Handgeschreven brief (klachtbrief). 20 maart 1943 (ontvangen op 25 maart 1943). Anoniem (vermoedelijk een verontruste burger). A, dam. 20.3.1943.

Wel. Ed. Heer.
Directeur.
der Levensmiddelen Voorziening.
A, dam.

No. 20/5/1 M. 1943 25/3 Mijnheer.

Met dezen richt ik mijn tot u met een verzoek. Een vischkoopman
krijgt bijv. op den centralen vischhal toegewezen, een zekeren hoeveel-
heid ponden visch, waarvan hij vermoedelijk wel een bewijs bij krijgt
omtrent juiste gewicht, er zijn er ook dien hun reis onderscheppen van
den vischafslag markt, naar den markt der kopers, om dan met hun kar
met visch, achter een paar dichtgeslagen deuren te verdwijnen, en dan later
voor den dag komen, en met hun nog overgebleven handel even naar het
plaatsje rijden waar de menschen staan te wachten, om het even gauw
te verkopen, hij weet immers ze kopen het toch wel vandaag den dag?
Een anderen koopman zegt uitverkocht, trots het gezicht van Marktmees-
ters en Politie, rijdt dezen man zijn kar uit het onderstuk van het pand
en zie, op den bodem van zijn kar ligt misschien nog wel tien vijftien pond
ja misschien wel twintig en meer, bedekt door de kisten die hij zorg-
vuldig mee neemt op en af want dezen kisten even medenemen, nou daar
ziet hij niet zoo tegen op, zij brengen immers hun geld wel op; ook
zeggen velen, wanneer de menschen na uren wachten zeggen, hé zeg
toe geef ons nou nog wat je heb toch nog! ja wat wou jullie dan
dat is voor mijn eigen eten zoo die luiden dat noemen, en verdwijnt
onder toezicht met een nauw schatting een kleinen vijf en twintig pond
van het Tooneel. * Inhoud: De brief is een felle aanklacht tegen de praktijken van bepaalde visboeren in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. De schrijver beschrijft hoe handelaren sjoemelen met de toegewezen hoeveelheden vis. In plaats van alles eerlijk op de markt te verkopen, verdwijnen ze eerst achter gesloten deuren (vermoedelijk voor zwarte handel) om vervolgens met een klein restant op de officiële markt te verschijnen.
* Specifieke beschuldiging: De auteur klaagt dat kooplieden onder het oog van marktmeesters en politie liegen dat ze zijn uitverkocht, terwijl ze grote hoeveelheden vis (10 tot 25 pond) verstoppen onder lege kratten op hun kar. Wanneer wachtende mensen hen smeken om meer, beweren ze dat het resterende deel voor "eigen consumptie" is.
* Toon: De toon is verontwaardigd en beschuldigend. Er spreekt een diepe frustratie uit over de ongelijkheid en de schijnbare onmacht (of onwil) van de autoriteiten om in te grijpen tegen deze praktijken.
* Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gangbare spelling (bijv. "visch", "dezen"). Het handschrift is goed leesbaar, wat wijst op een zekere mate van geletterdheid van de afzender. * Historische context: Maart 1943, Nederland is bezet door nazi-Duitsland. Er heerst een enorme schaarste aan alles, inclusief voedsel. Alles is op de bon (distributiestelsel).
* De Zwarte Markt: Door de schaarste ontstond een bloeiende zwarte markt. Handelaren konden veel hogere prijzen vragen aan degenen die het konden betalen, in plaats van zich te houden aan de officiële prijzen en rantsoenen. Dit leidde tot grote woede onder de gewone bevolking die urenlang in de rij stond voor minimale hoeveelheden.
* Toezicht: De "Directeur der Levensmiddelen Voorziening" was verantwoordelijk voor het eerlijk verdelen van de schaarse middelen. De brief laat zien dat burgers de overheid aanspraken op hun controlerende taak, aangezien de fraude vaak onder het toeziend oog van de politie plaatsvond. De ambtelijke aantekening "oproepen?" boven de tekst suggereert dat de instantie de klacht serieus nam of de betreffende kooplieden wilde identificeren. Marktwezen Politie