Ambtsbericht/brief (handgeschreven op gelinieerd papier). 29 april 1943. Waarschijnlijk een marktmeester of opzichter (ondertekening minder goed leesbaar, mogelijk Nieuhoff). Den Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. [Links boven, diagonaal]: Inschrijving

[Rechts boven]:
Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
alhier

[Midden boven]:
No. 28/9/1 M. 1943 30/7

[Hoofdtekst]:
Gezien de razzia's, die gehouden zijn
op de z.g. bonnenhandelaren bij de Nieuwmarkt
meld ik U het volgende:
De bonnenhandel heeft zich grooten-
deels naar het vischgedeelte op de markt
Lindengracht verplaatst.
Er is daar een levendige bonnenhandel.
Genoemde handelaren mengen zich onder
het publiek en wanneer zij niets verkoopen,
spreken zij over de slechte vischverdeeling.
Op zoo'n manier trachten zij onder een
praatje hun bonnen aan den man te brengen.
Gezien de overlast, die de marktkooplieden
hiervan ondervinden, tevens dit ongeoorloofde
bedrijf, verzoek ik U te trachten hier een
einde aan te maken.

[Links onder]: 29 April 1943.

[Ondertekening]: [onleesbaar, mogelijk Nieuhoff]

[Aantekeningen rechts onder]:
v. Beeren
afschr. doorzenden naar
H.C. v. Politie
met verzoek de
behandeling te
willen overnemen
D

[Blauw potlood]: 28/9/2 en 3/6/V Dit document is een intern ambtelijk bericht van de Amsterdamse marktautoriteiten uit het voorjaar van 1943. De kern van de melding is de constatering dat repressieve maatregelen (razzia's) op de Nieuwmarkt effect sorteren, maar tegelijkertijd leiden tot een waterbedeffect: de illegale handel in distributiebonnen verplaatst zich naar de Lindengracht (de bekende zaterdagmarkt in de Jordaan).

De rapporteur beschrijft een specifieke 'modus operandi': de handelaren vermengen zich met het publiek in de buurt van de viskramen. Ze knopen gesprekken aan over de schaarste en slechte distributie van vis om zo het vertrouwen van burgers te winnen en vervolgens hun bonnen aan te bieden. Er wordt benadrukt dat dit niet alleen een illegale activiteit is, maar ook voor overlast zorgt bij de bonafide marktkooplieden. De brief eindigt met een verzoek om handhaving. In de kantlijn is te zien dat het verzoek is doorgeleid naar de Hoofdcommissaris van Politie (H.C. v. Politie). Het document dateert uit het midden van de Duitse bezetting van Nederland. In 1943 was de schaarste aan voedsel en goederen nijpend en was nagenoeg alles 'op de bon'. De zwarte handel in distributiebescheiden was een wijdverbreid fenomeen. Voor veel Nederlanders was de zwarte markt de enige manier om aan extra voedsel te komen, terwijl de bezetter en de Nederlandse politie hier streng tegen optraden.

De Lindengracht en de Nieuwmarkt waren (en zijn) centrale marktlocaties in Amsterdam waar dergelijke handel door de drukte en het sociale karakter makkelijk kon gedijen. Dit specifieke document illustreert de voortdurende strijd tussen de autoriteiten en de informele economie van de oorlog, waarbij handelaren hun tactieken steeds aanpasten aan de intensiteit van de politiecontroles.