Archief 745
Inventaris 745-391
Pagina 390
Dossier 100
Jaar 1942
Stadsarchief

Archiefdocument

8 en 9 september 1942.

Origineel

8 en 9 september 1942. [Bovenaan links:]
$N^{\underline{o}} 77/69/1$ $M. 1942 \frac{17}{9}$

[Gecentreerd:]
R A P P O R T .

Op Dinsdag 8 September 1942, omstreeks 12 uur, werd mij, controleur Boen, door controleur H.de Vries een persoon overgegeven, die op het terrerin der Centrale Markt een partij boonen boven de vastgestelde prijs verkocht had. Uit het door mij ingestelde onderzoek is mij het volgende gebleken:

De kooper H.G.Mud, had in overleg met controleur de Vries van een persoon pronk en snijboonen gekocht en wel 30 kisten pronk en 2 kisten snijboonen. Voor deze boonen had hij betaald, pronkers f.0,30 per Kg en snijboonen f 0,50 per Kg.

Deze kooper gaf mij op genaamd te zijn:
Albertus Gerardus Huipen, koopman, geboren 31 December 1905 te Heemskerk (N H) en wonende Oosterweg 14 te Heemskerk.

Hij verklaarde als volgt:
"Heden morgen heb ik aan Mud 30 kisten pronk en 2 kisten snijboonen verkocht. Voor de pronkboonen heb ik 30 cent en voor de snijboonen 50 cent per K.G. berekend. Deze waren door schipper Duiker per vaartuig voor mij aan de Centrale Markt gebracht. Het lag aanvankelijk in mijn bedoeling deze in de stad uit te venten. Daar het mij bekend was, dat er op de Centrale Markt wel meer door koopers groente wordt verkocht aan andere koopers, heb ook ik mijn handel aan verschillende koopers te koop aangeboden. De partij welke Duiker voor mij had aangevoerd bestond uit 47 kisten en heb ik aan de navolgende personen verkocht. Aan Mud 30 kisten pronkboonen en 2 kisten snijboonen; aan kooper A,Gijzen, 3 kisten snijboonen; 7 kisten snijboonen aan kooper J van Dongen en 5 kisten snijboonen aan een mij onbekende Bij al deze koopers heb ik voor de snijboonen 50 cent per K.G. berekend en voor de pronkboonen 30 cent per K.G."

Ik heb deze boonen gekocht van de navolgende tuinders, te weten:
Van de Wed: Stammers te Heemskerk 26 kisten pronkboonen tegen 13 cent per K.G.; van K.Lieshout te Heemskerk 11 kisten pronkboonen tegen 13 cent per K.G.; en 10 kisten snijboonen van C.Duin te Heemskerk tegen 22 cent per K.G. Ik heb deze boonen gekocht buiten de veiling om.

De 32 kisten boonen heb ik, rapporteur, van Mud inbeslaggenomen en doorgezonden naar de Ned: Veiling alhier. Het bedrag dat Mud aan Huipen had betaald, zijnde f.159.50, hetwelk controleur de Vries voorloopig inbeslag genomen had, is weer aan Mud terug gegeven.

Ik heb deze zaak verder ter behandeling overgedragen aan den ambtenaar K.Groen, van de Inspectie voor de Prijsbeheersching, die van zijn bevindingen nader rapport zal uitbrengen. De toegangskaart voor de Centrale Markt van Huipen gaat hierbij. Uit de adminstratie van het Kaartenkantoor is nog gebleken, dat Mud bekend is als bloemenhandelaar. Wel is een aanvrage voor een erkenning voor hem in behandeling, doch officieel is nog niets beslist.

[Onderaan rechts:]
Amsterdam 9 September 1942
Controleur,
[Handtekening: J.P. Boen]

[Onderaan links:]
Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen.
[Handtekening: v.d. Berg]

[Handgeschreven aantekeningen in roodbruine inkt, diagonaal over de onderzijde:]
Mud persoonlijk ernstige waarschuwing gister
Huipen uitsluiting van C.M. voor 3 dagen
wegens nevenhandel
(optreden als groothandelaar)
+ ernstige waarschuwing bij herhaling
zeer scherpe maatregelen. Dit rapport documenteert een economisch delict tijdens de Duitse bezetting. De handelaar Huipen wordt betrapt op het verkopen van bonen voor prijzen die de vastgestelde maxima overschrijden (30 en 50 cent, terwijl hij ze inkocht voor 13 en 22 cent). Bovendien bekent hij de waar "buiten de veiling om" te hebben gekocht, wat een directe schending was van de vigerende distributiewetten.

Opmerkelijk is dat de koper, Mud, handelde "in overleg met controleur de Vries", wat duidt op een opgezette controleactie om Huipen op heterdaad te betrappen. De administratieve afhandeling is zichtbaar in de kanttekeningen: Huipen krijgt een tijdelijk marktverbod en een waarschuwing voor "nevenhandel" (het onbevoegd optreden als groothandelaar). Het document illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening en prijsvorming in oorlogstijd. In 1942 was de schaarste in Nederland groot en was het distributiestelsel volledig van kracht. Om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan, was de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching' zeer actief. Handelaren waren verplicht hun producten via officiële veilingen te verhandelen zodat de overheid zicht hield op de voorraden en de prijzen. De Centrale Markt in Amsterdam was een strategisch punt waar dergelijke controles dagelijks plaatsvonden om de legale voedselketen te beschermen tegen de groeiende "zwarte markt".

Samenvatting

Dit rapport documenteert een economisch delict tijdens de Duitse bezetting. De handelaar Huipen wordt betrapt op het verkopen van bonen voor prijzen die de vastgestelde maxima overschrijden (30 en 50 cent, terwijl hij ze inkocht voor 13 en 22 cent). Bovendien bekent hij de waar "buiten de veiling om" te hebben gekocht, wat een directe schending was van de vigerende distributiewetten.

Opmerkelijk is dat de koper, Mud, handelde "in overleg met controleur de Vries", wat duidt op een opgezette controleactie om Huipen op heterdaad te betrappen. De administratieve afhandeling is zichtbaar in de kanttekeningen: Huipen krijgt een tijdelijk marktverbod en een waarschuwing voor "nevenhandel" (het onbevoegd optreden als groothandelaar). Het document illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening en prijsvorming in oorlogstijd.

Historische Context

In 1942 was de schaarste in Nederland groot en was het distributiestelsel volledig van kracht. Om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan, was de 'Inspectie voor de Prijsbeheersching' zeer actief. Handelaren waren verplicht hun producten via officiële veilingen te verhandelen zodat de overheid zicht hield op de voorraden en de prijzen. De Centrale Markt in Amsterdam was een strategisch punt waar dergelijke controles dagelijks plaatsvonden om de legale voedselketen te beschermen tegen de groeiende "zwarte markt".

Locaties

Centrale Markt Amsterdam; Heemskerk.

Ambtenaren

Bedrijfschef

Gerelateerde Documenten 1