Circulaire (Nr. 574/'42) betreffende prijsvaststelling en distributie van groenten en fruit. 18 december 1942. -3- Circ.No.574/'42 dd. 18 Dec.1942.

PEREN :
| | | IA. | A. | B. |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| Groep I: | Beurré d'Anjou enz. per 100 kg. | f. 57.- | f. 39.- | f. 20.50 |
| " II: | Légipont " 100 " | " 45.- | " 32.- | " 15.- |
| " IIa: | Bréderode " 100 " | " - | " 32.- | " 15.- |
| " III: | Beurré de Mérode " 100 " | " - | " 29.- | " 15.- |
| " IV: | overige soorten " 100 " | " - | " 20.50 | " 15.- |

Wij wijzen U er op, dat voor de niet in onze circulaire genoemde producten, ingevolge de bekendmaking op grond van artikel I van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten en Fruit, de laatst aangegeven prijzen blijven gelden.

UITSCHOT.
Producten die onder normale omstandigheden afgekeurd zouden moeten worden, mogen thans als "uitschot" worden geveild tegen 50 % van den voor het afwijkende product vastgestelden prijs.

VERDEELING VAN DEN AANVOER.
| | Export | Industrie | Binnenland Versch |
| :--- | :---: | :---: | :---: |
| Koolrabi (glas) | 100 % | - | - |
| Appelen, kropsla, roode peen en gele peen zonder lof, schorseneeren, koolrabi (natuur), bloemkool, prei, spruitkool, roode- en savoyekool, knolselderij, uien, koolrapen (A. & B.) en veldsla | 60 % | - | 40 % |
| Witte kool | 25 % | 60 % | 15 % |

De exportpercentages moeten worden genomen van de goedgekeurde op de exportlijst voorkomende producten. De bevoorrading voor de keukens kan eerst uit het voor het binnenland bestemde gedeelte plaats vinden.
Wanneer een voor het binnenland bestemd gedeelte niet door het binnenland wordt afgenomen of den exportprijs niet opbrengt, dan dient ook dit deel voor export te worden verladen.

WITTE KOOL.
De voor de industrie bestemde 60 % dient te worden gemeld bij den Heer A. de Waal, Secretaris Sectie Zuurkool van de vakgroep groentenverwerkende industrie, Hofplein B.4 te Alkmaar, telefoon 2256.

KROTEN.
De telers moeten 5 % per week van hun geteelde kroten aanvoeren. De veilingen dienen hierop toe te zien.

PASTINAKEN EN KOOLRAPEN.
Hiervoor verwijzen wij naar onze circulaire No. 541 dd. 27 November 1942.

APPELEN.
Stipappelen van de sorteeringen IA en A uit de groepen I t/m. V dienen als "B" appelen te worden geveild tegen den voor deze appelen vastgestelden prijs. Stipappelen van de sorteering B, alsmede de stekappelen, behoeven niet meer ter beschikking van de industrie te worden gesteld, doch kunnen aan het binnenland worden afgeleverd tegen ten hoogste f. 7.- per 100 kg.

KWALITEITSVOORSCHRIFTEN.
De kwaliteitsvoorschriften voor 1942 U toegezonden bij circulaire No. 62 dd. 20 Februari 1942, dienen te worden gehandhaafd behoudens indien in deze circulaire afwijkende voorschriften ten aanzien van de maat, sorteering of anderszins zijn gegeven.

PEEN ZONDER LOF.
Alle peen, anders dan jonge bospeen, dient als gebroken peen te worden aangevoerd. Gebroken peen moet volgroeid zijn, terwijl er geen gebarsten, vertakte of houterige exemplaren in mogen voorkomen.
Voor sorteering I komt alleen in aanmerking "Amsterdamsche bak" en "Nantes", welke steeds schoongewasschen ter veiling moeten worden aangevoerd.
Kleine peen van andere soorten, mits gezond, niet gebarsten of vertakt, moet ongewasschen maar ontdaan van zand en grond als stekpeen worden geveild tegen een prijs van f. 2.50 per 100 kg.
Afgekeurde peen, mits vrij van grond en vuil, moet worden geveild tegen een prijs van maximaal f. 1.50 per 100 kg. Dit document is een administratieve richtlijn die de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog illustreert. De kernpunten zijn:

• Prijsbeheersing: Er worden vaste prijzen gehanteerd voor verschillende kwaliteitsklassen (IA, A, B) van fruit, met name peren. Dit was bedoeld om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan.
• Gereguleerde Distributie: De overheid bepaalde exact welk percentage van de oogst naar de export (veelal naar Duitsland), de verwerkende industrie (zoals de zuurkoolsector in Alkmaar) of de binnenlandse markt mocht gaan. Opvallend is dat bij 'glas-koolrabi' 100% voor export bestemd was.
• Efficiëntie en Kwaliteit: Zelfs "uitschot" en "afgekeurde peen" kregen een officiële bestemming en prijs, wat duidt op een poging om elke beschikbare calorie in de voedselketen te houden. Tegelijkertijd bleven strenge sorteer- en wasvoorschriften van kracht voor de hogere kwaliteitsklassen. In december 1942 bevond Nederland zich in het derde jaar van de Duitse bezetting. De economie was volledig omgeschakeld naar een "plan- en oorlogseconomie". Organisaties zoals het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO) stuurden de productie en distributie aan.

De export van grote hoeveelheden voedsel naar Duitsland zorgde voor schaarste in Nederland, wat leidde tot de invoer van het distributiestelsel (de bonkaarten). Deze circulaire laat de achterzijde van dat systeem zien: de dwingende voorschriften voor telers en veilingen om de stroom van goederen naar de gewenste kanalen te forceren. De vermelding van Alkmaar als centrum voor de "Sectie Zuurkool" is historisch accuraat, aangezien Noord-Holland een belangrijk gebied was voor de teelt en verwerking van kool. A. de Waal Rijksbureau Vakgroep