Officiële brief van de Gemeente Amsterdam. 28 december 1943. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. Den Heer F. Vreydenberger, Lutmastraat 33 III, Amsterdam-Zuid. [Briefhoofd]
Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West) Telefoon 85151
VB/SV

No.: 25/66/2 M.
Bijlagen:
Onderwerp:

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

Amsterdam, 28 December 1943.

Den Heer F. Vreydenberger
Lutmastraat 33 III
Amsterdam-Zuid.
=======≠=======

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 December jl. inzake verkoop van visch op de markt Albert Cuypstraat alhier, bericht ik U, dat dezerzijds is bepaald, dat vanaf 20 December jl. het publiek zich, voor den verkoop van visch op de markten alhier, niet vóór 10 uur voormiddag in de rij mag opstellen, terwijl de loting om 10.15 uur zal plaats vinden.

De Directeur,
[Handtekening: onleesbaar, mogelijk 'Ston']

[Handgeschreven in blauw potlood onderaan, met pijl naar het woord 'loting':]
Die wil ook mondeling loting af doen.
[Paraaf: A]

[Voetnoot:]
Model A.Z. 8a
Stadsdrukkerij Amsterdam
10531-5-43-2000-1030 De brief is een formele reactie van het Amsterdamse Marktwezen op een schrijven van de heer Vreydenberger. De kern van de boodschap is een nieuwe regeling voor de visverkoop op de Albert Cuypmarkt (en andere Amsterdamse markten).

Om wanorde en extreem lange wachtrijen te voorkomen, is bepaald dat men zich pas vanaf 10:00 uur in de rij mag opstellen. Om 10:15 uur vindt er een loting plaats om te bepalen wie er daadwerkelijk vis mag kopen. Dit wijst op een grote schaarste waarbij de vraag het aanbod ver oversteeg.

De handgeschreven notitie onderaan lijkt een interne ambtelijke opmerking te zijn, mogelijk naar aanleiding van een mondelinge toevoeging of een specifiek verzoek van de geadresseerde om de lotingsprocedure mondeling toe te lichten of af te handelen. Dit document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog (december 1943). Nederland was bezet door Nazi-Duitsland en de voedselschaarste nam hand over hand toe.

1. Distributie en Schaarste: Vis was een van de wegelijke eiwitbronnen die nog (beperkt) beschikbaar waren, maar de aanvoer was onregelmatig. De invoering van een loting in plaats van het 'wie het eerst komt, het eerst maalt'-principe was een poging van het gemeentebestuur om de rust op straat te bewaren en te voorkomen dat mensen urenlang (soms de hele nacht) in de kou in de rij stonden.
2. De Albert Cuypmarkt: Deze markt bleef gedurende de oorlog een cruciaal distributiepunt voor de lokale bevolking, al waren de kramen vaak nagenoeg leeg.
3. Bureaucreatie in Oorlogstijd: De brief toont aan dat het ambtelijk apparaat van de gemeente Amsterdam onder de bezetting gewoon doordraaide en tot in detail het dagelijks leven van de burgers reguleerde.
4. Locatie: De Lutmastraat in de Rivierenbuurt was een wijk waar veel Joodse Amsterdammers woonden. Hoewel de deportaties in december 1943 al in een zeer vergevorderd stadium waren, verbleven er nog steeds mensen (bijvoorbeeld zij die werkten voor de Joodse Raad of in gemengde huwelijken leefden). De naam Vreydenberger kan wijzen op een Joodse achtergrond, wat de context van deze alledaagse correspondentie over vis een extra laag van historische ernst geeft. F. Vreydenberger M. Gemeente Amsterdam Marktwezen