4 januari 1943. GEMEENTE AMSTERDAM.
Kleine Benzinecommissie.

Raadhuis, kamer 163,
Tel. 43130, 43321.

1 bijlage.

S.I. 1/111
Amsterdam, 4 Januari 1943

Aan Heeren Hoofden van Diensten en Bedrijven.

No. 37/2/IM. 1943 1/1

Ten vervolge op mijn circulaire dd. 30 December 1942, No. S.I. 7333/111 doe ik U bijgaand een afschrift toekomen van de
"Bekendmaking van den Commissaris-Generaal voor Financiën en Economische Zaken betreffende de registratie van motorrijtuigen, aanhangwagens, onderdeelen van motorrijtuigen en voorraden benzine, motorolie en vetten, alsmede betreffende het vervreemden en afstand doen van motorrijtuigen en aanhangwagens (Bekendmaking registratie en beschikking motorrijtuigen)."

Ten aanzien van de verplichting tot aanmelding zijn nagenoeg uitsluitend voor U van belang art. 1 sub 1 en art. 4.

Opgemerkt zij, dat blijkbaar vracht- en bestelauto's met een laadvermogen van 1 ton of minder geheel buiten de opgave vallen. Hetzelfde geldt uiteraard voor personenauto's, welke tot bestelauto zijn omgebouwd. Niettemin komt het mij gewenscht voor, dat U toch voor deze auto's een formulier invult en bij mij indient. In een begeleidend schrijven kan dan worden

[In de linkermarge, handgeschreven met blauw potlood:]
M.
motorrijtuigen bij marktwezen niet voorhanden evenmin als onderdeelen.
De voorr. benzin is bij de Comm. bekend al.
M- 9-1-’43
[Onleesbare paraaf/handtekening]

[Rechtsonder, handgeschreven:]
7

--- * Type Document: Een ambtelijke circulaire van een gespecialiseerde gemeentelijke commissie (Kleine Benzinecommissie) gericht aan afdelingshoofden.
* Inhoud: De brief informeert over aangescherpte regels van de Duitse bezettingsmacht (de Commissaris-Generaal voor Financiën en Economische Zaken) met betrekking tot het inventariseren van voertuigen en schaarse middelen zoals benzine en motorolie.
* Opvallend: Hoewel kleine vrachtwagens (onder 1 ton) officieel vrijgesteld lijken, eist de Kleine Benzinecommissie toch dat hiervoor formulieren worden ingevuld. Dit wijst op een drang naar volledige administratieve controle door de gemeente.
* Marginalia: De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn zijn cruciaal. Ze vormen de reactie van de betreffende dienst (vermoedelijk de Dienst Marktwezen). De ambtenaar merkt op dat er geen voertuigen of onderdelen beschikbaar zijn en dat de brandstofvoorraad al bekend is bij de commissie.

--- Dit document stamt uit januari 1943, een periode midden in de Tweede Wereldoorlog. De Duitse bezetter had een enorme behoefte aan materieel en brandstof voor de oorlogsvoering. Via de "Bekendmaking registratie en beschikking motorrijtuigen" werd geprobeerd elk resterend voertuig en elke liter brandstof in Nederland in kaart te brengen.

De Kleine Benzinecommissie in Amsterdam fungeerde als intermediair: zij moesten de bezettingsmaatregelen uitvoeren en de distributie van de zeer schaars geworden benzine binnen de gemeentelijke diensten reguleren. Het document illustreert de bureaucratische werkelijkheid van de bezetting, waarbij zelfs kleine gemeentelijke diensten uitvoerig moesten rapporteren over hun (vaak reeds gevorderde of afwezige) bezittingen. De opmerking over "personenauto's welke tot bestelauto zijn omgebouwd" is typerend voor die tijd; burgers en diensten probeerden vaak voertuigen aan vordering te onttrekken door ze een andere functie te geven die essentieel werd geacht voor de voedselvoorziening of logistiek.