Ambtelijk verslag van een mondelinge klacht en een daaropvolgende hoorzitting. 12 mei 1943 (klacht) en 14 mei 1943 (verhoor). HB.

K l a c h t van Christ. Craaybeek-Vahrmeyer, geboren 5 Februari 1910
Van Hogendorpstraat 104 huis. &
M.M.Craaybeek-Buchhorn, geboren 18 Februari 1910, De Wittenstraat
105 IV, tijdens bezoek bij den Directeur op 12 Mei 1943.

Dames Craaybeek, Van Hogendorpstraat 104 huis; klacht over den
marktmeester De Wolff; wij hebben in de rij gestaan Vrijdag jl. den
geheelen dag en toen kregen wij kleine visch. Wij wisten, dat er
groote visch was. Maakten De Wolff ^hier^ op attent en ~~deze~~ ^die^ zeide: "die
vreten wij zelf op en de agenten". Wij werden daarop de rij uitge-
gooid. Jl. Zaterdag werden 4 kisten aal aangevoerd. 4 menschen
kregen 1 kg. ^[2 kist?]^ en toen was het uitverkocht. Dat kan toch niet. Gerucht
gaat, dat De Wolff zich laat stoppen. / ~~Kan ik niet bewijzen.~~ ^Er gaat^ ~~Andere~~
schoonzuster van ons is 8 maanden in positie. Heeft ^nu^ ook voorrangs-
kaart eens per 3 weken. ^mocht zij naar^ Gaat buitendien nog elken dag in de rij ^gaan^
staan omdat eenmaal ^nog^ per 3 weken ^natuurlijk^ niets is. De Wolff laat de groote
visch uitzoeken door koopman en deze gaat onderin de kar. ^de^ Agenten
nemen de visch, 14 ^van 14 dag^ dagen geleden was er gerookte aal. Ik kreeg nog
1/2 pond, doch toen was er nog een hoop over in de kist. De agent zei
toen tegen De Wolff: "Stop den verkoop". Hij nam De Wolff mee naar
achteren in de loods en toen ging de aal naar achteren.

Naar aanleiding van bovenstaande mondelinge klacht van de dames
Craaybeek op 12 Mei 1943 bij den directeur hebben de ondergeteeken-
den, de directeur C.F.Sixma, de gemeentelijk Adviseur F. van Meurs
en de ambtenaren van het Marktwezen: Sieburgh, De Haer en Van Duin-
hoven op 14 Mei jl. den marktambtenaar De Wolff gehoord, waarvan
onderstaand verslag wordt overgelegd.

De Wolff deelt mede, dat steeds dezelfde menschen in de rij staan.
Verscheidene menschen komen dagelijks. Ook wordt de klacht veel ge-
hoord, dat het publiek 2 keer in de rij gaat staan.

~~Dames Craaybeek. Klacht bij Directeur.~~ De Wolff ontkent de uit-
lating van de dames: "vreet ik zelf op en de agenten."

Niemand heeft keus van visch; er zijn vele klachten over voor-
rangskaarten. Op één dag 37 voorrangskaarten geteld. Dit geeft wan-
orde op de markten.

Agenten trachten visch te krijgen; ook in burger. Heb ik ^inderdaad een^ einde
aan gemaakt eenigen tijd geleden. ^ik heb daar ^ Ik weiger steeds menschen in de

[Marge links, handgeschreven:]
Wij kunnen
niets bewijzen
wel hoorden
wij van vrouwen
v/d Lindengracht
die hetzelfde
beweren

[Onderaan links, handgeschreven:]
Th Craaybeek Dit document biedt een indringend kijkje in de sociale spanningen in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren (1943). Centraal staat de schaarste aan vis en de vermeende corruptie van marktambtenaren. De klaagsters beschuldigen marktmeester De Wolff van grove bejegening ("vreten") en vriendjespolitiek (de beste vis zou voor hemzelf en de politie zijn).

Interessant zijn de handgeschreven correcties en kanttekeningen. Deze suggereren dat het verslag later is geëvalueerd, waarbij getracht werd de bewijslast te wegen ("Wij kunnen niets bewijzen"). De verwijzing naar vrouwen van de Lindengracht duidt erop dat de onvrede breder gedragen werd in de Jordaan en omliggende wijken. De verdediging van De Wolff werpt licht op de andere kant van de medaille: de chaos op de markten, het misbruik van voorrangskaarten (bijvoorbeeld door zwangeren, "in positie") en burgers die dubbel in de rij gaan staan. In 1943 was de voedselsituatie in bezet Nederland precair. Hoewel vis aanvankelijk minder streng gerantsoeneerd was dan vlees, ontstonden er door schaarste enorme rijen. De politie (agenten) was aanwezig om de orde te handhaven, maar werd door de hongerige bevolking vaak gewantrouwd; men verdacht hen ervan hun machtspositie te gebruiken om extra rantsoenen te bemachtigen. Dit leidde tot een diepe kloof tussen de burger en de (markt)overheid, wat in dit document duidelijk naar voren komt door de felle bewoordingen en de beschuldiging van corruptie ("stoppen"). De genoemde straten (Van Hogendorpstraat, De Wittenstraat) liggen in de Staatsliedenbuurt, een wijk die destijds zwaar getroffen werd door de voedseltekorten. Christ. Craaybeek-Vahrmeyer en M.M. Craaybeek-Buchhorn (klaagsters); De Wolff (marktmeester); C.F. Sixma (directeur) F. van Meurs (adviseur) Sieburgh De Haer en Van Duinhoven (ambtenaren). Marktwezen Politie