Getypt afschrift van een dagrapport van de politie. Afschrift
no. 1071 L.M.1943.
Afschrift van Rapport 343, van 8 op 9 December 1943, Afd.14 Bur.Houtmarkt

16.30 Rapporteert de Hoofdwachtmeester Bookelman, dat door den Opper-
wachtmeester Bos, met assistentie van 2 wachtmeesters, hedenmiddag
te 15.30 uur, eenige groepen bonnenhandelaren e.d. in de omgeving
Zeedijk en Nieuwmarkt met gebruikmaking van sabel zijn uiteen-
gedreven. Gevolgen onbekend.
Verder zij vermeld, dat ondanks voortdurende contrôle, de z.g.
zwarte handel, aldaar welig tiert.
Dit vindt mede zijn oorzaak hierin, dat handelaren en andere on-
gure elementen volop schuilgelegenheid vinden in café's gangen,
sloppen en stegen, woningen van vrienden, enz.; dat jeugdige
personen e.a. op de Nieuwmarkt tussen en achter de kramen aller-
lei voorwerpen kopen en verkopen, zodat met medewerking van het
Marktwezen, b.v. door verplaatsing van den dagmarkt, bij wijze
van proef, naar het Waterlooplein, resultaat niet uitgesloten is.
Bovendien zijn berichten binnen gekoemam, dat enkele beruchte indi-
viduen reizigers opwachten vanaf het C.S. en vragen, of zij
bonnen enz. bij zich hebben waarna zij onder een of ander voor-
wendsel worden meegelokt; waarheen is onbekend, doch worden zij
op de een of andere wijze van hun voorraad beroofd.
Aangifte volgt nimmer. Tel. en afschriften verz.
Voor eensluidend afschrift
De Wachtcommandant

                                **De Hoofdwachtmeester**
                                **w.g.Filippo.** Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse ordehandhaving in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De belangrijkste punten zijn:

1. Handhaving en Geweld: De politie treedt actief op tegen de illegale handel in distributiebonnen. Opmerkelijk is het gebruik van de sabel om groepen handelaren uiteen te drijven in de omgeving van de Zeedijk en Nieuwmarkt.
2. Hardnekkigheid van de Zwarte Handel: Het rapport erkent dat de "zwarte handel" ondanks constante controle blijft floreren. De kleinschalige architectuur van de Amsterdamse binnenstad (steegjes, café's) wordt expliciet genoemd als belemmering voor effectieve politiecontrole.
3. Beleidsvoorstel: Er wordt een concreet voorstel gedaan om de dagmarkt op de Nieuwmarkt te verplaatsen naar het Waterlooplein. Men hoopt dat de handel tussen de kramen door meer open ruimte en sociale controle zal afnemen.
4. Criminaliteit en Angst: Het rapport waarschuwt voor een specifieke vorm van straatroof. Criminelen ronselen reizigers bij het Centraal Station onder het voorwendsel van bonnenhandel, om hen vervolgens op een afgelegen plek te beroven.
5. Slachtoffergedrag: De opmerking "Aangifte volgt nimmer" is cruciaal. Slachtoffers doen geen aangifte omdat zij zich door hun poging tot illegale handel (het kopen/verkopen van bonnen) zelf in een strafbare positie bevonden. Eind 1943 was de schaarste in bezet Nederland groot. Het distributiesysteem met bonnen was de enige legale manier om aan voedsel en goederen te komen, wat leidde tot een enorme zwarte markt. De locaties Zeedijk en Nieuwmarkt waren (en zijn) historische knooppunten van informele handel.

De Nederlandse politie opereerde in deze periode onder Duits toezicht, maar hield zich ook bezig met algemene criminaliteitsbestrijding. Echter, door de oorlogsomstandigheden en de wetgeving van de bezetter vervaagden de grenzen tussen 'gewone' criminaliteit en overlevingsstrategieën van de burgerbevolking. Het gebruik van sabels door de Nederlandse politie was in die tijd een standaardmiddel bij het uiteendrijven van samenscholingen. Marktwezen Politie