
[Handgeschreven toevoeging in blauw potlood:] m. Dir.
[Metadata linkerzijde]
Telefoon: 43130, 43321
Men wordt verzocht, bij het antwoord nauwkeurig den datum, het nummer en de afdeeling van dezen brief te vermelden.
Afd. L.M. No. 54/21 Bijlagen
Onderwerp: (1942)
Datum: 27 Juli 1942.
d.Str/E
[Inhoud]
Ingevolge Uw schrijven van 22 Mei 1942 j.l. heb ik den Burgemeester voorgesteld de expediteurs P.en J. Karseboom en J.F.Jansen wegens verhandelen van distributiebescheiden, inzake een aardappelbon van 25 Hl., den verderen toegang tot de Centrale Markt te ontzeggen. De Burgemeester heeft in dezen geest besloten.
Mijn aandacht wordt erop gevestigd, dat bij dezen handel in distributiebescheiden mede betrokken waren A.H.J.van Mourik en P. Groot en dat deze beiden nog steeds toegang tot de Centrale Markt hebben.
[Kanttekening links bij deze alinea, met een haakje en asterisk:] door De Vries*
Gaarne zal ik van U vernemen op welke gronden of om welke redenen U destijds niet voorgesteld hebt eveneens genoemde van Mourik en Groot den toegang tot de Centrale Markt voorloopig dan wel voor goed te ontzeggen.
[Ondertekening]
De Wethouder
voor de Levensmiddelenvoorziening, Wasch-
en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,
[Onduidelijke handtekening]
[Voetnoot en stempels]
Model G.A. 5. 25.000-2-'41
No. 77/37/16 M. 1942 29/7 [Groot paars stempel met handgeschreven datum]
[Handgeschreven rechtsonder:] 97
[Handgeschreven linksonder in potlood:] I. ter Scene bellen p. 7/8-'42 [Gedeeltelijk leesbaar] Deze brief is een formeel administratief schrijven vanuit het Amsterdamse stadhuis aan de directie van het Marktwezen. De kern van de brief is een berisping of een verzoek om verantwoording. De Wethouder stelt vast dat, hoewel drie expediteurs (Karseboom en Jansen) zijn gestraft met een ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt wegens fraude met aardappelbonnen, twee andere betrokkenen (Van Mourik en Groot) de dans zijn ontsprongen.
De toon is zakelijk maar dwingend. De wethouder vraagt expliciet waarom deze twee personen niet ook zijn voorgedragen voor een sanctie. Het document toont de nauwgezette bureaucratische controle op de voedseldistributie en de harde maatregelen tegen de zwarte handel in die periode. De handgeschreven kanttekeningen suggereren een actieve dossierbehandeling en interne opvolging ("door De Vries", "bellen"). Het document dateert uit juli 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselschaarste was in deze periode een groot probleem en alles was 'op de bon'. De distributiebescheiden waarover in de brief gesproken wordt (zoals de genoemde aardappelbon van 25 Hectoliter), waren cruciaal voor de gecontroleerde voedselvoorziening.
Fraude met of handel in deze bonnen werd door de bezetter en het door hen gecontroleerde gemeentebestuur zwaar bestraft. De Centrale Markt in Amsterdam (gelegen aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de voedselaanvoer voor de stad. De toegang ontzeggen tot dit terrein betekende voor expediteurs feitelijk een beroepsverbod. Deze brief illustreert hoe de lokale overheid werd ingezet om de distributiewetten strikt te handhaven en hoe zelfs kleine inconsistenties in de handhaving werden opgemerkt en gecorrigeerd. De ondertekening door de wethouder voor 'Levensmiddelenvoorziening' en tevens 'Wasch- en schoonmaakinrichtingen' typeert de brede, vaak overbelaste portefeuille van bestuurders in oorlogstijd.