Officieel rapport / Proces-verbaal van het Marktwezen. 1 juli 1942. Nº 77/49/1 M. 1942 5/7

R A P P O R T

In aansluiting op het rapport van den controleur Fleijsman, d.d. 27 Juni 1942, betreffende het geval Hilten en zonen, kan ik U thans melden hetgeen bij nader onderzoek is gebleken.
A.M. Hilten erkende de groente en fuit [sic] te hebben verkocht zooals in het rapport van Fleijsman vermeld, tegen de prijs eveneens in bedoeld rapport gemeld. Hierna volgen de prijzen die A.M. Hilten heeft berekend en welke hij had mogen berekenen. Een kist tomaten tegen 66 cent per K.G. Maximum prijs detaillisten 55 cent per K.G. Een mandje en 2 kistjes kersen tegen 92 cent per K.G. Maximum detaillistenprijs 81 cent per K.G. Een kist doperwten tegen 60 cent per K.G. Maximumprijs 38 cent per K.G. Twee zakken tuinboonen tegen 50 cent per K.G. Maximumprijs 25 cent per K.G. Al deze prijzen vastgesteld voor de periode van 24 Juni tot en met 30 Juni 1942 voor detaillisten. Hieruit blijkt, dat A.M. van Hilten zich heeft schuldig gemaakt aan prijsoverschrijding, terwijl dit evenzeer geldt voor kooper C.F. Schultz.

Dat kooper P. van Hilten zich aan eenig strafbaar feit heeft schuldig gemaakt blijkt niet uit het rapport van Fleijsman en is ook mij bij onderzoek niet kunnen blijken. H. van Hilten, die als personeel in dienst is bij zijn vader P. van Hilten, verklaarde mij, dat hij op Zaterdag 27 Juni vanuit de loods in de Govert Flinckstraat 37 alhier, een kist met bloemkool naar zijn huis had gebracht, welke bestemd was voor de eigen familie, terwijl hij later aan het politieposthuis in de Ferdinand Bolstraat een zak doppers en een kistje kersen had bezorgd voor de aldaar dienstoende agenten van politie. Bij telefonische informatie werd mij inderdaad bevestigd, dat van Hilten Zaterdag 27 Juni groenten had laten bezorgen aan bedoeld posthuis en ook dat hij op Maandag 29 Juni aldaar groenten en fruit had bezorgd. Waar van Hilten zijn overigens gelaten had was uiteraard niet meer na te gaan.

Marginale notitie (links): F grooten

Amsterdam 1 Juli 1942
Controleur,
(handtekening S. Ulthuis?)

Den Heer Bedrijfschef van het Marktwezen.

Inzake de verkoop van groenten van A.M. Hilten aan kooper H.J. Groothedde, eveneens gemeld in het rapport van den controleur Fleijsman, merk ik op, dat A.M. van Hilten zich ook hierbij aan prijsoverschrijding heeft schuldig gemaakt. Voor de peulen heeft hij namelijk 75 cent per K.G. gerekend terwijl de detaillistenprijs slechts 38 cent per K.G. bedroeg. Ook Groothedde is hierin mede schuldig.

Amsterdam 1 Juli 1942
Controleur,
(handtekening S. Ulthuis?)

[Handgeschreven krabbels onderaan in rood/bruin potlood en zwarte inkt, waaronder:]
A.M. v. Hilten / overtreding prijs / doorgeven aan politiebureau * Prijsoverschrijding: Het document legt gedetailleerd vast hoe de wettelijke maximumprijzen voor levensmiddelen werden overschreden. De marges waren aanzienlijk: tuinbonen werden bijvoorbeeld voor het dubbele van de toegestane prijs verkocht (50 cent in plaats van 25 cent).
* Handhaving en Controle: Het rapport toont de actieve rol van de controleurs van het 'Marktwezen' in Amsterdam. Er is sprake van dossieropbouw waarbij zowel de verkoper als de kopers (Schultz en Groothedde) als schuldigen worden aangemerkt.
* Corruptie/Begunstiging: Een opvallend detail is de vermelding dat er groenten en fruit werden bezorgd bij het politieposthuis in de Ferdinand Bolstraat. Hoewel de controleur dit noteert, lijkt er een zweem van 'gunstbetoon' of omkooppraktijken door de familie Van Hilten aan de politie door te schemeren om vervolging af te kopen of goodwill te kweken.
* Locaties: De loods aan de Govert Flinckstraat 37 was blijkbaar een centrale plek voor de handel en opslag van deze goederen. Dit document stamt uit juli 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanwege de toenemende schaarste werden bijna alle levensmiddelen gerantsoeneerd en werden er strikte maximumprijzen ingesteld om inflatie en woekerwinsten op de zwarte markt tegen te gaan. De Dienst van het Marktwezen hield hier streng toezicht op. Overtredingen van de prijsvoorschriften werden zwaar gestraft, aangezien de distributie van voedsel essentieel was voor de openbare orde. De vermelding van leveringen aan de politie is historisch interessant, omdat het de complexe relatie tussen burgers, handelaren en de (onder de bezetter dienende) Nederlandse politie illustreert.