Proces-verbaal (officieel verslag van een opsporingsambtenaar). Zaterdag 30 mei 1942. [Linksboven]
C.C.D. Dpt v Landbouw + Visscherij
Afd algemeene controle
District III N. Holland
Pro Justitia
Proces-verbaal No
contra S Boon te Amsterdam en
H Platje te Amsterdam
overtreding art 11 het Crisistuinbouwbesluit 1940
en art 14 ~~prijsvormingsbesluit~~ [doorgehaald]
en art 2 tuinbouw afzetbesluit
en art 2 tuinbouw transportbesluit

[Rechtsboven]
Inbeslagname

[Hoofdtekst]
Proces-Verbaal
Op Zaterdag 30 Mei 1942 omstreeks 6.00 uur v.m. bevond ik Antonius Verburg, controleur LC W33 wonende te Amsterdam C. Dirksstr. 13-II hoog, gaande naar mijn post, op den openbaren weg, den Adm. de Ruyterweg te Sloten, ter hoogte van perceel 395.

Op plaats en tijd voornoemd werd door mij geconstateerd dat door den groentenhandelaar S Boon vanaf een met paard bespannen kar eenige kisten wortelen, peterselie en prei in zijn winkel werden gebracht.

Na mij te hebben gelegitimeerd, vroeg ik hem, wat hij met die groenten bedoelde en waar die vandaan kwamen. Hij antwoordde mij: "5 kistjes zijn door mij bij mijn collega H. Platje gekocht, de overige 8 kistjes die nog op den wagen staan moet ik medenemen naar de centrale markt." Daarna werd door mij in den winkel van S Boon een controle gehouden, waarbij mij bleek dat aldaar o.m. zich bevonden 32 kisten spinazie welke spinazie er versch geplukt uitzag en waarop nog druppels vocht aanwezig waren. Op de vraag waar hij deze spinazie vandaan had, gaf S Boon tot bescheid: "Deze kisten spinazie zijn door mij gistermiddag op de centrale markt bij een grossier gekocht. Wie die grossier is, weet ik echter niet." Nadat ik Boon voortdurend op het onwaarschijnlijke van zijn verklaring had gewezen, volhardde hij bij zijn verklaring, waarna ik, verbalisant, inbeslagname vorderde van, en in beslag nam:

32 kisten spinazie, 224 kg;
2 kisten wortelen, 20 kg;
3 kisten prei, 45 kg;
4 kisten peterselie, 300 bos;
4 kisten radijs, 200 bos.

welke waren door mij werden gedeponeerd bij de Ned. Veiling Centrale Markt te Amsterdam. Verder heb ik door mij een inbeslagnameformulier No 45533 uitgereikt, terwijl een dergelijk formulier was toegezonden aan de desbetreffende instanties.

[Linkermarge]
F. Zijner waarnemingsvermogen, de hoedheid in art 1 e.v. v.h. Crisistuinbouwbesluit 1940 Dit proces-verbaal documenteert een typische handhavingsactie van de Centrale Controle Dienst (CCD) tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is de verdenking van illegale handel (zwarte handel).

De controleur merkt op dat de spinazie "versch geplukt" is en nog vochtig van de dauw, wat haaks staat op de verklaring van de handelaar dat hij het de dag ervoor op de centrale markt had gekocht. Dit wijst erop dat de producten direct van een kweker uit de buurt (waarschijnlijk Sloten, destijds een tuinbouwgebied) zijn gekocht, buiten het verplichte veiling- en distributiesysteem om. Door producten buiten de officiële kanalen om te verhandelen, konden handelaren hogere prijzen vragen dan de vastgestelde maximumprijzen, maar onttrokken zij ook voedsel aan het distributiesysteem.

De nauwkeurige opsomming van gewichten en eenheden (kisten, kilogrammen en bossen) was cruciaal voor de bewijsvoering in economische strafzaken onder het bezettingsrecht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog voerde de bezetter een strikte geleide economie in om de voedselvoorziening te beheersen en een deel van de opbrengst naar Duitsland te kunnen transporteren. Het Crisistuinbouwbesluit 1940 stelde regels vast voor de teelt, het transport en de verkoop van groenten en fruit.

De CCD was belast met het opsporen van overtredingen van deze regels. Voor veel burgers en handelaren was de "zwarte handel" echter een noodzaak om te overleven of een manier om extra winst te maken. De locatie van het incident, de Admiraal de Ruijterweg in Sloten, lag destijds aan de rand van Amsterdam, grenzend aan de tuinbouwgebieden die de stad van verse groenten voorzagen. Dit maakte het een strategische plek voor controles op illegale aanvoer in de vroege ochtenduren. C. Dirksstr C.C.D. Dpt F. Zijner H. Platje N. Holland S. Boon