- 2 -

zondheid het toch niet minder aankomt.

    Bovendien mogen wij U niet de mededeeling onthouden, dat reeds bij den bestaanden toestand de ouden van dagen voorkeur genieten, doordat zij gepensioneerd of anders- zins over den noodigen tijd beschikken om in de rij te staan. Reeds meermalen is overwogen om aan dit euvel een einde te maken en alleen het bezwaarlijke van zulk een regeling heeft daarvan teruggehouden. Het ligt dus wel allerminst in de reden om maatregelen te nemen, om een nog grooter deel van de toch al veel te geringe hoeveelheid visch beschikbaar te stellen voor dat deel der bevolking dat zeker niet in de eerste plaats daar- voor in aanmerking dient te komen.

    Wij geven U mitsdien in overweging den Nederlandschen Volksdienst te doen berichten, dat het niet gewenscht is de bestaande regeling van voorrang bij den vischverkoop uit te breiden, **[handgeschreven:]** en dien ten gevolge aan dit voorstel geen gevolg zal worden gegeven. **[paraaf]**

~~Het gevolg zal zijn, dat nog meer onrust op de markten zal ontstaan.~~

[Gehele volgende paragraaf doorgehaald:]
~~[In de marge, handgeschreven met pijl:] zoodat deze regeling~~
~~Wij geven U daarom in overweging den Nederlandschen Volksdienst te berichten, dat de voorrangsregeling voor visch op de markten uitsluitend zal gelden voor de zwangere vrouwen.~~
[paraaf]

De Gemeentelijke Adviseur voor De Directeur,
Voedings- en Distributieaange-
legenheden, * Redactionele wijzigingen: Het document vertoont ingrijpende wijzigingen tijdens het proces van besluitvorming. Een volledige paragraaf die voorstelde om de voorrangsregeling strikt te beperken tot zwangere vrouwen, is doorgehaald. In plaats daarvan is handgeschreven toegevoegd dat aan het volledige voorstel geen gevolg zal worden gegeven.
* Argumentatie: De opsteller voert een pragmatisch, bijna cynisch argument aan tegen uitbreiding van voorrang: "ouden van dagen" hebben volgens het stuk al een natuurlijk voordeel omdat zij de tijd hebben om in de rij te staan. Men vreest dat verdere regulering de toch al schaarse hoeveelheid vis voor de rest van de bevolking te veel zou inperken.
* Formele kenmerken: De stempel rechtsboven ("MARKTWEZEN AMSTERDAM") identificeert de herkomst. De ondertekening zou geschieden door zowel de Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden als de Directeur van het Marktwezen. Dit document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland (Tweede Wereldoorlog). De schaarste aan voedsel was nijpend en de distributie ervan was een bron van constante sociale spanning. De Nederlandsche Volksdienst (NV), die in de tekst genoemd wordt, was een nationaalsocialistische welzijnsorganisatie die probeerde invloed te krijgen op de sociale zorg en voedselverstrekking.

Het document toont de weerstand van de Amsterdamse ambtenarij tegen voorstellen van deze collaborerende organisatie. De genoemde "onrust op de markten" verwijst naar de werkelijke angst voor opstootjes en rellen bij viskramen en markten, die in die jaren regelmatig voorkwamen vanwege de lange wachttijden en tekorten.