Handgeschreven klachtenbrief. 8 mei 1943. J. Hoogeboom, Zeeburgerdijk 107 II, Amsterdam. No. 26/5/1 M. 1943 [met handgeschreven breuk 10/5 boven de M]

Amsterdam 8 Mei 1943

Den WelEd: Heer Directeur van marktwezen
te Amsterdam

WelEd: Heer

Gaarne wenschte Ondergeteekende J. Hoogeboom wonende Zeeburgerdijk
107 II te Amsterdam, het volgende onder Uw aandacht te mogen brengen
Het verkopen van visch in de Wagenaarstraat gaat als volgt aan toe.
Als er vischventers zijn dien die dag geen visch aan de markt hebben
gekregen, dan krijgen die het eerste visch van hun collega’s voor hun
zelf of voor familie en dit gaat zoo onbeurte. Waarom is dat, want
de volgende dag hebben zij toch zelf weer visch, en daar nemen zij ook
weer hun portie van af, en dan komen de vrienden aan de beurt, en zoo
ziet men veel visch weggaan voordat de zoogenaamde vischrij aan de
beurt komt. Met de aal is dat nog erger. Honderde menschen staan
van ‘morgens vier uur tot soms laat in de namiddag en daar gaan
zij nog met niets naar huis. Ook ondergeteekende heeft dit menig-
maal gehad het is om moedeloos te worden, en er zijn menschen bij
van in de zeventig, tachtig en zelf van negentig jaar. En zoo zal het
wel door de heele stad gebeuren, het is een onhoudbaren toestand.
WelEd: Heer.
Zou het niet mogelijk zijn aan de klachten hier boven omschreven
een verandering te doen ondergaan bijvoorbeeld
Ten Eerste
Om niemand te bevoorrechten en alleen aan de menschen die in de
rij staan te verkopen.

[Rechtsonder:] 26 * Inhoud: De schrijver klaagt over corruptie en vriendjespolitiek bij de visverkoop in de Wagenaarstraat. Visboeren zouden eerst elkaar, hun familie en vrienden bedienen voordat de wachtende burgers aan de beurt komen. Hierdoor staan mensen, waaronder hoogbejaarden, urenlang vergeefs in de rij.
* Stijl en Toon: De brief is formeel en beleefd ("WelEd: Heer", "Ondergeteekende"), maar de frustratie en wanhoop zijn duidelijk merkbaar ("moedeloos te worden", "onhoudbaren toestand").
* Kernpunten:
* Oneerlijke distributie: handelaren bevoordelen elkaar en hun kring.
* Extreme wachttijden: mensen staan vanaf 04:00 uur 's ochtends in de rij.
* Kwetsbare groep: specifieke vermelding van 70-, 80- en 90-jarigen die met lege handen naar huis gaan.
* Oplossing: een strikt systeem waarbij uitsluitend aan mensen in de rij wordt verkocht, zonder uitzonderingen. * Historische periode: De brief dateert uit mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselschaarste: In deze periode was er een nijpend tekort aan voedsel en waren goederen op de bon. Vis was een belangrijke bron van proteïne, maar werd steeds schaarser. De "zoogenaamde vischrij" was een dagelijks beeld in het straatleven.
* Locatie: De Wagenaarstraat ligt in de Dapperbuurt (Amsterdam-Oost), een volkswijk waar de impact van de schaarste groot was.
* Maatschappelijke relevantie: Het document illustreert de sociale spanningen die ontstonden door de schaarste. Wanneer officiële distributiesystemen haperen of als onrechtvaardig worden ervaren, leidt dit tot burgerinitiatieven (zoals deze klachtenbrief) om in te grijpen tegen corruptie en zwartmarkthandel. Het feit dat de brief bewaard is gebleven in het archief van de Directeur van Marktwezen toont aan dat dergelijke klachten serieus werden genomen of in ieder geval geregistreerd. J. Hoogeboom Marktwezen