Dienstbrief / officiële waarschuwing. 17 november 1939. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). Den Heer Ph. van Praag Sigaar, Vrolikstraat 253, Amsterdam-Oost. [Handgeschreven, rechtsboven:]
M. de Boer

[Getypt, linksboven:]
HG.

[Getypt:]
26/72/3 M.

[Handgeschreven, centraal:]
Verzonden 17/11 -'39

[Getypt, rechterzijde:]
17 November 1939.

den Heer Ph.van Praag Sigaar,
Vrolikstraat 253,
Amsterdam-Oost.
Wijk 20.

[Gecentreerde tekst:]
Mij is gerapporteerd, dat U zich op 14 November
jl. op de markt Dapperstraat heeft laten vervangen, terwijl
U dezerzijds daartoe geen toestemming is verleend. Ik waar-
schuw U hierbij, dit voortaan na te laten.

De Directeur, Deze brief is een formele waarschuwing aan een marktkoopman, de heer Philip van Praag. De reden voor de berisping is een overtreding van de marktreglementen: hij heeft zich op 14 november 1939 op de Dappermarkt laten vervangen door een ander zonder daarvoor de vereiste officiële toestemming te hebben verkregen.

De toon is kort en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Het gebruik van de toevoeging "Sigaar" achter de achternaam diende waarschijnlijk ter identificatie, ofwel als beroepsaanduiding (sigarenverkoper) of als bijnaam om hem te onderscheiden van andere kooplieden met de veelvoorkomende achternaam Van Praag. Het document dateert van vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland (mei 1940). De Dapperbuurt in Amsterdam-Oost, waar de geadresseerde woonde en werkte, was een levendige volksbuurt met een aanzienlijke Joodse populatie.

Philip van Praag (geboren in 1891) was inderdaad een Joodse marktkoopman die op het adres Vrolikstraat 253 I woonde. In de bureaucratische systematiek van de Amsterdamse marktmeesters werden marktkooplieden nauwlettend in de gaten gehouden; aanwezigheidsplicht was een strikte regel om de orde en de verdeling van standplaatsen te handhaven.

Historisch gezien is dit document wrang: waar Van Praag in 1939 nog door de Nederlandse overheid werd aangesproken op een administratief vergrijp, zouden minder dan twee jaar later, onder de Duitse bezetting, Joodse marktkooplieden volledig van de markten worden geweerd, wat de inleiding vormde voor hun latere deportatie. Uit oorlogsarchieven blijkt dat Philip van Praag de oorlog niet heeft overleefd; hij werd in 1942 in Auschwitz vermoord. M. de Boer