Dienstbrief / Circulaire instructie. 21 oktober 1943. NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
ADELHEIDSTRAAT 300 - 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 - TELEGRAMADRES: NEDVISCEN - TELEFOON 720080 - INTERCOMM. XX
VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 7200 60, TOESTEL 674, EN 72 26 41

Afdeeling Prijzen № 25488/551 's-Gravenhage, 21-10-1943
Betreffende: prijs sprot en
zeebliek
A A N

                       Agenten der Nederlandsche
                       Visscherijcentrale.
                       ----------------------

        In aansluiting op punt 7 van onze circulaire

Afd. Verd. № 24206/521 betreffende vischverdeeling deelen
wij U mede, dat de berekening van den prijs van een partij
sprot en zeebliek, waarin garnalen en/of vuil voorkomen,
als volgt dient te geschieden:

1. Bij kleine partijen dient de vangst volledig te worden
   gesorteerd.
2. Indien door de grootte van den aanvoer of om een andere
   reden niet kan worden gesorteerd, dient het percentage
   vuil (garnalen enz.) op dezelfde wijze te worden bepaald
   als dit geschiedt bij vaststelling van het percentage
   sprot en zeebliek, n.l. uit een monster van 5 kg. Op
   grond van de aldus gevonden percentages wordt de prijs
   der partij bepaald, waarvan echter, omdat in de partij
   vuil aanwezig is, 10% in mindering dient te worden
   gebracht.
   Bijvoorbeeld, in een partij van 100 kg sprot en zeebliek
   komen, op grond van het monster, 20% sprot, 50% zee-
   bliek en 30% garnalen en vuil voor. De prijs bedraagt
   dan per 100 kg:
   20 kg sprot à ƒ 0,40 ƒ 8,-
   50 " zeebliek à ƒ 0,20 " 10,-
   -------
   ƒ 18,-
   af 10% " 1,80
   -------
   Prijs per 100 kg ƒ 16,20
   =======
3. Indien meer dan 50% garnalen, vuil enz. in de partij
   aanwezig is, moet, ook al is de aanvoer groot, onher-
   roepelijk worden gesorteerd. Geschiedt dit niet, dan
   wordt de partij beschouwd als garnalenpuf.

          NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
   
          *(handtekening)*
   
          Secretaris.
   

(A) Te./Ruy. K 983
23362 - '43 * Doelstelling: Het document dient om uniformiteit af te dwingen bij de prijsbepaling van visvangsten die niet zuiver zijn (vermengd met garnalen of afval/bijvangst). Het legt een gestandaardiseerde rekenmethode en sanctie (10% korting) op.
* Kernbepalingen:
1. Sortering: Verplicht bij kleine hoeveelheden.
2. Steekproef: Bij grote hoeveelheden mag een monster van 5 kg als maatstaf dienen voor de gehele partij.
3. Strafkorting: Bij ongesorteerde partijen met "vuil" wordt de berekende prijs met 10% verlaagd.
4. Kwaliteitsgrens: Partijen die voor meer dan de helft uit bijmengingen bestaan, verliezen hun status als consumptievis en worden gedegradeerd tot "garnalenpuf".
* Tarieven: De vastgestelde prijzen per kilo zijn ƒ 0,40 voor sprot en ƒ 0,20 voor zeebliek. * Tijdsbeeld: Het document dateert uit oktober 1943, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselvoorziening: De Nederlandsche Visscherijcentrale was een cruciaal orgaan binnen de distributie-economie van de bezettingstijd. De visserij stond onder streng toezicht van zowel de Nederlandse autoriteiten als de bezetter om de voedselvoorziening te controleren en te rantsoeneren.
* Taal en Bureaucratie: De brief is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl met gebruik van de destijds gebruikelijke naamvallen ("den prijs", "den aanvoer"). De strikte regelgeving in dit document illustreert de verregaande regulering van de markt: prijzen stonden vast en elke afwijking in kwaliteit werd rekenkundig gestraft om fraude of prijsopdrijving te voorkomen.
* Terminologie: De term "garnalenpuf" verwijst naar de laagste categorie visproducten, vaak gebruikt als meststof of veevoer, wat de economische devaluatie van een vervuilde partij benadrukt.