Handgeschreven brief (verzoekschrift) gericht aan de Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. 11 mei 1943. Kleintje Wurms-Zwarts, wonende aan de Monnikenstraat 2-huis, Amsterdam. Directeur Marktwezen, Amsterdam. [Linksboven, paars stempel:]
No. 30/22/1 M. 1943 14/5

[Midden boven, handgeschreven:]
850

[Rechtsboven:]
A’dam. 11 Mei 1943.
Den Wel. Ed. Heer
Directeur Marktwezen
Alhier

[Aanhef:]
Wel Edele Heer:

[Tekst:]
Beleefd breng ik u ter kennis, dat ik per
schrijven datum 2 September 1942, No 30149/2 M,
van Uw zijde toestemming ontving voor het
assisteren mijner moeder Mevrouw S. Zwarts-
Wertheijm op de markt Waterlooplein bij de
verkoop levensmiddelen (koek choc en dergelijke)
Daar mijn moeder sinds 1-4-1943 in Wester-
bork vertoeft verzoek ik u beleefd mijn
door u toegestane assistentie te willen
wijzigen in tijdelijke vervanging totdat mijn
moeder weder in gelegenheid wordt gesteld
haar marktplaats te betrekken.
Zeer gaarne ben ik bereid, indien u dit no-
dig vindt, persoonlijk mijn verzoek toe te
lichten. Verzoekende op Uwe welwillendheid
te mogen rekenen met meesten dank en eerbied

[Ondertekening:]
U Hoogachtend
Kleintje Wurms-Zwarts
Geb. 22-10-’21 te Amsterdam
adres: Monnikenstr 2 HS

[Onderaan:]
S. Zwarts-Wertheijm, plaats 112 Waterlooplein.

[Margenota links onderaan, potlood:]
opgeroepen een dezer dagen
[onleesbare initialen] 17/5 ’43

[Margenota rechts onderaan, blauw potlood:]
Oproepen
17-5-43
[onleesbaar] In deze brief verzoekt de 21-jarige Kleintje Wurms-Zwarts de Directeur van het Marktwezen om een formele wijziging van haar status op de markt op het Waterlooplein. Voorheen had zij toestemming om haar moeder, S. Zwarts-Wertheijm, te assisteren bij de verkoop van levensmiddelen (zoetwaren) op kraam nummer 112.

De reden voor het verzoek is de afwezigheid van haar moeder. Kleintje verzoekt om de "assistentie" om te zetten in "tijdelijke vervanging". De toon van de brief is uiterst beleefd en bureaucrectisch correct, passend bij de formele verhoudingen van die tijd. Uit de kanttekeningen blijkt dat het verzoek direct in behandeling is genomen; op 14 mei is de brief gestempeld en op 17 mei is er een instructie gegeven om de afzender op te roepen voor een gesprek. Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische werkelijkheid tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De datum, 11 mei 1943, en de achteloze vermelding dat de moeder "sinds 1-4-1943 in Westerbork vertoeft", plaatsen de brief midden in de Holocaust.

Kamp Westerbork fungeerde als doorgangskamp (Polizeiliches Durchgangslager) van waaruit Joodse Nederlanders naar de vernietigingskampen in het oosten werden gedeporteerd. De schijnbaar alledaagse vraag om een marktvergunning over te nemen, verhult het drama van een gezin dat uiteengereten is door de deportaties. De schrijfster probeert waarschijnlijk door de voortzetting van de handel op de markt in het levensonderhoud te voorzien of een vorm van juridische continuïteit voor haar moeders bezit te waarborgen, in de ijdele hoop (zoals verwoord: "totdat mijn moeder weder in gelegenheid wordt gesteld haar marktplaats te betrekken") dat haar moeder zal terugkeren.

De markt op het Waterlooplein was van oudsher het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. In 1943 was de Joodse bevolking van Amsterdam al grotendeels gedeporteerd of ondergedoken. Dat dergelijke administratieve processen over marktplaatsen simpelweg doorliepen terwijl de eigenaren naar concentratiekampen waren gestuurd, illustreert de kille efficiëntie van het toenmalige ambtenarenapparaat. S. Zwarts Marktwezen