Officieel rapport van de Centrale Markt Amsterdam. 25 augustus 1942 (betreft incident op 24 augustus 1942). Controleur Felthuis. De Bedrijfschef van het Marktwezen, Amsterdam. [Stempel linksboven:] No 77/60/1
[Stempel midden boven:] M. 1942 26/8

R A P P O R T

Op Maandag 24 Augustus 1942, omstreeks 11.30 uur v.m, werd mij, ondergetekende, controleur Felthuis, door P,C. Keizer, personeel bij de N.V. Keizers Fruithandel, gevestigd in Hal 28, medegedeeld, dat een jongeman 3 ledige kisten had gestolen van genoemde N.V. Naar aanleiding hiervan heb ik, rapporteur, op het terrein van de Centrale Markt aangehouden op aanwijzing van Keizer een jongeman genaamd:

JOHANNES ZANDVOORT ,

geboren te Delfzijl 2 Februari 1926, wonende Van Hallstraat 114 lll alhier. Zandvoort bekende inderdaad 3 ledige kisten te hebben weggenomen van een stapel welke stond aan de achterzijde van pakhuis Hal 28.
Bij nader verhoor bleek mij tevens dat hij ook des morgens tijdens de markt nog 3 ledige kisten had weggenomen van de achterzijde van genoemd pakhuis. Deze laatste kisten had hij voorloopig neergezet op pier C met de bedoeling ze later in te leveren bij Barend van Dijk. De eerste drie genoemde kisten had hij reeds bij van Dijk ingeleverd doch was hem hiervoor nog geen statiegeld uitbetaald. Dat hij de kisten had weggenomen was nog gezien door P.J. Jonker, eveneens bij de N.V. Keizers Fruithandel. De heer C. Keizer, directeur van genoemde N.V. wenschte van dit geval geen aangifte geen doen. Toegangskaart voor de Centrale Markt van Zandvoort gaat hierbij.

Amsterdam 25 Augustus 1942
controleur,

[Handtekening:] Felthuis

Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen.

[Handgeschreven aantekeningen in blauw potlood:]
JvG [?]

[Handgeschreven aantekeningen in rood potlood:]
77/60/2 77/60/3
14 dagen + voorstel Bm. ontzeg. toeg.
a Dit rapport beschrijft de aanhouding van de 16-jarige Johannes Zandvoort op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam op 24 augustus 1942. Hij werd door controleur Felthuis betrapt op de diefstal van in totaal zes lege fruitkisten van de firma N.V. Keizers Fruithandel (gevestigd in Hal 28).

Kernpunten van het incident:
* Dader: Johannes Zandvoort, een jongeman uit de nabijgelegen Van Hallstraat.
* Feit: Diefstal van 3 kisten rond 11:30 uur en nog eens 3 kisten eerder die ochtend.
* Motief: Het innen van statiegeld bij een zekere Barend van Dijk.
* Getuigen: P.C. Keizer en P.J. Jonker, beiden werkzaam bij de fruithandel.
* Afhandeling: Hoewel de directeur van de fruithandel (C. Keizer) geen formele aangifte wilde doen, werd de toegangskaart van de jongen ingenomen. Uit de rode aantekeningen onderaan blijkt de disciplinaire maatregel: een schorsing van 14 dagen en een voorstel aan de Burgemeester (Bm.) voor een definitieve ontzegging van de toegang tot de markt. Het document dateert uit augustus 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal logistiek punt voor de voedselvoorziening van de stad. In een tijd van toenemende schaarste en distributie op de bon, hadden zelfs lege kisten waarde vanwege het statiegeld.

Opvallend is de strenge interne handhaving. Hoewel het slachtoffer (de firma Keizer) geen aangifte deed — wellicht uit medelijden met de jonge leeftijd van de dader of om rompslomp met de politie te voorkomen — trad het marktbestuur zelf hard op. Het intrekken van de toegangskaart en de voorgestelde ontzegging door de burgemeester waren zware sancties, aangezien veel buurtbewoners in de Staatsliedenbuurt afhankelijk waren van de markt voor werk of (rest)producten. De handgeschreven rode notitie weerspiegelt de bureaucratische afhandeling van kleine criminaliteit binnen de gemeentelijke diensten tijdens de oorlogsjaren.